Кіріспе

Кембрий радиодонтының жойылған туысы. Автоматтық таксобокс.
| кескін = Aria et al. 2020 Anomalocaris canadensis head ROMIP 51212. png
| кескін сипаттамасы = ROMIP 51212, Anomalocaris canadensis-тің толық сақталған үлгісі.
| кескін2 = 20191203 Anomalocaris canadensis. png
| кескін2 сипаттамасы = Anomalocaris canadensis-тің тірі күйіндегі бейнесі.
| қазбалар қатары = Ерте кембрийден орта кембрийге дейін (3-ші кезеңнен Гужангиянға дейін).

1886 жылы Anomalocaris қазбалары алғаш рет табылған. Ол жерде көптеген трилобиттермен қатар екі белгісіз үлгі де кездесті. Тағы 48 белгісіз үлгі табылды. Елу үлгі 1892 жылы GSC палеонтологы Джозеф Фредерик Уайтвес тарапынан зерттелді және сипатталды.

1928 жылы даниялық палеонтолог Кай Хенриксен, Бурджесс тақтасынан табылған және тек қабығымен белгілі болған Tuzoia, Anomalocaris-тің жоғалған алдыңғы жартысын білдіретінін болжады. Сол еңбекте, Пейтоияны атаған Уолкотт, оны теңіз кірпісі (holothurian) деп түсіндірген таксономды Лаггания деп атады. 1966 жылы Канаданың геологиялық қызметі Кембридж университетінің палеонтологы Гарри Б. Уиттингтон басшылығымен Бурджесс тақтасының қазбалық қалдықтарын кең ауқымды қайта қарауды бастады. Уиттингтон екі түрді байланыстырды, бірақ зерттеушілерге Пейтоя, Лаггания және алдыңғы қосымшалар (Anomalocaris және "F қосымшасы") бір топ жаратылыстарды білдіретінін түсіну үшін бірнеше жыл кетті. Anomalocaris-тің күрделі көздері Австралиядағы Кенгуру аралындағы Эму шығанағындағы палеонтологиялық қазбалар кезінде табылды, бұл Anomalocaris-тің күдік келтіргендей, буынды аяқты жануар екенін дәлелдеді. Бұл жаңалық буынды аяқты жануарлардың көздері буынды аяқтар мен қатайған экзоскелеттер пайда болғанға дейін, өте ертеде пайда болғанын көрсетті. "A." magnabasis және "A." pennsylvanica жаңа Houcaris туысына, Tamisiocarididae тұқымдасына қайта жіктелді. Сол жылы "A." pennsylvanica Lenisicaris туысына қайта жіктелді. 2022 жылы ELRC 20001 үлгісі, бұрын Anomalocaris түрінің белгісіз түрі немесе A. saron-ның толық денесі ретінде қарастырылған, Innovatiocaris деген жаңа туысқа ие болды. 2023 жылы "A." kunmingensis Amplectobeluidae тұқымдасына кіретін Guanshancaris жаңа туысына қайта жіктелді. Көптеген филогенетикалық талдаулар "A." briggsi (tamisiocaridid) Anomalocaris түріне жатпайтынын көрсетті, ол 2023 жылы Tamisiocarididae тұқымдасына Echidnacaris туысына қайта жіктелді. Сол 2023 жылғы зерттеуде Австралиядағы Эму шығанағының тақтасынан табылған қалдықтар негізінде Anomalocaris-тің жаңа түрі A. daleyae сипатталды. Бұл жапырақшалардың дене жағындағы бөліктерінің бірігіп, бір "қанат" ретінде жұмыс істеуіне мүмкіндік берді, бұл жүзудің тиімділігін арттырды. Қашықтан басқарылатын модельдің құрылысы осы жүзу әдісінің тұрақты екенін көрсетті, бұл Anomalocaris-тің жүзу кезінде тепе-теңдікті сақтау үшін күрделі миға мұқтаж болмағанын білдіреді. Денесі үшінші және бесінші жапырақшалар арасында ең кеңірек болды және құйрығына қарай тарылды, ал мойынның тартылған бөлігінде қосымша 3 жұп кішкентай жапырақшалар болды. Anomalocaris ауыз конусы деп аталатын дискіге ұқсас ерекше ауызға ие болды. Ауыз конусы трирадиальды түрде орналасқан бірнеше пластиналардан тұрды. Үш пластина өте үлкен болды. Үлкен пластиналардың әрқайсысының арасында үш-төрт орташа пластина, ал олардың арасында бірнеше кішкентай пластиналар кездесті. Пластиналардың көпшілігі бүктеліп, ауыз ашылған жеріне жақын жерде қабықша тәрізді түйіршіктерге ие болды. Жоғарғысы, бас қалқаны, арқалық қаптама немесе H элементі деп аталады, сыртқы жиегінде айқын жиегі бар, бүйірінен созылып жатқан овал тәрізді болды. Жануардың жасыл бездері, ұзын, жұқа, шаштық құрылымдар түрінде, ланцет тәрізді жапырақшалар деп аталады, қатарларға орналасып, жапырақшалардың қатарын құрады. Жапырақшалардың қатары малдың жоғарғы жағына, екі-екіден, шетінен бекітілді. Оларды екіге бөлетін орталық сызық болды.

Диета

Аномалокаристі белсенді жыртқыш ретінде түсіндіру зерттеу тарихы бойында кеңінен қабылданды. А. canadensis жағдайында, оның Бурджесс тақтасындағы фауна арасындағы ерекше мөлшері оны белгілі болған алғашқы ең ірі жыртқыштардың біріне айналдырады. Кейбір кембрий трилобиттерінде дөңгелек немесе W пішіндес "тістің іздері" табылды, олар Пейтояның ауыз мүшелерімен (бұрын Аномалокаристің ауыз мүшелері деп жаңылысқан) бірдей пішіндес екені анықталды.

Радиодонттардың ауыз мүшелерінде тозудың болмауы олардың минералданған трилобиттердің қабықтарымен үнемі жанаспағанын көрсетеді, және олар, мүмкін, кішкентай, жұмсақ денелі организмдерді сору арқылы тамақтануға көбірек бейімделген, себебі трилобиттердің қабықтарына қарсы қолданылғанда құрылымдық зақымдануға ұшырауы мүмкін. Әр түрлі радиодонттардың алдыңғы қосымшаларының үш өлшемді модельдеуі A. canadensis кішкентай (2–5 см диаметрлі), белсенді, жұмсақ денелі жануарлармен (мысалы, vetulicolian; isoxyids және hymenocarines сияқты еркін жүзетін бунақденелілер; Nectocaris) қоректенуге қабілетті екенін көрсетеді. Бурджесс тақтасында Аномалокарис көне бөлімдерде, атап айтқанда Стивен тауының трилобиттер қабатында жиі кездеседі. Алайда, жас қабаттарда, мысалы, Phyllopod қабатында, Аномалокарис әлдеқайда үлкен мөлшерге жете алады; шамамен ескі, трилобиттер қабатындағы туыстарынан екі есе ірі. Бұл сирек кездесетін алып үлгілер бұрын бөлек түрге, Anomalocaris gigantea-ға жатқызылған; алайда, осы түрдің жарамдылығы қазіргі Қытайда күмәндігін білдіреді. Anomalocaris daleyae (Эму шығанағының тақтасы) салыстырмалы ортада өмір сүрді; Кембрий Австралиясының жағалауындағы тропикалық сулары. Бірақ таксономиялық тұрғыдан Аномалокарис немесе Аномалокаридтер тұқымдасына жатпауы мүмкін.