Кіріспе
Jamaica Kincaid-тің фантастикаға жатпайтын кітабы A Small Place - 1988 жылы Jamaica Kincaid-тің шығармашылық фантастикаға жатпайтын шығармашылығы. Кинкейдтің Антигуада өскендегі тәжірибесіне негізделген кітап ұзындығындағы эссе, оны Антигуан үкіметін, туристік индустрияны және Антигуаның британдық отарлау мұрасын, соның ішінде құлдықты айыптау ретінде оқуға болады. Төрт бөлімнен тұратын бұл кітапта "әлеуметтік және мәдени сын, автобиография және империализм тарихы біріктіріліп, (пост) отаршылдық Антигуаның әсерлі суреті берілген".
A Small Place is a work of creative nonfiction published in 1988 by Jamaica Kincaid. A book length essay drawing on Kincaid's experiences growing up in Antigua, it can be read as an indictment of the Antiguan government, the tourist industry and Antigua's British colonial legacy, which includes slavery. The book, written in four sections, "combines social and cultural critique with autobiography and a history of imperialism to offer a powerful portrait of (post)colonial Antigua."
Тарих және негіз
1493 жылы Христофор Колумб екінші сапарында Антигуаға келген алғашқы еуропалық болды. Ол оны Севилья соборында табылған икона - Санта-Мария де ла Антигуаның есімімен Антигуа деп атады. 1632 жылы ағылшындық сэр Томас Уорнер темекіні және қант қамысын өсіретін плантациялар құрып, аралды отарлауға қол жеткізді. Уорнер аралда құлдықты да енгізді. Бұл плантацияларда Батыс Африкадан келген құлдар жұмыс істеді. Антигуа Кариб теңізіндегі керемет орны үшін ағылшын порт қаласы деп аталды. 1834 жылы құлдық ақыры жойылды, бірақ қара халықтың экономикалық жағдайы "жер тапшылығы және жалпыға бірдей несиеден бас тарту" салдарынан жақсара алмады. Өзінің шығармаларында Ямайка Кинкейд өзінің туған елі Антигуаға қатысты өзінің көзқарасын ұсынады. Ол туризм мен үкіметтік жемқорлықтың әсеріне назар аударады, екеуі де тәуелсіздік алғаннан кейін Антигуа азаматтарына және олардың өміріндегі өзгерістерге / сабақтастығына әсер етті. Бұл әлеуметтік сын бір сыншының "Антигуадағы расизм мен сыбайлас жемқорлық туралы ашулы эссе" деп сипаттауына әкелді. Кинкейд қазіргі заманға сын айтуда еш өкінбейді және оқырмандарды шындыққа және билік пен қанаудың ыңғайсыз ақиқаттарына қарауға шақырады.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Бірінші бөлім: Бұл бөлімде Кинкейд оқырманға тікелей сөйлейді. Ол оқырманға "сіз" деп сілтеме жасап, Антигуаға келген туристтің тәжірибесін сипаттайды. Ол әуежайға қонудан бастайды да, Антигуада туристердің жүріп өтуін қадағалайды. Бұл бөлімде Кинкейд "Турист - бұл сұм адам" деген ойды баса айтады (14). Кинкейд туризм индустриясының Антигуадағы теңсіздік жүйесін қалай жалғастыратынын және Антигуа тұрғындарын ақ туристерге қызмет етуді мәжбүрлейтінін атап өтті. Ол сондай-ақ туристердің қалай ғана нәрселерді байқайтынын және Антигуа туралы нақты түсінік ала алмайтынын айтады. Кинкейд туристердің шындыққа бейхабар екенін және демалыс күндерін өз өмірлерінің қажыр-қайғысынан құтылудың жолы ретінде пайдаланатынын айтады, бұл жергілікті тұрғындар жасай алмайтын нәрсе, өйткені олар тым кедей. "Егер жергілікті тұрғындар сізді, туристі көргенде, олар сізге қызғанады, олар сіздің өздерінің қарапайымдылығы мен қажырлылығын тастап кету қабілетіңізге қызғанады, олар өздерінің қарапайымдылығы мен қажырлылығын өзіңізге ләззат көзіне айналдыру қабілетіңізге қызғанады" (19). Екінші бөлім: Екінші бөлімде Кинкейд өзінің өскен Антигуа туралы ой жүгіртеді. Ол бөлімді былай деп бастайды: "Мен білген Антигуа, мен өскен Антигуа, сіз, турист, қазір көретін Антигуа емес. Антигуа енді жоқ" (23). Кинкейд 1981 жылға дейін Британ империясының құрамына кірген Антигуа колониясын айтып отыр. Кинкейд ағылшындықтардың Антигуаны қалай ағылшынға айналдыруды қалай істегенін көрсетеді. Ол көшелерге ағылшын есімдерін