Кіріспе

Британдық темір жол сигнализациясы жүйесі

Абсолюттік блок сигнализациясы – темір жолдың қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін бір уақытта жолдың белгілі бір бөлігін (блокты) бір ғана пойыздың иеленуіне мүмкіндік беретін британдық сигнализация блок жүйесі. Әрбір блок секциясын сигнал беруші қолмен басқарады, ол басқа блок секцияларымен телеграф арқылы байланыс жасайды. Бұл жүйе рельс тізбектері енгізілгенге дейін әрбір жолға бағыт тағайындалған екі немесе көп жолдарда қолданылды және әлі де рельс тізбектері жоқ жолдарда қолданылуда. Пойыз секцияға жақындағанда, сигнал беруші оны келесі сигнал қорындағы әріптесіне ұсынады. Егер секция бос болса, соңғысы пойызды қабылдайды, ал бірінші сигнал беруші пойыздың секцияға кіруіне рұқсат беру үшін сигналдарын аша алады. Бұл байланыс дәстүрлі түрде қоңырау кодтары мен мәртебе көрсеткіштері арқылы жүзеге асырылады, олар сигнал берушілер арасында «блок аспабы» деп аталатын құрылғы арқылы қарапайым телеграф сымы арқылы беріледі, бірақ кейбір заманауи блок жұмыстары сымсыз түрде жүргізіледі. Бұл процесс пойыз өтетін әрбір блок секциясы үшін қайталанады. Абсолюттік блок жүйесі басқа сигнализация түрлерін, мысалы, бекітілген сигналдарды, қол сигналдарын немесе детонаторларды алмастырмайды және көбінесе бекітілген сигналдарға сүйенеді. Блок жүйелері енгізілгенге дейін пойыздарды жеткілікті арақашықтықта ұстау үшін уақыт аралықтары қолданылды; әдетте, егер бірінші пойыз кеткеннен кейін бес минут өткен болса, екінші пойызға жол берілді; бірақ жүргізушіге бес минут бұрын пойыз бар екендігі ескертілді. Бұл пойыздың күтпеген жерден тоқтаған пойыздың артқы жағына соқтығысуын болдырмауға жеткіліксіз болды.

Блок секциясы

Абсолюттік блокпен жұмыс істегенде, блок секциясы (немесе просто секция) – бір сигналдық посттан екіншісіне дейінгі темір жол учаскесі. Типтік абсолюттік блок жүйесінде жолдар жұптастырылады: Лондонға (немесе Шотландияда Эдинбургке) қарайтын және кері бағыттағы төменгі жол. Пойыздан алшақтайтын сигналдық пост алдыңғы пост деп, ал пойыздан шығатын пост артқы пост деп есептеледі. Блок секциясы әдетте артқы посттың басқаруындағы ең алдыңғы сигналдан басталып, алдыңғы посттың басқаруындағы ең артқы сигналға дейінгі учаске болып табылады. Көптеген сигналдық посттар станцияларда орналасқандықтан, артқы посттың басқаруындағы соңғы сигнал, пойыздар тоқтайтын станция болсын болмасын, бастапқы сигнал деп аталады. Бұл сигнал және алдыңғы посттың басқаруындағы ең артқы сигнал – тоқтату сигналы, олар қызыл жарықпен жанатын болса, пойыз оларды өтпеуі керек. Посттың басқаруындағы алғашқы тоқтату сигналы үй сигналы деп аталады. Үй сигналынан белгілі бір қашықтықта алысқа берілетін сигнал да қарастырылған, ол сигналдық посттың басқаруындағы барлық тоқтату сигналдары ашық болса ғана жасыл жарық көрсетеді, әйтпесе жүргізушіге тоқтау қажеттігі туралы алдын ала ескерту береді.

Орташа блок секциясы

Кейбір сигнал қораптарында аралық блок бөлігі немесе IBS болады. Бұл әдетте ескі абсолютті блок секциясының орнын басады және бұрынғы абсолютті блок секциялары мен оларға қатысты сигнал қораптары алынып тасталған жерлерде жиі кездеседі. Аралық блок бөлігі екі блок секциясына, яғни екі пойызға бір рельс жолында болуға, бірақ бір сигнал қорабымен басқарылуға мүмкіндік береді. Әдетте, аралық блок бөлігі бар сигнал қорабында үй сигналы (және оған сәйкес қашықтықтан сигнал), бастау сигналы және өз қашықтықтан сигналы бар аралық блок үй сигналы болады. Бастау сигналынан аралық блок үй сигналына дейінгі кезең аралық блок үй бөлігі деп аталады. Аралық блок үй сигналынан сол бағыттағы, сол рельс жолындағы келесі сигнал қорабының үй сигналына дейінгі кезең абсолютті блок секциясы болып табылады. Аралық блок үй сигналын ашу үшін алдын алағы сигнал қорабынан "жол ашық" хабары қажет. Аралық блок бөлігінің болуы, аралық блок үй сигналы мен сол бағыттағы келесі сигнал қорабының үй сигналы арасында пойыз болғанда да, пойыздың аралық блок үй сигналына жақындауына мүмкіндік береді. Көбінесе, барлық аралық блок үй сигналдары мен оларға сәйкес қашықтықтан сигналдары екі жағдайды көрсететін түсті шамдар болып табылады.

Станция шекаралары

Соңғы үй сигналынан бір сигнал қорапшасынан басқарылатын ең алдыңғы бастау сигналына дейінгі сызықтың ұзындығы сол сигнал қорапшасының станция шегі деп аталады (бұл міндетті түрде жолаушылар станциясына қатысты емес). Станция шегінде сигнал беруші пойыздардың қауіпсіз қозғалысын бақылайды және қалыпты жағдайда пойыздардың орнын тікелей көре алады. Әдетте станция шегіндегі қозғалыс үшін басқа сигнал берушілермен байланыс қажет болмайды.