Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы және "Құрмет медалімен" марапатталған Лоусон Паттерсон "Кызыл" Рамедж (19 қаңтар 1909 – 15 сәуір 1990) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің вице-адмиралы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі көрнекті суасты кемелерінің командирі. Рамедж соғыс жылдары "Құрмет медалімен" және бірнеше басқа да жауынгерлік наградалармен марапатталды. Ол Корея соғысы мен Вьетнам соғысында да қызмет еткен.
Lawson Paterson "Red" Ramage (19 January 1909 – 15 April 1990) was a vice admiral in the United States Navy and a noted submarine commander during World War II. Ramage was decorated with the Medal of Honor and several other combat decorations during the war. He also served during the Korean War and the Vietnam War.
Ерте өмір және мансап
Өзінің шашының түсіне байланысты алған лақап атымен Рамедж 1909 жылғы 19 қаңтарда Массачусетс штатының Монро қаласында дүниеге келген. Ол 1931 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірді, күрес барысында оң көзіне жарақат алғандықтан, кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде енсін (лейтенант) шенімен қызметке бекітілді. 1931 жылдан 1935 жылға дейін ол бірнеше су үсті кемелерінде қызмет етті. Ол "Дикерсон" эсминінің навигаторы, "Лоуренс" эсминінің инженерлік офицері және "Луисвилл" ауыр крейсерінің радио офицері болды. Рамадж көзінің жарақатының салдарынан су асты кемесіне қабылдауға медициналық комиссиядан өте алмады, ал Стивен Мурдың айтуынша, ол: "Мен көз кестесін жаттау мүмкіндігін пайдаланып, қайтып келгенде оны оқуда ешқандай қиындық тудырмады, соның арқасында мақұлдау алдым" деді. Кезекті көз тексеруіне тап болғанда, Рамадж емтиханды "оң көзім алдындағы картаны ауыстырып, екі жағдайда да сол көзіммен оқып" өтті деді. 1936 жылдың қаңтарында лейтенант (jg) Рамадж S29 су асты кемесіне баяндады; ол өзінің мансабының көп бөлігін су асты кемелерінде өткізді. 1938 жылы Рамадж Әскери-теңіз академиясына аспирантура білімін алу үшін оралды. 1939 жылдың қыркүйегінде Рамадж "Sands" эсминінің аға офицері болды және 1941 жылдың ақпанына дейін қызмет етті. Алдағы қызметі оны Гавайиге, Тынық мұхиты флотының Су асты кемелері басшысы (ComSubPac) штабына күштік байланыс және дыбыс офицері ретінде жіберді.
Ертегі қызмет
Рамадж Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ерлігі үшін жоғары марапатталған – Құрмет медалі, екі Әскери-теңіз кресі және Күміс жұлдыз. Рамадж 1941 жылғы 7 желтоқсанда Жапонияның күтпеген шабуылы кезінде Перл-Харборда Тынық мұхитындағы су асты кемелері командирінің штабында қызмет еткен. 1942 жылдың басында ол «Гренадир» су асты кемесінің навигаторы ретінде соғыстағы алғашқы патруліне қатысты. Жау суларында патрульдеу кезінде көрсеткен «ерекше ерлік және батылдығы» үшін ол «Гренадир» экипажының мүшесі ретінде Күміс жұлдыз орденімен марапатталды. Марапаттамада былай делінген:
1942 жылғы 12 сәуірден 10 маусымға дейін жаудың бақылауындағы суларда USS GRENADIER (SS 210) су асты кемесімен жасалған әскери патруль кезінде, кеме бортында навигатор ретінде қызмет еткен кезде жауға қарсы әрекеттерде көрсеткен ерекше ерлік және батылдығы үшін. Өзінің қызметтік міндеттерін орындау кезінде үлкен шеберлік пен тиімділік танытып, командир Рамадж өзінің командиріне шабуылдар кезінде құнды көмек көрсетті, нәтижесінде 24 000 тонналық екі жау кемесі батты және кемесі жаудың қарсы шараларынан табысқа қалып, құтылуға септігін тигізді. Оның басшылығы, батылдығы және қызметтік борышына адалдығы офицерлер мен теңізшілерге үлгі болды және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жоғары дәстүрлеріне сай келді.
