Кіріспе

Жоғарғы қолдың пішінінің өлшемдері жиынтығы

Жоғарғы қолдың антропометриясы – жоғарғы қолдың пішінінің өлшемдерінің жиынтығы. Басты антропометриялық өлшемдер – жоғарғы қолдың ұзындығы, трицепс тері бүктемесі (TSF) және (ортаңғы) жоғарғы қолдың айналымы ((M)UAC). Туынды өлшемдерге (ортаңғы) жоғарғы қолдың бұлшық еттерінің ауданы ((M)UAMA), (ортаңғы) жоғарғы қолдың май ауданы ((M)UAFA) және қол май индексі кіреді. Бұл өлшемдер жалпы дене майының салмағы мен тығыздығын тікелей өлшеуге мүмкіндік бермесе де, зерттеулер тері асты майы мен денедегі терең майдың өлшемдері арасындағы байланысқа күмән келтіргенімен, олар дене майының шамамен көрсеткіштері ретінде қолданылып келеді. Жоғарғы қолдың сүйек, май және бұлшықет құрамына жас, жыныс, тамақтану жағдайы, дене шынықтыру деңгейі және нәсіл сияқты факторлар әсер етеді.

Іс-шаралар

Жоғарғы қолдың антропометриялық өлшемдері тікелей өлшенетін негізгі өлшемдерге және белгілі формулалар мен эмпирикалық түзетулер арқылы негізгі өлшемдерден есептелінетін туынды өлшемдерге бөлінеді. Туынды өлшемдер дене құрамын және тамақтану жағдайын негізгі өлшемдерге қарағанда жақсырақ көрсетуге тырысады, себебі қолдың сыртқы өлшемдері сүйек, май және бұлшық ет өлшемдерін бірге қамтиды.

Алынмалық шаралар

Алынған антропометриялық өлшемдерге ортаңғы жоғарғы қол бұлшық еттерінің ауданы (MUAMA), жоғарғы қолдың майлы ауданы (UFA) және қол май индексі кіреді. Ортаңғы жоғарғы қолдың ауданы (MUAA) – жоғарғы қолдың ауданының шамамен есебі. Ол МУАК арқылы келесі формула бойынша есептеледі: Сонымен қатар, әр адамның жамбас сүйегінің мөлшері бірдей емес. Қай қол өлшенгені де маңызды, себебі ортаңғы жоғарғы қолдың шеңбері әдетте күшті қолда (мысалы, оң жақтағы адамдар үшін оң қолда) үлкенірек болады. Қай қол өлшенгенін нақты көрсететін зерттеулердің саны аз.

Бағалау

Әр түрлі шаралар Ұлттық денсаулық сақтау және тамақтану сараптамасының деректерінен алынған антропометриялық анықтамалық кестелермен салыстырылып бағаланады.

Сәйкестік

Әр түрлі шаралар дене майының басқа өлшемдерімен, соның ішінде рентгендік абсорбциометриядан алынған деректермен байланысты екені көрсетілді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы балалардың өсу стандарттары үшін жасына қарай қолдың айналымын антропометриялық көрсеткіш ретінде пайдаланады. Жасқа байланысты өзгерістердің бір себебі – жас ұлғайған сайын дене майы тері астында емес, ішкі мүшелерге жиналуға бейімделуі. Тамақтану факторларына мырыш тұтыну кіреді, ол трицепстің тері бүктемесінің қалыңдығына және білектің ортаңғы бөлігінің айналымына әсер етеді.