Кіріспе

Беларусь саясаткері және демократияны қолдайтын белсенді

Александр Владимирович Милинкевич (Александр Владимирович Милинкевич, 25 шілде 1947 жылы туған) – беларусь саясаткері. Ол 2006 жылғы президенттік сайлауда Беларусьтегі жетекші оппозициялық партиялардың ұсынуымен, қазіргі президент Александр Лукашенкоға қарсы кандидат ретінде қатысты.

Өмірбаян

Милинкевич 1947 жылы Гродно қаласында дүниеге келген. Гродно университетін бітіргеннен кейін, Беларусь Ұлттық ғылым академиясының Физика институтында физика-математика ғылымдарының кандидаты диссертациясын қорғады. 1980-1984 жылдары ол Алжирдегі Сетиф университетінің (құрылып келе жатқан) физика факультетінің меңгерушісі болды. 1978-1980 жылдары және 1984 жылдан 1990 жылға дейін Гродно университетінде доцент болып жұмыс істеді. Сол кезде ол жергілікті қалалық билік органдарымен бір комитеттің басшысы ретінде ынтымақтастық бастады. Ұзақтан соң ол қаланың вице-мэрі қызметіне жетті. 2001 жылы ол 2001 жылғы Беларусь президенттік сайлауына қатысқан оппозиция көшбасшыларының бірі – Сиамион Домаштың штаб бастығы болды. 2005 жылдың қазан айында Біріккен демократиялық күштер оны 2006 жылғы президенттік сайлауда оппозицияның біртұтас кандидаттығына ұсынды. 2006 жылдың 12 желтоқсанында Еуропалық парламент оған Сахаров сыйлығын табыс етті. Ол сондай-ақ Прага халықаралық ынтымақтастық қоғамы мен Global Panel Foundation (de) жыл сайын табыс ететін Хано Р. Элленбоген азаматтық сыйлығының жетінші иегері атанды.

Президенттікке сайлау науқаны

2005 жылдың қазан айында Демократиялық күштер съезінде әртүрлі саяси және азаматтық қоғамдық ұйымдардың 900-ге жуық делегаты 2006 жылғы президенттік сайлауға бір ғана оппозициялық кандидатты іріктеу үшін Минск қаласында бас қосты. Милинкевич бұл кездесуде Станислав Шушкевич және Анатолий Лебедко сияқты тағы үш саяси көшбасшыны басып өтті. Біріктіру процесінің мақсаты – он жылдан астам уақыт бойы Беларусьті басқарып келе жатқан президент Лукашенкоға қарсы тұратын жалғыз оппозициялық фигураны анықтау. Беларусьтің оппозициялық күштері бұрын 2001 жылғы президенттік сайлауда бір кандидатты ұсынуға тырысқан. Милинкевич өзінің сайлау кампаниясын көрші Украинадағы батысшыл оппозициялық кандидат Виктор Ющенконың кампаниясына теңеді. Ющенконың үкіметіне деген көңілі қалу 2005 жылдың қыркүйегінде экономикалық жағдайдың нашарлауымен қатар, жаппай сыбайлас жемқорлық туралы жаңа айыптамаларға байланысты саяси дағдарысқа әкелді. Милинкевич Associated Press агенттігіне берген сұхбатында: «Біз Украинадан кейін Беларусьтің кезегі келеді деп сенеміз» деді. Дегенмен, оппозициялық көшбасшылар АҚШ қаржылаған ҮЕҰ-лардың қолдауына қарамастан, қиын күрес күтіп тұрғанын түсінеді. Лукашенконың нарықтық социализм экономикасы елдің ауылдық аймақтарында маңызды қолдауға ие. Беларусь – Кеңес Одағының сол сияқты, әлеуметтік әл-ауқаты Кеңес кезеңінен бері дерлік өзгермеген азаттықтардың бірі. 2006 жылғы президенттік сайлаудың ресми нәтижелері бойынша Милинкевичке 6% дауыс берілсе, Лукашенко 83% дауыс жинады. БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті оның үгіт парақшаларын тәркілеуі оның құқықтарын бұзу болып табылғанын анықтады. 2006 жылдың қаңтар айында Милинкевичті Франция үкіметі Парижге шақырды. Ол Францияның Сыртқы істер министрімен кездесіп, Euronews телеарнасының арасында батыстың көптеген БАҚ-тарына сұхбат берді. Милинкевич, басқа оппозициялық белсенділер сияқты, Беларусьтегі БАҚ мемлекеттік бақылауда болғандықтан, Беларусь телеарналарына қол жеткізе алмады. Оған 2006 жылғы сайлау алдындағы сөйлеуін оқуға ғана рұқсат етілді. Бұрын ол Польшаның жаңа премьер-министрі Казимеж Марцинкевич және Литва президенті Валдас Адамкуспен де кездескен болатын. 2006 жылдың ақпан айында ол Еуропалық комиссияның президенті Жозе Мануэль Баррозу, Германия канцлері Ангела Меркель, Хавьер Солана және басқа да бірқатар еуропалық саясаткерлермен де кездесті. Оның кампаниясына бастапқыда Польша үкіметі, кейіннен ЕО-ның жоғары лауазымды шенеуніктері қолдау көрсетті.

Жеке өмір

Қазіргі уақытта Инна Кулейге үйленген, бұрынғы некесінен екі ұлы бар. Милинкевич өзінің ана тілі – белорус тілінен өзге, поляк, француз және орыс тілдерін де біледі.

Қуғын-сүргін

2006 жылдың сәуірінде Милинкевич рұхсатсыз митингіге қатысқандығы үшін үкімет тарапынан 15 күнге қамалды. 2006 жылдың 23 қарашасында үкіметтік полиция Милинкевичті Витебск облысы бойынша жергілікті оппозициялық белсендімен бірге жүргенде үш рет ұстады. Бұл белсенді бұрын қаза болған адамға қатысты қашып кеткен көлік апатының кінәсін мойындаған еді. 2006 жылдың 29 қарашасында полиция Милинкевичті Ригада өткен НАТО саммитінен Минск әуежайына оралғаннан кейін ұстады. Оған жалған паспортпен келгендігі айыпталды. 2006 жылдың 4 желтоқсанында Милинкевич Белозерск қаласында есірткімен заңсыз сауда жасады деген күдікпен ұсталды. 2007 жылдың 6 қаңтарында Милинкевич екі рет тұтқындалды: біріншіден, мас күйде көлік жүргізгендігіне күдік болды (тексеруде оның мас еместігі анықталды), екіншіден, жол-көлік оқиғасына қатысқандығына күдік болды. 2007 жылдың 29 қаңтарында Милинкевич Беларусьтің шегінен заңсыз шыққандығы үшін қатысқан жоқ күйде сотталғанын және 2200 доллар айыппұл салынғанын мәлімдеді. Ол бұл жағдайды "Лукашенконың кек алуы" деп сипаттады.