беру, британдық мекемелерді құру, мысалы, Барклейс банкі және антигуандық балаларды мектепте ағылшын тарихы туралы үйренуді мәжбүрлеу арқылы. Кинкейд Барклиді құлдықпен байланысы бар деп сынға алады. Ол сондай-ақ туристер мен Антигуаның ақ нәсілді тұрғындары үшін құрылған жеке клуб - Милл Риф клубымен таныстырады, онда жергілікті тұрғындарға қызметшілер ретінде жұмыс істейтіндерден басқаларға тыйым салынады. Ол сондай-ақ Англия ханшайымы Антигуаға келгенде болған оқиғалар мен оның келуіне байланысты жасалған үлкен тамаша туралы ойланады. Бұл бөлім Антигуада британдықтардың әрекеттерін қатаң сынға алып, императорлық мұраның Антигуаға тәуелсіздік алғаннан кейін де қалай әсер ететінін түсіндіреді. Үшінші бөлім: Бұл бөлімде Кинкейд колониялық Антигуаға қатысты. Ол үкіметтегі сыбайлас жемқорлық туралы және кітапхананы жөндеуге деген құштарлық туралы айтады. Ол сондай-ақ Мәдениет министрі идеясын сынға алады. Кинкейд Антигуада құлдық пен оның мұрасымен де күреседі. Ол адамдардың құлдық туралы сөйлеу және есте сақтау тәсілдерін сынға алады және бостандық алу құлдықтың барлық проблемаларын жойғандай әрекет етеді. Бұл бөлімде сондай-ақ "Шағын жер" деген атаудың мәні түсіндіріледі. Кинкейд Антигуаның физикалық тұрғыдан ғана емес, сонымен қатар қоғамдастықпен өзара байланысты деген мағынада да кішкентай жер екенін түсіндіреді. Кішкентай жер болғанына қарамастан, Антигуа көптеген шетелдік инвестицияларға және интервенцияларға ұшырайды, бұл Кинкейдтің сынға алуы және оны отарланғаннан кейінгі Антигуадағы жемқорлықтың көп бөлігімен байланыстырады. Ол дәрі-дәрмек индустриясы, Швейцария банкі, Франция үкіметі тарапынан берілетін көмек, жапондық автосауда, сириялық және ливандық инвесторлар туралы әңгімелейді. Төртінші бөлім: Төртінші бөлім өте қысқа. Бұл бөлімде Кинкейд Антигуаның табиғи емес сұлулығын талқылайды. Ол Антигуа "кіші жер" (80). Ол Антигуаның тарихын қысқаша айтып, оны Колумб 1493 жылы қалай ашқанын, отарлау мен ақыр соңында тәуелсіздікке қалай әкелгенін айтады. Ол Антигуада қоныстанған еуропалықтарға, атап айтқанда, британдықтарға "Еуропадан келген адам қоқысы" деп атады (80). Сонымен қатар ол шын антигуандықтардың құлдардың ұрпақтары екенін айтады.
Туризм - неоколониалды құрылым
Кішкентай орынның бірінші бөлімінде Кинкейд туристтің көзқарасын қолданады. Надин Долби "Шағын орын" атты туризм тақырыбын талдап, Кинкейдтің туризмді жаһандану жағдайында суреттеуін қояды. Долби Кинкейдтің туристердің жерді және онда тұратын адамдарды "басқару" арқылы бөлінуін бейнелейтінін растайды. Сонымен қатар, туристік индустрия әлемдік экономикалық жүйемен байланысты, бұл түпкілікті пайдаға айналып, Антигуандықтар үшін пайда әкелмейді. Турист Антигуаның бетіндегі сұлулықты Антигуаның туристік индустриясы бейнелейтін және күшейтетін нақты саяси және әлеуметтік жағдайларды мүлдем білмей, сезінуі мүмкін. Корина МакЛеод туризм индустриясының құқықтарды бұзу сипатын, оның қанаушы билік құрылымын нығайтуын атап өтті. Шын мәнінде, индустрия Антигуаны жергілікті тұрғындарды өздеріне қызмет етпейтін жаһандық экономикалық жүйеде құқығынан айырылған және бағынышты жағдайға келтіріп, қайта отарлайды.
Расизм және отаршылдық мұрасы
Кинкейд пен басқа да антигуандықтар өздерінің отарлау тарихы туралы үнемі еске салып отырады. Мысалы, көшелерге құл саудасына үлес қосқан британдықтардың есімдері берілген. Сонымен қатар, Антигуаның басты банкі Barclays банкі құлдардан пайда табатын адамдардың өкілі. Азаматтардың британдық мерекелерді жыл сайын атап өтуі отаршылдық билеушілерді еске алуды күшейтеді. Англиялықтар құлдық пен отарлаудың салдарынан аулақ бола алады, өйткені Антигуа олардың туған жері емес, бірақ олар колониализм мұрасының ауырсынуымен және қатыгез еске түсірулерімен бетпе-бет келген Антигуа азаматтары сияқты әсерлерді сезінбейді.
