Кіріспе

1935 жылы Сиднейде, Австралияда болған оқиға

"Акуланың қолы" ісі 1935 жылғы 25 сәуірде Сиднейде, Австралияда басталған оқиғалар сериясын білдіреді. Бұл оқиға 3,5 метрлік жолбарыс акуласының адам қолын құсып шығаруынан басталып, одан кейін кісі өлтіруге қатысты тергеу мен сот процесіне әкелді.

Қолының ашылуы

Сәуір айының ортасында Куги жағажайынан жолбарыс акула ұсталып, Куги аквариумының бассейніне жеткізілді, онда ол көпшілікке қойылды. Бір апта ішінде ол ауырып, шағын көрермендер алдында құсып, ерекше татуировкасы бар бір адамның сол қолы мен алқызы суға қалқып шықты. Акула ұсталғанға дейін, жолбарыс акуласы кішкентай акуланы жеп қойған. Ал кішкентай акула бұрын адам қолын жұтып қойған еді.

Тергеу

Татуировканың сипаттамасы Сиднейдегі "Ақиқат" газетінде жарияланғаннан кейін Эдвин Смит қолдың өзінің ағасы Джеймс "Джимми" Смитқа (1890 жылы Англияда туған) тиесілі екенін анықтады. Ол бұрынғы боксшы және қала маңындағы бильярд салонының иесі болған, 1935 жылдың 7 сәуірінен бері хабарсыз жоғалған. Саусақ іздері сәйкестікті растады. Смит сонымен қатар полицияға құпия хабар беруші болған. Тексеру көрсеткендей, қол пышақпен кесілген, бұл кісі өлтіруге қатысты тергеуге алып келді. Холмс Смитті бірнеше рет сақтандыру алаяқтығына жұмыс істеуге тартып алған, соның ішінде 1934 жылы Терригал маңында "Патфайндер" атты артық сақтандырылған яхтаның батып кетуіне қатысқан. Біраз уақыттан кейін, екеуі бұрынғы әскери қызметші және сотталған жалған ақша жасаушы Патрик Фрэнсис Брэйдимен (1889–1965) бірге қылмыстық әрекеттерге кірісті. Брэйди қайық жасаушыдан алған Холмс достары мен клиенттерінің қолтаңба үлгілерін пайдаланып, олардың банк шоттарына аз сомада чектер жасап, Смит оларды қолма-қол ақшаға айналдырды. Полиция кейіннен Смит Холмске шантаж жасап жүргенін анықтады. Смит соңғы рет 1935 жылдың 7 сәуірінде Сиднейдің оңтүстік жаққа орналасқан Кронулла қаласындағы "Сесил" қонақ үйінде Патрик Фрэнсис Брэйдимен бірге ішіп, карта ойнап отырғанда көрінген, бұл кезде ол әйеліне балық аулауға бара жатқанын айтқан. Брэйди Смит жоғалып кеткен кезде Кронулладағы Талумби көшесіндегі шағын коттеджді жалға алған. Полиция Смит осы коттеджде өлтірілгенін болжады. Порт-Хэкинг және Гуннамата шығанақтарын Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштері қарап шықты, бірақ Смиттың денесі табылған жоқ. Бұл Брэйдидің сот процесі кезінде айыптау тарапына қиындықтар тудырды. Брэйди 16 мамырда тұтқындалып, Смиттің өліміне кінәлі деп айыпталды. Такси жүргізушісі Смит жоғалып кеткен күні Брэйдиді Кронулладан Холмс тұратын 3 Бей-Вью-стрит, Мак-Махонс-Пойнт мекенжайына апарғанын және "оның киім-кешегі шатасқан, қолын қалтасына тығып алып, шығармай, қорқып қалғаны байқалып тұрғанын" куәландырды. Холмс бастапқыда Брэйдимен байланысы болмағанын жоққа шығарды, бірақ төрт күннен кейін, 1935 жылдың 20 мамырында, ол өзінің қайық қорасына кіріп, .32 калибрлі тапаншамен өзін-өзі атып өлтіруге тырысты. Бірақ оқ оның маңдай сүйегіне тиіп, тек соққы берді және ол есінен танып қалды. Суға құлағаннан кейін қайта жанданып, ол өзінің моторлы қайығына шауып кіріп, Сидней портында шамамен төрт сағат бойы екі полиция катерінен қашып, соңында ұсталып, ауруханаға жеткізілді.

