Кіріспе

Американдық теңіз офицері және инвестор (1792-1862)

Урия Филлипс Леви (22 сәуір, 1792 - 26 наурыз, 1862) – теңіз офицері, жылжымайтын мүлікке инвестиция жасаған және қайырымдылықпен айналысқан адам. Ол 1812 жылғы соғыстың қатысушысы және АҚШ Теңіз күштерінің алғашқы еврей коммодоры болды. Теңіз күштеріндегі қамшылау салдарынан жазалау әдісін тоқтатуға үлкен үлес қосты және жарты ғасырлық қызметі барысында кейбір әріптес офицерлер арасындағы антисемитизмге қарсы күресті. Томас Джефферсонды құрметтеген Леви 1830 жылдары Монтичеллоны сатып алып, оны қайта жаңартуды бастады. Ол сондай-ақ Джефферсонның ескерткішіне тапсырыс беріп, оны сыйға тартты, ол қазір Капитолий ротондасында орналасқан; Капитолийдегі жеке тапсырыспен жасалған жалғыз өнер туындысы осы.

Алғашқы жылдар

Леви 1792 жылғы 22 сәуірде Филадельфияда, Пенсильвания штатында Майкл және Рейчел Филлипс Леви отбасында дүниеге келді. Оның екі үлкен ағасы болған. Урия Леви анасының әкесі Джонас Филлипске жақын болды, ол 1756 жылы Германиядан Америка Құрама Штаттарына көшіп келді және Америка революциясында Филадельфия жасағымен бірге шайқасты. Оның анасының бес атасы, португалдық дәрігер доктор Самуэль Рибейро Нуньес, 16 ғасырдың басында Испания инквизициясынан қашып, Англияға қоныс аударған 42 сефард яхудилерінің қатарында болды. Олардың ұрпақтары 1733 жылы Лондоннан кемемен шығып, Джорджия штатындағы Саванна қаласын құруға көмектесті, онда олар ұрпақтан-ұрпаққа дейін өмір сүрді. Левитің кіші інісі Джонас Филлипс Леви болды, ол саудагер және теңіз капитаны болды. Ол бес баланың әкесі болды, соның ішінде конгрессмен Джефферсон Монро Леви де бар. Леви он жасында үйден қашып, түрлі кемелерде кабиналық болып жұмыс істеді, ал отбасылық әңгімелерге сүйенсек, 13 жасында бар-мицва рәсіміне қатысу үшін Филадельфияға оралды.

Теңіз мансабы

1806 жылы ол теңізшілікке оқуға түсті және кабиналық болып жұмыс істеді. Кейін АҚШ Теңіз күштерінде желкеншебер болып, Барбарий соғыстарында шайқасты. 21 жасында 1812 жылғы соғысқа ерікті болып қатысып, 1812 жылдың 21 қазанында желкеншебер болып тағайындалды. Ол "Аргус" кемесінде Англия арнасында британдық кемелерді тоқтатып, жолын кесетін команда болды. 1813 жылдың 14 тамызында "Аргус" британдық әскери кемеге түскенге дейін 20-дан астам кемені жаулап алды; кеменің капитаны қаза тапты, ал экипаж, Леви де соның ішінде, басылып, тұтқынға алынды. Олар соғыс аяқталғанға дейін Ұлыбританияда он алты ай түрмеде отырды. Түрмеде отырғанда Левиге субсидия алу және босатуға кедергі келді, себебі британдық көлік басқармасы оның қосымша желкеншебер мәртебесін мойындамады. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін Леви "Франклин" кемесінде екінші мастер болып қызмет етті. Леви 1817 жылы лейтенант шеніне көтерілді. Кабиналық болып бастап, желкеншеберге дейін жеткені үшін бұл тағайындама сирек кездесетін жағдай еді. Леви 49 жылдық теңіз қызметінің тек 16 жылын белсенді қызметте өткізді. Қалған уақытта ол "күтіп тұрған" тізімінде болды, яғни кез келген уақытта қызметке шақырылуы мүмкін еді. Леви Америка Азамат соғысының бірінші жылында қызмет еткенімен, сол кезде оған белсенді тапсырма берілген жоқ. Леви Нью-Йорк қаласының жылжымайтын мүлік нарығына инвестиция салғаннан кейін байыды.

