Кіріспе
Қарақұмдар туысы
Автоматты таксобокс
| қазбалық диапазоны =
| сурет = Boi. crab2. jpg
| суреттің сипаттамасы = Жеуге жарамды қарақұм, Cancer pagurus
| таксон = Cancer
| авторитеті = Линней, 1758
| типтік түрі = Cancer pagurus
| типтік түрінің авторитеті = Линней, 1758
| синонимдер = Platycarcinus H. Milne Edwards, 1834
| синонимдер сілтемесі =
Сурет Аты Жалпы атауы Таралуы Cancer bellianus Johnson, 1861 тісті тас қарақұмы Солтүстік-Шығыс Атлант мұхитында. Cancer borealis Stimpson, 1859 Жона қарақұмы Солтүстік Американың шығыс жағалауы, Ньюфаундлендтен Флоридаға дейін. [ Cancer irroratus Say, 1817 Атлантикалық тас қарақұмы Исландиядан Оңтүстік Каролинаға дейін. Cancer johngarthi Carvacho, 1989 Мексикадан Панамаға дейін Тынық мұхитының шығысында. Cancer pagurus Linnaeus, 1758 жеуге жарамды қарақұм немесе қоңыр қарақұм Солтүстік теңіз, Солтүстік Атлант мұхиты және, мүмкін, Жерорта теңізі. Cancer plebejus Poeppig, 1836 Чили қарақұмы Оңтүстік-Шығыс Тынық мұхиты мен Оңтүстік-Батыс Атлант мұхиты: Чили және Перу. Cancer porteri Rathbun, 1930 боко Панама шығанағынан Чилидің Вальпараисо қаласына дейін; Тынық мұхитының Оңтүстік Америкасы. Cancer productus J. W. Randall, 1840 қызыл тас қарақұмы Алясканың Кодиак аралынан Калифорнияның Баха Исла Сан Мартине аралына дейін.
| fossil range =
| image = Boi. crab2. jpg
| image caption = Edible crab, Cancer pagurus
| taxon = Cancer
| authority = Linnaeus, 1758
| type species = Cancer pagurus
| type species authority = Linnaeus, 1758
| synonyms = Platycarcinus H. Milne Edwards, 1834
| synonyms ref =
Image Name Common name Distribution Cancer bellianus Johnson, 1861 toothed rock crab north eastern Atlantic Ocean. Cancer borealis Stimpson, 1859 Jonah crab east coast of North America from Newfoundland to Florida. [ Cancer irroratus Say, 1817 Atlantic rock crab from Iceland to South Carolina Cancer johngarthi Carvacho, 1989 eastern Pacific Ocean from Mexico to Panama Cancer pagurus Linnaeus, 1758 edible crab or brown crab the North Sea, North Atlantic Ocean, and perhaps the Mediterranean Sea. Cancer plebejus Poeppig, 1836 Chilean crab Southeast Pacific and Southwest Atlantic: Chile and Peru. Cancer porteri Rathbun, 1930 boco Gulf of Panama to Valparaiso, Chile; Pacific South America. Cancer productus J. W. Randall, 1840 red rock crab Kodiak Island, Alaska to Isla San Martine, Baja California
Үш қазба түрі де бар:
Cancer fissus Rathbun, 1908 – Плиоцен, Калифорния
Cancer fujinaensis Sakumoto, Karasawa & Takayasu, 1992 – Миоцен, Жапония
Cancer parvidens Collins & Fraaye, 1991 – Миоцен, Нидерланды
Cancer fissus Rathbun, 1908 – Pliocene, California
Cancer fujinaensis Sakumoto, Karasawa & Takayasu, 1992 – Miocene, Japan
Cancer parvidens Collins & Fraaye, 1991 – Miocene, Netherlands
Олардың туыстық белгілері арқалық қабықтың ерекшеліктеріне негізделгендіктен, Schweitzer және Feldmann (2000) Cancer tomowoi-нің туыстық орналасуын растай алмады, өйткені ол тек кеуде және аяқтарының бөліктерінен белгілі. Линнейдің кең туысы көп ұзамай мағыналы топтарға бөлінді, ал Пьер Андре Латрейльдің 1802 жылғы «Жануарлар табиғаты, жалпы және ерекше жәндіктер мен шаяндар» еңбегінде Cancer нақты қарақұмдардың бір тобымен шектелді. Олардың әрқайсысы қазір жеке туыс ретінде қарастырылады, сондай-ақ Мэри Дж. Ратбун құрған және 1991 жылы қайта жаңғырған Platepistoma туысы да бар. Сол кезде бұрын Cancer туысына кіретін түрлерді орналастыру үшін тағы да бірнеше туыстар сипатталды, ал Cancer туысы қазір тек сегіз тірі түрді қамтиды.
Эволюциялық тарих
Қатерлі ісік туысына сенімді түрде жатқызуға болатын ең ерте қазбалар – жапондық миоценге жататын C. fujinaensis. Сондықтан, бұл туыс Тынық мұхитының солтүстігінде, мүмкін миоцен дәуірінде пайда болған деп саналады және Плиоцен немесе Плейстоцен дәуірінде сол мұхит арқылы және Атлант мұхитына тараған, экваторды және Панама бұғазын кесіп өткен.