Екінші кісі өлтіру

1935 жылдың маусым айының басында Холмс Смиттің кісі өлтіруін тергеуде полициямен ынтымақтасуға шешім қабылдады. Ол детектив Фрэнк Мэтьюске Брейдидің Смитті өлтіріп, денесін бөлік-бөлік етіп кесіп, содан кейін Гуннаматта шығанағына лақтырған сандыққа салып қойғанын айтты. Одан кейін ол Брейдидің үйіне келіп, оған кесілген қолын көрсетіп, егер ол дереу 500 фунт стерлинг бермесе, Холмсты өлтіретінімен қорқытқанын мәлімдеді. Холмс сондай-ақ Брейди үйінен кеткеннен кейін Сиднейдің Марубра прибрежный қалашығына барып, Смиттің қолын толқындарға тастағанын мойындады. 1935 жылдың 11 маусымында Холмс шоттан 500 фунт стерлинг алып, кешкісін үйден шығып, әйеліне біреумен кездесуі керек екенін айтты. Ол үйден шығарда да өте сақтанды, әйелі оны Нэш седанының есігіне дейін шығарып салды. Келесі күні таңертең ол Даус-Пойнт қаласының Хиксон-роудтағы көлігінде өлі күйде табылған. Оған үш рет жақыннан оқ атылған. Қылмыс орны Холмс өзін-өзі өлтіргендей етіп көрсетілген, бірақ криминалистикалық полиция оның кісі өлтірілгеніне еш күмәні болмады. Холмс сол күні таңертең Смит ісі бойынша куәлік беруге тиіс еді. Холмс 1935 жылдың 13 маусымында Солтүстік Субұрбалық крематорийде өртеліп, 1935 жылы 34 000 фунт стерлингтен астам құнды мүлік қалдырды.

Сот сараптамасы

Смиттің өліміне қатысты сот тергеуі 1935 жылғы 12 маусымда қалалық сот тергеушісінің кеңсесінде басталды, оны Э.Т. Орам басқарды. Сол күні Холмс көкірекке оқ жарақатымен өз көлігінде өлген күйде табылған. Холмс сот тергеуінің басты куәсі болғанымен, оның куәлігі тыңдалмас бұрын оған полиция қорғауы ұсынылмады. Сот-медициналық сарапшы, сэр Сидни Смит, сот-медициналық дәлелдерді зерттеді. Брэдиге қызмет көрсететін адвокат Клайв Эватт KC (1900–1984) сот тергеушісіне тергеуді бастауға жеткілікті негіз жоқ екенін мәлімдеді. Эватт бір қолдың "дене емес екенін" және Смит қолы жоқ болса да, тірі болуы мүмкін екенін айтты. Іс әлі де шешілмеген. Сот тергеуінің ең маңызды куәсі Холмс қайтыс болды; дәлелдердің жетіспеуіне байланысты Брэдиге қарсы қозғалған іс жеткіліксіз болды. "Shark Arm Murders" кітабында Смит 1934 жылы жалған чекпен банкты алдауға тырысқан және кейіннен банк тонау кезінде ұсталған бандит Эдвард Фредерик ("Эдди") Вейманның бұйрығымен Брэдидің қолымен өлтірілгені айтылады. Смит полицияға ақпарат берген адам ретінде әшкере болғандықтан, оған қастандық жасалуы мүмкін еді. Полиция Брэдиді Смитты өлтіргені үшін айыптады, бірақ ол кейіннен ақталды. Келесі 30 жыл бойы Брэди Смиттың өліміне қатысы болмағанын мәлімдеді. Ол 1965 жылғы 18 сәуірде 76 жасында Сиднейдегі Конкорд әскери госпиталінде қайтыс болды.

Мәдени сілтемелер

Смиттің өлтірілуі және оның кесілген қолына қатысты тергеу Австралияның құқық тарихында аңызға айналды. Ол "Сұр медбике ештеңе айтпады" атты телеспектакльге ықпал етті. 1995 жылы жарық көрген "Акула қолындағы кісі өлтірулер" кітабында профессор Алекс Кастлз Холмс отбасын сотталудың қоғамдық ұяттан сақтап қалу үшін өз өміріне шарт жасады деп мәлімдейді. Билл Брайсон да өзінің "Down Under" (АҚШ-та "In a Sunburned Country" деп белгілі) кітабында осы оқиғаны айтады, бірақ қол акула жеген жүзушіге тиесілі деген жаңылыс пікір білдіреді. "Акула қолы" ісі 2003 жылғы "CSI: Майами" эпизодының негізі болды. Бұл оқиға YouTube-тағы танымал "Buzzfeed Unsolved" сериясының 5-ші маусымының 2-ші бөлімінде де көрсетілді. Ол сондай-ақ комедиялық детективтік сериалдың 4-ші маусымының 15-ші бөліміне ("Псих") негіз болды ("Басы, құйрығы, бүкіл оқиға").