Кіріспе
Швед суретшісі Исаак Грюневальд (2 қыркүйек 1889 22 мамыр 1946) - швед еврей экспрессионист суретшісі. Ол 1910 жылдан бастап 1946 жылы қайтыс болғанға дейін, яғни төрт онжылдыққа созылған бүкіл мансабында швед модернистерінің бірінші буынының жетекші және орталық есімі болды. Ол өте жемісті суретші, жазушы және баяндамашы болды.
Isaac Grünewald (2 September 1889 – 22 May 1946) was a Swedish Jewish expressionist painter born in Stockholm. He was the leading and central name in the first generation of Swedish modernists from 1910 up until his death in 1946, in other words during almost his entire career spanning four decades. He was a highly productive painter as well as a writer and public speaker.
Өмірбаян
Үш жыл бойы Швецияның беделді өнер мектебінде оқыған Грюневальд 19 жасында достары Эйнар Жолин мен Эйнар Нерманмен бірге Парижге сапар шегеді, олар көп ұзамай Анри Матисс академиясында білім ала бастады. 1909 жылы ол Скандинавияның "Жас суретшілер" деп аталатын суретшілер тобымен бірге өз туындыларын көрмеге шығарғаннан кейін өз елінде танымал болды. Ол өзінің болашақ әйелі Сигрид Хьертенмен 1909 жылы танысып, оны Парижге бірге сурет салуды оқып келуге шақырды. 1911 жылы үйленген Грюневальд пен Хьертен 1912 жылдан бастап үйде және шетелде бірге үзбей көрме өткізді. Қазіргі уақытта өнер тарихшылары көбінесе оларды Швецияға модернизмді енгізу үшін жауапты деп атайды. Тарихта антисемитизм кең тараған, саяси дұрыс болған және әйел суретшілерді жек көрген кезде, олардың шығармалары баспасөзде жиі мазақ етілетін. Шын мәнінде, соңғы зерттеулер көрсеткендей, көп рет қоғамдық дау-дамайдың ошағына айналған Грюневальд 1910-1926 жылдар аралығында швед баспасөзінде антисемитизмнің негізгі нысанасы болды. Өз заманында швед модернизміне жетекші және ең даулы ізашар болғандығына қарамастан, швед журналистикасы мен әдебиетінде ол кейде классикалық еврей карикатурасының тұлғасы ретінде суреттеледі. Оның жетістігіне әділ баға бермегендігі туралы уәделер бар; суретші ретінде Матисстің елеусіз еліктеушісі, бірақ бизнесмен ретінде данышпан. 1920 жылдары Грюневальд ірі коммерциялық табыстарға қол жеткізе бастады. Ол Швед Корольдік опера театры мен басқа театрлардың сахналық дизайнын жасаған. 1925 жылы Нобель сыйлығын тапсыру салтанатының орны Стокгольм концерт залында кіші залдың (содан бері Грюневальд залы деп аталады) қабырғалары мен төбесін, ал 1928 жылы Мачстикс сарайының қабырғаларын безендірді. Оның жұмысы 1932 жылғы жазғы Олимпиададағы сурет сайысында сурет салу іс-шарасының бір бөлігі болды. Грюневальд 1932-1942 жылдары аралығында Швед Корольдік Өнер Академиясының профессоры болды, ал 1941 жылы өзінің жеке өнер мектебін ашты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грюневальд атақты Рёрстранд фарфор фабрикасында жұмыс істеді. 1945 жылы Принс-Евгений медалімен марапатталды. Оның әйелі Сигрид Хьертен өмір бойы психикалық проблемалармен ауырады, нәтижесінде 1930 жылдары ұзақ уақыт ауруханада жатты. Грюневальд 1937 жылы ауруханада тұрақты жатқан Хьертеннен ажырасып, қайтадан тұрмысқа шықты. 1946 жылы ол екінші әйелі Марта Грунделлмен бірге ұшақ апатынан қаза тапты.
Коммерциялық құны
Швед авторлық құқықтарының ұйымы BUS-тің мәліметінше, Грюневальд әлі күнге дейін сатылған суреттері швед өнер саудагерлеріне ең жоғары жылдық табыс әкелетін жалғыз суретші болып табылады. 2009 жылы Стокгольм аукционы Буковскидің көктемгі аукционында Грюневальдтың аз танымал суреттерінің бірі 2,65 миллион кронаға, шамамен 340 000 АҚШ долларына сатылды.