Кедейлік пен сыбайлас жемқорлық
Кинкейдтің Антигуаға тәуелсіз мемлекет ретінде жасаған ең үлкен сын-пікірлерінің бірі Антигуа үкіметінің сыбайлас жемқорлығы. Еуропалық отарлаудың жойылуы Антигуаны кедейлік пен жемқорлық күйіне қалдырды. Кинкейдтің Антигуан үкіметінен көңілі қалдыруы романның барысында, әсіресе ол кітапхананы отарлау мен отарсыздандыруға деген мәңгілік ренішінің символы ретінде атағанда, айқын көрінеді. Бұл кітапхана Кинкейдтің отарлау мен отарсыздандыруға деген үнемі наразылығының символы ғана емес, сонымен қатар ол үшін "жоғуы мен жемқорлықтың басты бейнесі" болып табылады. Ол үшін арал кітапханасы бір кездері қасиетті орын және балалық шағында туған жерін қасіретке ұшыратып келген отарланған дүниеден қашып шығу үшін бас сауғалау орны болды. Ең бастысы, кітапхана аралдан тыс үлкен әлемге жол ашатын сияқты болды. Өкінішке қарай, ол 1974 жылы жер сілкінісі кезінде қираған, бірақ осы жылдар бойы ол қайтадан қалпына келтірілмеген, тек "Қалпына келтіру жұмыстары күтілуде" деген жазу ғана қойылған. Бұл кітапхана Кинкейдке ақ нәсілділерге шабуыл жасауды үйрететін тіл мен мәтіндерді қамтамасыз еткендіктен болуы мүмкін". Сондықтан Кинкейд жемқор үкімет көзінде олардың билігін әлсіретуі мүмкін кітапхана кітаптары сияқты құралдар болмауы керек деген шындыққа нұсқады. Сонымен қатар, Кинкейд Антигуан үкіметінің есірткі контрабандасы, жезөкшелік және Швейцариядағы оффшорлық банктік шоттар сияқты заңсыз әрекеттерге қатысты. Кинкейдтің романында кедейлік пен жемқорлық Антигуаны Еуропаның отарлауы мен отарсыздандыруының өнімдері ретінде қарастырылады. Академик Сюзанна Гаучтың айтуынша, Кинкейд ақ колонистер Антигуаның отаршылдық дәуірінде қысымшылық саясатын орнату үшін қолданған нәсілдік негіздемелерді мойындай отырып, Антигуаның расалық өткеніне қатысты түсініктерден асып түсуге тырысады. Осылайша ол оқырмандардың Антигуаға деген көзқарасын қалыптастыруға тырысады. АҚШ-тағы кейбір жалпы реакциялары бірден және құлшыныспен сипатталды.
Теріс қабылдау
1988 жылы "Шағын жер" Антигуаның үкіметі мен халқына қарсы шабуыл ретінде сынға түсті. "Нью-Йорк" журналының редакторы Роберт Готтлиб оны жариялаудан бас тартты. Jamaica Kincaid: Writing Memory, Writing Back to the Mother-тің айтуынша, ол өзінің туған елінен бес жылға ресми емес түрде тыйым салынды, бірақ ол сол уақытта қайтып барса, өлтіріледі деп қорқынышты. Джейн Кинг "Шағын жер кері жазады" кітабында "Кинкейд Кариб теңізіне қатты ұнамайды, оны жайсыз және жайсыз деп санайды және Вермонтта өмір сүруді жөн көреді. Бұл қиындық тудырмайды, бірақ мен Кариб теңізі халқының біздің кішкентай жерімізді осылай қорлап, ашуланып қорлағаны үшін оған не себепті таңғалатынын түсінбеймін". Феминисттік академик Моира Фергюсон "африкалық-кариб жазушысы ретінде Кинкейд басқаның позициясынан сөйлейді. Оның кейіпкерлері тарихқа жиі кір келтіріліп, шетелдік мәдениетке ұшырайды, ал Кинкейдтің өзі америкалық әдебиеттің кең тараған бөлігіне айналды".
Кітапхана
Кітапхана Антигуада әлі күнге дейін сақталып қалған отаршылдық ескерткіштерін бейнелейді. Кинкейд кітапханада Англияны жақсы жағынан суреттейтін кітаптар қалай сақталғанын көрсетеді. Кітапхана үкіметтің Антигуан азаматтарына қол ұшын бермейтінін көрсетеді. Кітапхананы жер сілкінісі зақымдағаннан кейін, үкімет жөнінен жөндеу жұмыстары күтіп тұрғаны туралы белгі қойды. Сонымен қатар, кітапхана Антигуан азаматтарының жағдайын жақсартуға үкіметтің араласпауын, оның орнына туристердің қызығушылығы үшін аумақтарды коммерциялық меншікке айналдыруға назар аударуын білдіреді.
"Милл риф" клубы
Милл Риф клубы - колониализмнің тағы бір символы, ол Антигуада шетелдік бақылаудың қалай әсер ететінін көрсетеді. Бұл клуб Антигуаға келетін ақ тәнді қонақтар үшін бөлек орын болып табылады және Британ империясының өткен расистік бөліністерін бейнелейді. Ақыр соңында, Кинкейд және басқа да азаматтар Милл Риф Клубынан ақша үшін, мысалы, кітапхана жөндеуі үшін тәуелді, бұл колониализм кезінде Антигуадағы британдықтардың бақылауында болғандай тәуелділікті растайды.