USS Trout (Арқалық)
1942 жылдың маусым айында лейтенант-командир Рамедж өзінің алғашқы командасын – «Траут» суасты кемесін қабылдады. Оның басшылығымен «Траут» төрт әскери патруль өткізіп, үш жапон кемесін батырды. Мидуэй, Трук, Соломон аралдары және Оңтүстік Қытай теңізінде «Траут» суасты кемесіне басшылық еткені үшін ол ерекше батырлығы үшін «Көмескеушілер айқасы» орденімен марапатталды. 1942 жылдың 28 тамызында «Траут» суасты кемесінің бесінші патрулінде ол жапондық «Тайё» авианосеціне алғашқы сәтті шабуыл жасады. Рамедж көзінің жарақатының пайдалы екенін анықтады: «Маған перископтың фокусын реттеудің қажеті жоқ еді. Оны көтермес бұрын, мен түймешені толыққанды фокусқа дейін бұрадым. Перскоп көтерілген кезде, мен жаман көзімді перископқа қойып, жақсы көре алдым». Екінші патрулінен бұрын командир болып тағайындалған Рамедж пен «Траут» 1942 жылдың 12 қарашасында Жапон императорлық теңіз күштерінің «Кирисима» жауынгерлік кемесін тоқтатып, ұстады. Ол бес торпеда атып, бірақ барлығы өтпеді. Үшінші патрулінде «Траут» «Кёкуё Мару» және «Ниссин Мару» кемелеріне зақым келтіріп, «Хиротама Мару» кемесін батырды. «Хиротама Мару» шайқасы торпедалармен де, палубалық артиллериямен де жүргізілді. Рамедж атып шығарған 14 торпеданың бесеуі жарамсыз болды. Ол басқа суасты кемелерінің командирлерімен бірге Mark 14 торпедасын сынады. Рамедждің соңғы, сегізінші «Траут» патрулі 1943 жылдың наурыз айында сәтсіз аяқталды: 15 торпеда атылды, тек біреуі ғана нашар жарылды. Адмирал Ральф У. Кристидің пікірінше, «Рамедж соңғы патрульде сәттілікке жете алмады – көп мүмкіндіктер болды, бірақ нәтиже жоқ. Оған демалыс керек, ол жаңа кемемен АҚШ-қа қайтарылады және сонымен бірге демалады». «Траут» суасты кемесінің командирі ретінде ол «Көмескеушілер айқасы» орденімен марапатталды. Орденнің мақтау қағазында былай делінген:
«Тынық мұхитындағы жаудың бақылауындағы суларда 1942 жылдың 27 тамызынан 1943 жылдың 25 ақпанына дейінгі кезеңде USS TROUT (SS 202) суасты кемесінің БЕСІНШІ, АЛТЫНШЫ және ЖЕТІНШІ әскери патрульдеріндегі өзінің кәсіби шеберлігімен көрсеткен ерекше батырлығы үшін. Осы қарқынды кезеңде лейтенант-командир Рамедж өзінің керемет тактикалық білімімен және кемесін тиімді шабуыл позициясына шеберлікпен және агрессивті түрде жеткізу арқылы жау кемелеріне маңызды зиян келтірді. Осы қауіпті операцияларды тамаша басқару арқылы ол «Траут» суасты кемесіне өзінің маңызды міндеттерін сәтті орындауға мүмкіндік берді. Лейтенант-командир Рамедждің шабыттандыратын басшылығы және оның командасының міндетке адалдығы біздің күштеріміздің қажырлы және бейшара жауға қарсы күресіне зор үлес қосты және өзіне және АҚШ теңіз күштеріне үлкен құрмет әкелді».
