Кіріспе
Жануарлардың денесінің сыртқы ерекшеліктерін зерттеу. Жерістеттік анатомия (кейде беткі анатомия және көзбен қарап зерттеу анатомиясы деп те аталады) – жануарлардың денесінің сыртқы ерекшеліктерін зерттеу ғылымы. Құстарда бұл топография деп аталады. Жерістеттік анатомия дисекциясыз, көзбен байқалатын анатомиялық ерекшеліктерді зерттейді. Осыған байланысты, ол эндоскопиялық және радиологиялық анатомиямен қатар жалпы анатомияның бір саласы болып табылады. Жерістеттік анатомия – сипаттамалық ғылым. Адамның жерістеттік анатомиясының ерекшелігі – адам денесінің пішіні мен пропорциялары, сондай-ақ тереңде жасырылған құрылымдарға сәйкес келетін дене бетіндегі белгілі нүктелерді зерттеу, бұл белгілі нүктелер дене тыныш күйде де, қозғалыста да байқалады. Сонымен қатар, жерістеттік анатомия ғылымы дене пропорцияларының теорияларын, олармен байланысты көркемдік канондарды да қамтиды. Жерістеттік анатомияны зерттеу классикалық өнерде адам денесін бейнелеудің негізі болып табылады. Физиогномия, френология және ладонь бойынша болжам жасау сияқты кейбір псевдоғылымдар жерістеттік анатомияға сүйенеді.
Surface anatomy (also called superficial anatomy and visual anatomy) is the study of the external features of the body of an animal. In birds, this is termed topography. Surface anatomy deals with anatomical features that can be studied by sight, without dissection. As such, it is a branch of gross anatomy, along with endoscopic and radiological anatomy. Surface anatomy is a descriptive science. In particular, in the case of human surface anatomy, these are the form and proportions of the human body and the surface landmarks which correspond to deeper structures hidden from view, both in static pose and in motion. In addition, the science of surface anatomy includes the theories and systems of body proportions and related artistic canons. The study of surface anatomy is the basis for depicting the human body in classical art. Some pseudo sciences such as physiognomy, phrenology and palmistry rely on surface anatomy.
Кеуде қуысының беткі анатомиясы
Кеуде (көкше) анатомиясының бетін білу өте маңызды, себебі бұл аускультация және перкуссия сияқты физикалық тексерулер жиі жүргізілетін аймақтардың бірі. Кардиологияда Эрб нүктесі – сол жақ стерналь шекарасындағы үшінші қабырғааралық кеңістік, мұнда S2 жүрек дыбысы ең жақсы естіледі. Кейбір дереккөздер төртінші сол жақ қабырғааралық кеңістікті де қосады. Әйелдердің сүт бездері кеуде қабырғасында, көбінесе екінші және алтыншы қабырғалар арасында орналасқан.
Анатомиялық белгілері
Денеде, көкірек аймағында, иық жалпы алғанда акромиальді, ал иықтың қисығы дельтоидты болып табылады. Арқаның жалпы аймағы – дорсум немесе дорсальді аймақ, ал белдің төменгі бөлігі – лимбус немесе люмбальді аймақ. Жыныс сүйегі – скапулалық аймақ, ал кеуде сүйегі – стернальді аймақ. Құрсақ аймағы – кеуде мен жамбас арасындағы аймақ. Емшек – мамме немесе маммарлық, қолтық – аксилля және аксиллярлық, ал кіндік – умбиликус және умбиликальді. Жамбас – құрсақтың төменгі бөлігі, құрсақ пен жамбастың арасындағы жер. Жамбас, яғни жамбастың денеге қосылатын жері – ингуен және ингуиналды аймақ. Қолдың толық бөлігі – брахиум және брахиальді, шынтақтың алдыңғы жағы – антекубитус және антекубитальді, шынтақтың артқы жағы – олекранон немесе олекранальді, алқыш – антебрахиум және антебрахиальді, білек – карпус және карпальді аймақ, қол – манус және мануальді, алақан – пальма және пальмарлық, бас бармақ – поллекс, ал саусақтар – саусақтар, фалангалар және фалангалық аймақ. Жағайлар – глuteус немесе глuteальді аймақ, ал ұя аймағы – пубис. Анатомия мамандары төменгі аяқтың жамбас (жамбас пен тізе арасындағы аяқтың бөлігі) және аяқ (тек тізе мен тобық арасындағы аяқтың аймағын білдіреді) деп екіге бөледі. Жамбас – femur және феморльді аймақ. Тізе қабығы – пателла және пателлярлық, ал тізе артқы бөлігі – поплитеус және поплитеальді аймақ. Аяқ (тізе мен тобық аралығы) – crus және круральді аймақ, аяқтың сыртқы жағы – перонеальді аймақ, ал балдыр – sura және суральді аймақ. Тобық – тарс және тарсальді, ал өкше – calcaneus немесе кальканеальді. Аяқ – pes және педальді аймақ, ал аяқ табаны – planta және плантаральді. Саусақтар сияқты, аяқ саусақтары да саусақтар, фалангалар және фалангалық аймақ деп аталады. Үлкен аяқ саусағы – hallux.
Құралдарының тізімі
Адам және басқа жануарлардың дене бетіндегі анатомиялық белгілерінің тізімі төменде келтірілген. Шамамен баснан құйрыққа қарай, бас сүйегінен қаудаға қарай реттелген. Гомологтар бір нүктемен белгіленеді және үтірмен ажыратылады. Ішкі құрамдас бөліктер ішкі тізімде келтірілген. Құрамдас бөліктің жататын класы курсивпен жазылған.