Кіріспе

Қызылшаңның түрі

Жаңа Зеландиялық бұршақ қызылшаңы (Nepinnotheres novaezelandiae) – Жаңа Зеландияның жасыл еріншелі мидияларының ішінде көбінесе тіршілік ететін, паразиттік қызылшаңның бір түрі. Ересек ұрғашылары бұршақ пішіні мен мөлшерімен шамалас, ал ересек еркектері кішірек және жалпақ. Ересек Жаңа Зеландиялық бұршақ қызылшаңдары баспана мен тамақ үшін мидия иесіне толыққанды тәуелді, оны мидияның жеңдерінен ұрлайды. Бұл қызылшаңдар жасыл еріншелі мидия шаруашылығы үшін маңызды, себебі олар мидиялардың мөлшерін және өсуін кемітеді, бірақ жұқтырған мидияларды жинап, тұтынуға болады.

Таксономия

Бұл түрді алғаш рет 1885 жылы Анри Фильхол Pinnotheres novae zelandiae деп сипаттап, атады, ал 1901 жылы H. Ленц оны Pinnotheres schauinslandi (кіші синоним) деп атады. Кейіннен ол Nepinnotheres туысына жатқызылды.

Сипаттама

Ересекті әйел жаңазеландиялық бұршақ крабтарының жұмсақ қабықты экзоскелеті бар. Ересекті еркек жаңазеландиялық бұршақ крабтарының қатты, хитинді экзоскелеті бар. Ересек еркектер жұптасу үшін ғана қожайынынан шығады. Жабайы жасыл ернекті мидиялар популяциясындағы жұқтыру деңгейі 0-ден 70%-ға дейін жетеді. Жаңазеландиялық еркек бұршақ крабтарының жұптасу орналасуы коммерциялық маңызы бар жасыл ернекті мидия, Perna canaliculus-та байқалды. Еркек крабтардың жасырын мінез-құлқын ескере отырып, еркек крабтардың аналық крабқа жауап ретінде мидия қожайындарынан шығатынын анықтау үшін жаңа тұзақ жүйесі әзірленді. Еркек крабтардың түнгі жұптасу мінез-құлқы қараңғыда инфрақызыл бейнежазбалар арқылы бақыланды. Ағысқа қарай орналастырылған қабылдағыш әйел крабтарының болуы 24 сағат ішінде еркек крабтардың 60%-ын қожайындарынан сәтті тартты. Еркектер бос қожайында орташа есеппен 49 минут өткізді және бір рет табылған аналық крабы бар мидияны ешқашан тастап кетпеді, мидияға кіру үшін орташа есеппен 200 минут жұмсады. Еркек крабтар көбінесе кіруге тырысқанда мидияның мантия шетін сылап, кіру кезінде мидия қақпақтарының аралық кеңістігін 3,7 мм-ден 5,5 мм-ге дейін арттыра отырып, сәттілікпен көбейткені байқалды. Авторлар феромонға негізделген жұптасуды анықтау жүйесі осы крабтардың аналықтарын табумен байланысты тәуекелдерді азайту үшін қолданылатынын қорытындылады. Бұл крабтар жасыл ернекті мидия шаруашылығы үшін алаңдату тудырады, өйткені олар мидиялардың мөлшерін және өсуін 29%-ға дейін азайтады.