Кіріспе
Израиль футбол клубы
Хапель Хайфа клубының бөлімдері: Футбол, Баскетбол, Әйелдер баскетболы, Гандбол, Жүзу, Дзюдо.
Хапель Хайфа футбол клубы (Моадон ХаКадурегель Хапель Хайфа) – Хайфа қаласында орналасқан израиль футбол клубы. Клуб бір чемпионатты (1998–99) және 4 Израиль кубогын (1962–63, 1965–66, 1973–74, 2017–18) жеңіп алды. Команда "Жеті қабырғалы ақилалар" деп те аталады. Клубтың үй стадионы – Хайфадағы Сэмми Офер стадионы, олар 2014 жылы Кирият Элиезер стадионынан және 1955 жылы Кирият Хаимнің Томас Д’Алесандро стадионынан кеткеннен бері осы стадионда ойнап келеді. Бұл стадион, қарсыласы "Маккаби Хайфа"мен бірге пайдаланады, Израиль футболында екінші үлкен стадион болып саналады, сыйымдылығы 30 942 адамға жетеді. Команданың үй формасының түсі – толық қызыл. Ал сапарлық формасы – ақ футболка, қара шорт және шұлық.
Алғашқы жылдары
Клубтың бастауы 1924 жылы Иерусалимнің (қазіргі Израиль) Мутасаррифатында Хайфа қаласында құрылған жергілікті ұйымда болды. Бұл ұйымға спортқа байланысты бірнеше бөлімшелермен қатар, жұмысшылар қозғалысы және «Хистадрут» сияқты бөлімшелер де кірді. Олардың мақсаты – әлемдегідей, Палестинада алғашқы еңбекшілер футбол клубын құру еді. Клубтың құрылуы туралы ең қабылданған нұсқа бойынша, 1924 жылғы 24 сәуірде Пасха мерекесінде Хайфадағы бір үйде түрлі органдардың 36 өкілімен құрылтай жиналысы өтті. Жиналысты Йошуа Шерпштейн мен Яир Ахароний жүргізді. 1924 жылғы 1 мамырда, Еңбек күні, алғашқы матч өтті, онда «Хапоэль Хайфа» Хайфа теміржолшыларын 3:1 есебімен жеңді. Клубтың алғашқы жылдары Палестина, Еуропа және Таяу Шығыс командаларымен негізінен жолдастық матчтар өткізді (Футбол федерациясы құрылмағандықтан, ресми матчтар болған жоқ). Бастапқыда «Хапоэль Хайфа» сол кездегі жалғыз одақ болған «Маккаби» одағына қосылды. Екі жылдан кейін клуб «Маккабидан» шығып, жаңа «Хапоэль» одағының негізін қалаушылардың бірі болды. 1928 жылы Израиль футбол федерациясы (IFA) құрылды және ресми матчтар жоспарланды: алғашқы 4 жылда тек кубок матчтары, содан кейін лига матчтары қосылды. Осы жылдары «Хапоэль Хайфа» көптеген жүлделер жеңіп алмады, бірақ ол елдегі жетекші командалардың бірі болды. 1932 жылы команда алғаш рет финалға шығып, британдық полицияға қарсы ойнады. Төреші британдық болды және оның кейбір шешімдері өте даулы болды. Матч барысында, есеп 1:0 «Хапоэль Хайфа» (Йонах Стерннің голы) болғанда, Хайфа ойыншылары өте қызықсыз және әділетсіз деп тапқан кейбір шешімдерден кейін, Хайфа ойыншыларының бірі кубокты ұрлап алды. Нәтижесінде «Хапоэль Хайфа» дисквалификацияланды. Сол жылы Хайфаның 5 ойыншысы Палестина құрамасына ілікті.
Бесінші ғасыр
1950 жылы 1947–1949 жылдардағы Палестина соғысынан кейін Израиль лигасы қайтадан жанданды, ал Хайфа «Маккаби» мен «Хапоэль Тель-Авивтен» кейін 3-орында болды. Екі жыл өткен соң кубок ойындары жаңадан басталды. Бұл жылдар Израиль мемлекеті құрылғанға дейінгі маусымдардың тікелей жалғасы еді, сол кезде команда жетекшілердің бірі болғанмен, ешқандай жүлде жеңе алмады.
