Кіріспе

Кордуан маяғы (kɔʁdwɑ̃) – Францияның Жиронда естірауының аузына жақын теңізде орналасқан, жұмыс істеп тұрған маяқ. Биіктігі 228 метр. Бұл әлемдегі ең биік "дәстүрлі маяқтардың" бірі. "Маяктардың әкесі" аталған Кордуан мұнарасы – Франциядағы ең көне маяқ, құрылысы 1584 жылы басталып, 1611 жылы аяқталған. Жетекші париждік сәулетші жасаған бұл маяқ Ренессанс дәуірінің шедеврі саналады, ол Рим мавзолейлерінен, сарайлардан, соборлардан және Ренессанс дәуірінің бекіністерінен шабыттандырылған. 18 ғасырда үш қабат қосылды. Кордуан маяғы, өте көрнекті Ренессанс сәулетімен және маяктардың дамуына куәлік еткендігі үшін 1862 жылы тарихи ескерткіш ретінде тіркелді және 2021 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

Тарих

Кішкентай маяк мұнаралары 880 жылдан бері аралда болған, бірақ алғашқы нақты құрылысты Эдуард, Қара ханзада салды, өйткені Гвиенн сол кезде ағылшын провинциясы еді. Ол биік болды, үстінде ағаш отын жағып тұратын платформасы бар еді және оны усақ тіршілік көретін адам (ермек) бағып тұрды. Өтетін кемелер маяқтың жанынан өту үшін екі гроат төледі – маяк үшін алынатын төлемнің алғашқы белгілі жағдайы. Мұнарадан басқа, аралда шағын шіркеу салынды. 16 ғасырдың екінші жартысына қарай мұнара құлай бастады және кеме жүзуге қауіп тудырды, бұл Бордо шарабы саудасына қатер төндірді. Осының нәтижесінде қазіргі Кордуан мұнарасы салынды.

Дизайн

Де Фуа әуелде диаметрі 41 метр, биіктігі 2 метр болатын, әк таспен қапталған блоктардан дөңгелек негіз салып, толқындардың күшіне қарсы тұру үшін нығайтты. Теңізден жоғары көрінетін және алыстан да байқалатын мұнараның бастапқы жарығы металл ыдыста өртеліп жатқан емен қиыршықтары арқылы жасалған. Де Фуа ғимаратты салу кезінде беріктігіне ғана емес, әсемдігіне де көп көңіл бөлді, сондықтан әр қабатта алтын жалатылған өрнектер, мүсіндер, әсем аркалы есіктер көптеп орналасқан.

Ұзарту

Алғашқы параболалық шамдар 1782 жылы қосылды, бірақ сол кезде маяк өте нашар күйде болды. Теңізшілер жарықтың биіктігінің жеткіліксіздігіне де наразылық білдірді. Маңызды жөндеу жұмыстары қажет еді. Олар 1782 жылдан 1789 жылға дейін инженер Жозеф Тюльердің ұсынысы бойынша жүзеге асырылды, ол 30 метрлік мұнараны көтеруді ұсынды, ал бірінші және екінші қабаттарды Людовик XVI стилінде қалдыруды ұсынды. Жаңа қабаттардың қарапайымдылығы төменгі қабаттардың сәнімен қайшы келді, олар өркендеу дәуірінің әшекейлерін сақтап қалды. 1790 жылы маяк ең жоғары толқындардан 60 метр биіктікке көтерілгеннен кейін Тюльер алғашқы айналмалы жарық дискісін жасады. Ол Диппедегі сағатшы жасаған машинамен айналдырылған Арган шамдарынан тұрды. Отын кит майы, зәйтүн майы және рапс майының қоспасы болды. Августин Жан Френельдің 1823 жылы Кордуанда орнатқан алғашқы Френель линзасының айналу жүйесі пайда болды. Аспаптың фокустық жазықтығында сорғы және қысым сорғысы арқылы рапс майымен жабдықталған үш концентрлі шамның фитилі орналастырылды. 1855 жылы ол қайта жаңартылып, 1862 жылы Париждің Нотр-Дам соборымен бірге тарихи ескерткіш деп жарияланды. Алғашқы Френель линзасы 1854 жылы қазіргі линзамен ауыстырылды. 1907 жылы жарық мұнай газына, ал 1948 жылы электр энергиясына ауыстырылды, онда 6000 Вт шам қолданылды. 1984 жылы шам 450 Вт ксенон шаммен ауыстырылды, бірақ бұл сәтті болмады, ал үш жылдан кейін галогенді шам орнатылды. 2006 жылы маяк толығымен автоматтандырылды, бірақ маяк сақтаушылары әлі де жұмыс істейді. Шындығында, басқа маяктардан айырмашылығы, Кордуанда осы ерекше ескі және тарихи маяқты сақтау үшін, сондай-ақ келушілерге экскурсия өткізу үшін оны сақтауды жалғастыру қажет деп есептелді. Соңғы екі мемлекеттік қызметкер, «дәстүрлі» сақтаушылар 2012 жылы кетіп, олардың орнына жергілікті SMIDDEST қауымдастығының мүшелері келді. Сондықтан Кордуан Франциядағы соңғы тұрғын маяк болып табылады, өйткені Кап Фреэль маягының соңғы сақтаушысы 2019 жылдың тамызында қызметтен босатылды.