USS Парш
1943 жылғы мамыр айында Рамаж жаңа «Парш» кемесінің командасын қабылдады. 1943 жылғы қарашада Портсмут кеме құрылысшылық зауытында (Мэн штаты) тапсырыс бойынша құрастырылған «Парш» Перл-Харборға (Гавай) бағытталды. «Парштің» алғашқы патрулі 1944 жылғы наурыз айында «Банг» және «Тиноса» кемелерімен бірге АҚШ-тың «қасқыр үйірінің» құрамында өтті. «Қасқыр үйірі» 35 000 тонналық 7 жау кемесін батырды; Рамаж олардың екеуін батырғаны үшін 11 700 тоннаға есептелді. 1944 жылғы маусым айында «Парштің» екінші патрулі де «қасқыр үйірінің» құрамында болды. Осы патруль Рамаждың беделін қалыптастырды. 1944 жылғы 30 шілдеде «қасқыр үйірі» жау конвойымен байланысқа түсті. 31 шілдеде таң атқанға дейінгі қараңғы сағатта, 48 минут бойы («су асты кемелері соғысының ең қаһары») Рамаж өзінен басқа барлық қызметкерлерді көпірден шығарып, жау конвойының үстіне шығып, кемелердің арасында маневр жасап, он тоғыз торпеда атып жіберді. Жапондық кемелер оның кемесіне қарсы оқ атып, тарануға тырысты. Жауынгерлік шеберлігімен және от астында сарбаздық көрсеткенімен Рамаж бұрылып, жаудың торпедалық шабуылына оқпен жауап берді. «Қызыл Рамаж» жасаған жапон конвойына шабуыл АҚШ-тың су асты кемелері арасында кең таралды. Мұндай жақын арадағы, ашулы торпедалық оқ жаудыру бұрын-соңды болған емес. «Парш» екі жау кемесін батырып, тағы үш кемені ауыр зақымдады. Осы іс-әрекеті үшін командир Рамаж Генри Бреольдан бері тұңғыш рет тірі қалып, «Құрмет медалімен» марапатталған су асты кемеші болды. Оны 1945 жылғы 10 қаңтарда президент Франклин Рузвельт ресми түрде табыс етті. «Парштің» үшінші және Рамаждың соңғы патрулі салыстырмалы түрде оқиғасыз өтті, жау кемелері батырылмады. Ол сондай-ақ екінші «Әскери-теңіз кресімен» марапатталды. Марапаттамада былай делінгі: «Филиппин аралдарындағы Лусон бұғазының жау бақылауындағы суларында 1944 жылғы 29 наурыз бен 1944 жылғы 23 мамыр аралығында сол су асты кемесінің бірінші соғыс патруліне қатысқан USS PARCHE (SS 384) кемесінің командирі ретінде өзінің қызметінде көрсеткен ерекше ерлігі үшін. Жаудың күшті эскорттарына, соның ішінде әуе көмегіне қарамастан, командир Рамаж эскорттық тізбектерге шеберлікпен еніп, батылдығымен және агрессивті ұмтылысымен жау кемелеріне қарсы қирату торпедалық шабуылдар жасады. Осы жақсы жоспарланған және шебер атқарылған шабуылдардың нәтижесінде ол жалпы салмағы 30 000 тоннадан асатын жаудың төрт кемесін сәтті батырды. Жаудың күшті қарсы шабуылына және белсенді әуе қарсылығына қарамастан, оның шеберлікпен жасаған қашу тактикасы оған қашып құтылуға және кемесін портқа жеткізуге мүмкіндік берді. Оның мінез-құлқы офицерлері мен сарбаздарына үлгі болды және АҚШ Әскери-теңіз қызметінің жоғары дәстүрлеріне сай келді».
