Кіріспе

Видео сигналдарды бір дисплейдің ажыратылысынан екіншісіне түрлендіретін жүйе – видео масштабтаушы. Видео масштабтаушы бейне сигналдарды бір дисплейдің ажыратылысынан екіншісіне түрлендіретін жүйе болып табылады. Әдетте, масштабтаушылар сигналды төменгі ажыратылыстан (мысалы, 480p стандартты ажыратымдылықтан) жоғары ажыратымдылыққа (мысалы, 1080i жоғары ажыратымдылыққа) түрлендіреді. Бұл процесс "көтеру" немесе "масштабтау" деп аталады (керісінше, жоғарыдан төменгі ажыратымдылыққа түрлендіру "төмендету" немесе "масштабтауды төмендету" деп аталады). Видео масштабтаушылар көбінесе теледидарлар, бейне ойын консольдары және DVD немесе Blu-ray ойнатқыштар сияқты тұтынушы электроника құрылғыларында кездеседі, сонымен қатар басқа AV жабдықтарында (мысалы, бейне өңдеу және теледидар тарату жабдықтарында) да кездеседі. Видео масштабтаушылар жеке құрылғылар болып та табылуы мүмкін, көбінесе қарапайым бейне ауыстыру мүмкіндіктерін ұсынады. Бұл құрылғылар үй кинотеатры немесе проекциялық презентация жүйелерінің құрамында жиі кездеседі. Олар көбінесе бейне сигналдарының нақты ажыратымдылығын жақсартатын бейне процессорды құру үшін басқа бейне өңдеу құрылғыларымен немесе алгоритмдермен біріктіріледі. Видео масштабтаушылар негізінен цифрлық құрылғылар болып табылады; алайда, аналогтық енгізулер мен шығыстарды қолдау үшін аналогты-цифрлық түрлендіргішпен (ADC немесе цифрландырғыш) және цифрлық-аналогтық түрлендіргішпен (DAC) біріктірілуі мүмкін.

Процесс

Дисплейдің туа біткен ажыратымдылығы – дисплейдің шығыс бетіндегі көрінетін аймақтың әрбір қатары мен бағанындағы физикалық пикселдердің саны. Қолданыстағы көптеген бейне сигналдары әртүрлі ажыратымдылыққа ие (барлық дисплейлер де бірдей емес), сондықтан бейне сигналын дисплей құрылғысына дұрыс бейімдеу үшін ажыратымдылықты бейімдеудің кейбір түрі қажет. Мысалы, АҚШ-та NTSC, ATSC және VESA бейне стандарттары бар, олардың әрқайсысы бірнеше әртүрлі ажыратымдылықтағы бейне форматтарын қамтиды. Жоғары сапалы теледидар үшін де бірнеше кең таралған ажыратымдылықтар қолданылады: 720p, 1080i және 1080p. Видео сигналды масштабтау оны белгілі бір дисплейдің өлшемімен сәйкестіруге мүмкіндік берсе де, бұл процесте сигналдағы қабаттасу және түс өтезділігі сияқты визуалды бұрмалаулардың саны артуы мүмкін.

Теледидар арналары бойынша масштабтау

Телеарналар 16:9 (немесе жоғары ажыратымдылық) және 4:3 (немесе стандартты ажыратымдылық) бағдарламаларын бірге көрсететін болса, бағдарламаны экранның толық бөлігін жабу үшін масштабтау және/немесе кесу әдістерін қолдануы мүмкін. Бұл, бағдарламаны тірекке салудың орнына, форматтың тұрақтылығын сақтауға көмектеседі. Active Format Description стандарты – түрлі масштабтау, қара жолақтар қосу және тірекке салу режимдерін анықтайтын айнымалылар жүйесі. Хабар тарату жабдықтары мен теледидарлар мазмұнда кодталған AFD белгісіне және дисплейдің көперіс қатынасына сүйене отырып, тиісті режимге автоматты түрде ауысу үшін конфигурациялануы мүмкін. 2004 жылы АҚШ кабелдік желісі TNT HD трансляциясын енгізген кезде, ол FlexView деп аталатын әдіспен суретті созуды қолданды (бұл басқа телеарналарға да ұсынылды). FlexView экран ортасынан гөрі шеттеріне жақын маңыздырақ созу әдісін пайдаланды. Бұл тәсілді TNT-нің эфирлік инженерия жөніндегі аға вице-президенті Клайд Д. Смит енгізді. Оның пікірінше, тірекке салу көрермендер үшін бағдарламалардың арасындағы үйлесімсіздікке, плазмалық теледидарларда бейне сақтау іздерінің пайда болуына, кейбір ескі HDTV-лердің 4:3 мазмұнын автоматты түрде соза алмауына және кейбір дисплейлерде созу сапасының нашар болуына әкелуі мүмкін. 2014 жылы FXX телеарнасы The Simpsons сериалының қайта көрсетілімінде кесу және масштабтауды қолданғаны үшін сынға ұшырады (сериал 20-шы маусымынан бастап ғана HD эпизодтарын шығара бастады). Олардың кесу әдісі көрінеу әзілдердің жоғалуына себеп болды. 2015 жылдың ақпан айында FXX бұл шағымдарға жауап ретінде осы эпизодтарды өзінің видео бойынша сұраныс қызметінде бастапқы 4:3 көперіс қатынасында ұсынатынын мәлімдеді. 2008 жылдан бері кейбір желілер мен кабельдік компаниялар 4:3 форматында түсірілген ескі бағдарламалардың жоғары ажыратымдылық нұсқаларын көрсетуде. Бұл форматта әдетте суреттің шеттері кесіледі. Мысалы, синдикаттық телеарналар мен TBS кабелдік желісі Seinfeld сериалын HD форматында көрсетеді. Сериалдың продюсері Sony Pictures 35 мм пленканың түпнұсқасына оралып, жаңа HD мастерлер жасады, кадрдың жоғарғы және төменгі бөліктерін кесіп, ал шеттерін қалпына келтірді.

АИ масштабын арттыру

2023 жылы генеративті жасанды интеллекті қолданатын бейнелерді ажымдамасын арттыру өнімдері таныстырылды немесе жарияланды, мысалы NVIDIA-ның Video Super Resolution және Adobe-ның Project Res Up. Бұрынғы ажымдамасын арттыру жүйелерінен өзгеше, бұл технологиялар берілген бейне кадрлар негізінде жаңа деректер жасады.