Қайырымдылық іс-әрекеттері

Леви түрлі қайырымдастық жобаларға кірісті, олардың көптегені американдық еврейлердің өмірін қолдады. 1854 жылы ол Нью-Йорктегі Бнай Ешурун білім беру институтының жаңа еврей семинариясын қаржылады. 1833 жылы Нью-Йорк қаласы Левиге қаланың кілтін табыс етті, себебі ол қалаға Томас Джефферсонның патиналанған гипстен жасалған мүсінін сыйлады, осы мүсін АҚШ Конгресіне қоладан құйылған нұсқасын жасау үшін пайдаланылды. Нью-Йорк қалалық әкімшілігіне мүсінді орнатудан бұрын Леви оны Бродвейдегі ғимаратқа қойып, оны көруге кіру ақысын алды. Жиналған қаражат қаланың кедейлеріне нан сатып алуға жұмсалды. Мен Томас Джефферсонды тарихтың ең ұлы адамдарының бірі деп санаймын, ол Декларацияның авторы және шын демократ. Ол миллиондаған американдықтарға шабыт көзі болып табылады. Ол Республикамызды қалыптастыруға үлкен үлес қосты, соның арқасында адамның діні оны саяси немесе мемлекеттік қызметке араласудан алғызбайды. Монтичеллоны Джефферсонның мұрагерлері (оның қызы Марта Джефферсон Рэндольф және оның ұлы Томас Джефферсон Рэндольф) 1831 жылы Шарлоттсвилльдегі фармацевт Джеймс Тернер Барклиге сатты. 1834 жылы Леви оны Барклиден 2700 долларға сатып алды, бұл бүгінгі күнгі доллармен шамалас. Леви ұзақ уақыт бойы ескереілмей келген үйді жөндеуге, қалпына келтіруге және сақтап қалуға кірісті. Ол сондай-ақ плантацияның бір бөлігі болған жүздеген акр жерді сатып алып, қалған жерге қосты. Леви Монтичеллоны демалыс орны ретінде пайдаланды. 1837-1839 жылдары оның жесір анасы Рейчел Леви оның қайтыс болуына дейін сол жерде тұрды; ол сарайға жақын орналасқан плантацияның басты көшесі – Мулбери Роуда жерленген. 1862 жылы қайтыс болғаннан кейін Леви Монтичеллоны американдықтарға, Әскери-теңіз күштерінің уәкілдігі жоқ офицерлерінің жесірлері мен балалары үшін ауылшаруашылық мектебі ретінде пайдалану үшін тапсырды. Азамат соғысы кезінде Конгресс бұл сыйлықты қабылдаудан бас тартты. Конфедерация үкіметі мүлікті тартып алып сатты; Левидің мүлігінің адвокаттары соғыстан кейін мүлікті қайта алды. Левидің өсиеті бойынша отбасы мүшелері арасындағы екі сот процесінде, 47 тарап қатысқан 1879 жылы оның жүрегі туысқан Джефферсон Монро Леви басқа мұрагерлерді 10,050 долларға (~$ ) сатып алып, Монтичеллоны өз бақылауына алды. Ол оны жөндеуге және қалпына келтіруге тапсырды. 1923 жылы ол оны Томас Джефферсон Мемориалдық қорына сатты, ол мүлікті үй-музей ретінде жаңартып, қалпына келтірді. 20 ғасырдың көп бөлігінде Томас Джефферсон қоры Леви отбасының Монтичеллоны сақтаудағы рөлін азайтты, Урофскийдің пікірінше, бұл оның кеңесі мен мүшелерінің арасындағы антисемиттік көзқарастарға байланысты болды. 1985 жылы Томас Джефферсон қоры Рейчел Левидің қабірін қалпына келтірді және Монтичеллодағы салтанатты шарада отбасының ұрпақтарын құрметтеді. Қор сондай-ақ Монтичеллоны сақтап қалуға және қалпына келтіруге көмектескен Урия П. Леви мен Джефферсон Монро Левидің рөлін атап өтеді, оның ішінде олардың рөлі туралы ақпаратты ұсынады.

Джефферсонның мүсіні

Джефферсонға тағы бір құрмет көрсету үшін Леви Париждегі белгілі мүсінші Пьер Жан Давид д’Анжерден президенттің қола мүсінін жасап алды. Мүсінде Джефферсон оң қолында қалам, сол қолында Тәуелсіздік декларациясының гравировкаланған данасын ұстап тұр. Леви 1833 жылғы 6 ақпанда Нью-Йорк қаласына Джефферсон мүсінінің қара боялған гипстен жасалған моделін табыс етті. Қала оған алғыс айтып, алтын тамақ салғыш қорап сыйлады. Бұл мүсін Манхэттендегі Сити-холлдың ротондасының екінші қабатына орналастырылып, 1950 жылдары әсем безендірілген қалалық кеңес палатасына көшірілді. Ол 2021 жылғы 22 қарашада палатадан алынып, Нью-Йорк тарихи қоғамына уақытша берілді. Леви 1834 жылы қола мүсінді Конгресске сыйға тартқан еді. Бұл мүсін, бір кезде 1834 жылдан 1873 жылға дейін Ақ үйдің солтүстік алаңында тұрған және қазір Капитолий ротондасында орналасқан, Капитолийдегі жеке тапсырыспен жасалған жалғыз өнер туындысы болып табылады.

Жеке өмір

Левидің ағасы Джонас Филип Леви 1857 - 1858 жылдары Вашингтондағы еврей қауымының бесінші президенті болды. 61 жасында Леви 18 жасар қызы Вирджиния Лопеске үйленді, оның әкесі жақында қайтыс болды. Өмірбаяншы Марк Липсонның айтуынша, Леви "жақында жесір қалған немесе қаражаты жетіспей қиын жағдайдағы әйелді ең жақын ер адамның үйленуге міндетті ететін ежелгі, бірақ сирек кездесетін еврей дәстүрін сақтаған". (Сондай-ақ, левират некесі туралы хатты қараңыз.) Леви 1862 жылдың 26 наурызында қайтыс болды және Риджвудтағы (Квинс) Беф-Олам зиратына жерленді, ол испан және португал синагогасымен байланысты.