<blockquote>Ramage cleared the bridge of all personnel except himself and steamed right into the enemy convoy on the surface, maneuvering among the ships and firing nineteen torpedoes. Japanese ships fired back with deck guns and tried to ram his submarine. With consummate seamanship and coolness under fire, Ramage dodged and twisted, returning torpedo fire for gunfire the attack on the Japanese convoy by Red Ramage was the talk of the U. S. submarine force. In terms of close in, furious torpedo shooting, there had never been anything like it before. Parche sank two enemy ships and badly damaged three others. For this action, Commander Ramage became the first living submariner Medal of Honor recipient since Henry Breault. It was formally presented to him by President Franklin D. Roosevelt on 10 January 1945. Parches third patrol, and Ramage's last, was comparatively uneventful, with no enemy ships sunk. He was also awarded a second Navy Cross. The citation reads:
For extraordinary heroism in the line of his profession as Commanding Officer of the U. S. S. PARCHE (SS 384), on the FIRST War Patrol of that submarine during the period 29 March 1944 to 23 May 1944, in enemy controlled waters of the Luzon Strait in the Philippine Islands. Despite strong enemy escorts which included air support, Commander Ramage skillfully penetrated the escort screens and through his daring and aggressive determination, delivered smashing torpedo attacks against enemy ships. As a result of these well planned and brilliantly executed attacks, he successfully sank four enemy ships totaling over 30,000 tons. In spite of strong enemy counterattacks and active air opposition, his skillful evasive tactics enabled him to escape and bring his ship to port. His conduct throughout was an inspiration to his officers and men and in keeping with the highest traditions of the United States Naval Service.
Құрмет медалі
Айқын ерлік және батылдығы үшін, өміріне қауіп төнген жағдайда, міндеттерінен асып, "Ю.С.С. Парче" кемесінің командирі ретінде, 31 шілде 1944 жылы таңертеңгі шабуылда жапондық конвойға қарсы көрсеткені үшін. Қатаң күзетпен қозғалған конвойдың қорғанысын батыл бұзып, коммандер Рамедж жүк тасымалдаушы кемеге қирату соққысын беріп, қауіпті беттік шабуылды бастады. Содан кейін, алдыңғы және артқы торпедалардың сериясымен жетекші танкерді батырып, екіншісіне зақым келтірді. Жарылыстардың жарығымен ашық қалған және қорқынышты оқ-дәрілерге батыл қарсы тұрып, ол тағы да шабуыл жасады, екі рет зарядтау арқылы тасымалдаушы кемені батырды. Зақымдалған және батып бара жатқан танкерден атылған оқтардың күшейген шуылында, ол тыныш түрде өзінің теңізшілеріне төмен түсуге бұйрық берді, ал өзі көпірде қалып, енді дезорганизацияланған және шатасқан жаумен күресуге дайын болды. Жылдам тасымалдау кемесі шабуылға келгенде, коммандер Рамедж жылдам қозғалған "Парче" кемесінің корпусын батыл бұрып, қарсы келе жатқан кеменің басын кесіп өтті, арақашықтық 50 футтан аспады. Бірақ, өзінің суасты кемесін барлық жағынан эскорт кемелерінен өлімге қауіпті оқ атуға ұшыратты, ал тасымалдау кемесі тікелей алдында болды. Шарапатсыздық танытпай, ол 3 күшті "төбеден" торпеданы нысананы тоқтату үшін жіберді, содан кейін 46 минуттық қақтығыстың кульминациясы ретінде соққы беруге қабілетті болды. "Парче" және оның батыл экипажы жеңіске жетіп, зардапсыз қайтып келді. Осыдан кейін, коммандер Рамедж өзінің командасындағы әрбір теңізшіге сертификат жасады. Сертификатта былай делінген: "Капитан, осы медальдің АҚШ Президентінен АҚШ халқының батыл кеме мен оның қайсар экипажына көрсеткен құрметі ретінде қабылданғанын атап өткім келеді. "Парче" кемесінің табысына үлес қосқан әрбір офицер мен теңізшінің осы сыйлыққа тең үлесі бар деп санаймын және оны сеніммен сақтаймын. Зор мақтанышпен және құрметпен. Шын жүректен, Л. П. Рамедж. "Парше" кемесіне Президенттік бірлік марапаты табысталды.
Өлімнен кейінгі марапаттар
1994 жылы басқарылатын зымырандарды тасымалдайтын "Рамадж" эсминеці оның құрметіне аталды. Оның есімімен бірнеше су асты кемелерімен байланысты нысандар да аталып, соның ішінде Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Су асты кемелерін оқыту орталығының әкімшілік ғимараты ("Рамадж Холл") және 2010 жылдың 20 тамызында Нью-Лондон әскери-теңіз су асты кемелері базасының бас кеңсесі аталды.