Алпыс және жетпіс жылдар
Хапоэль Хайфа 1960-жылдардың басында өте әлсіз болды. Команда 1962–63 маусымында соңғыдан екінші орында аяқтады және екінші дивизионға түсуі керек еді. Бірақ, әділ емес ойындарға қатысты күдіктер туғандықтан, төмендеулер күштен тоқтатылды (көптегендер бұл Хапоэль басшыларының Израиль футбол қауымдастығындағы (IFA) байланыстарының арқасы деседі). Осы шешімді кезеңде жасөспірімдер құрамасынан көптеген дарынды жас ойыншылар негізгі құрамға қосылды, бұл клубтың ең жақсы кезеңін бастаған маңызды жақсаруға әкелді. Сол маусымда, 1962–63 жылдары, клуб финалда «Макаби Хайфаны» 1:0 есебімен жеңіп, Израиль мемлекеттік кубогын жеңіп алды. Барлық келесі маусымдарда команда лиганың алғашқы үштігіне кірді және тағы үш рет кубок финалына ілікті. Сол кездегі команданың негізгі ойыншылары – Абба Гиндин, Ицхак Инглендер, Йоханан Волах және Роби Янг еді. Бұл ойыншылар 1960-жылдар мен 1970-жылдардағы Израиль футболының ең ұлы ойыншыларының қатарында болды және көп жыл бойы Израиль ұлттық құрамасының құрамында өнер көрсетті. Роби Янг тіпті ұлттық құраманың капитаны болды. 1974 жылы «Хапоэль Хайфа» Израиль кубогын қайта жеңіп алды. Сол жылдары клубтың жетекші ойыншылары оны тастай бастады, соның ішінде Инглендер мен Волахтың «Хапоэльдің» нашар басқаруына байланысты өзбек бәсекелес «Макаби Хайфаға» ауысуы болды. 1975 жылы команда 2-орынды иеленсе де, үлкен құлдырау басталды, бұл 1980-жылдардағы ауыр дағдарысқа әкелді.
Сегізінші жылдар: құлдырау
1981 жылы команда алғаш рет екінші дивизионға түсіп қалды. Осыған дейін клуб үш команданың бірі болған, ешқашан төмендеген емес (Маккаби және Тель-Авивтің Хапоэль командаларымен бірге). Бұл клуб тарихындағы ең қиын он жылдықтың бастауы болды. Тіпті Лидс Юнайтедтің ең үздік ойыншыларының бірі Питер Лоримерді жаттықтырушы етіп тағайындау да көмектеспеді, ол бірнеше айдан кейін қызметтен кетті. Гистадруттағы ауыр дағдарыс клубтың қаржылық қиындықтарына әкелді, клуб банкроттыққа бара жатты. Дағдарыс басқару тарапына да әсер етті, директорлар жиі алмастырылды. 1980-жылдардың соңында клубтың үш бұрынғы ойыншысы – Ицхак Инглендер, Ави Кауфман және Эфраим Габай клубты банкроттан сақтап қалу ниетімен сыртқы ұйым ретінде басқаруға алды, бірақ қаржыландыру көздерінің жетіспеуіне байланысты клубтағы қаржылық дағдарысты шеше алмады.
Тоқсандық жылдар: Шапира дәуірі
1992 жылы команда екінші рет бірінші лигаға көтерілді. Сол маусым клубтың жауапкершілігін өз мойнына алған аты-жөні белгісіз бизнесмен туралы әңгімелермен қатар өтті. Ақырында, сол аты-жөні белгісіз адамның Нигерияда балық шаруашылығы бизнесімен айналысып байлық жинаған Роби Шапира екені белгілі болды. Шапира клубқа көп ақша беріп, оны қаржылық қиындықтан құтқарды. Бұл қаржы көптеген талантты ойыншыларды сатып алуға жұмсалды, бірақ команда көзге түсетін ешқандай жетістікке жете алмады және құлдырау қаупі сақталды. 1993-94 маусымындағы ұзақ жеңілістер сериясынан кейін Шапира клубты "Хистадруттан" сатып алуға шешім қабылдады. Шапира басқарған алғашқы жылдары командаға көптеген даңқты ойыншылар мен жаттықтырушылар келді, алайда олар клубтың басты мақсатына – чемпионатты жеңіп алуға қол жеткізе алмады.
1998-99: Чемпионат
1997–98 жылдары «Хапоэль Хайфа» 3-орынға ие болды, жаттықтырушысы – Илай Гутман. Келесі маусымда команда үздік командалардың қатарында есімдері тіркелді, бірақ чемпиондыққа үміткер деп есептелмеді. Болжамдардың қарамастан, бірқатар керемет жеңістер «Хайфаны» 1-орынға көтерді, бұл лигадағы қарсыластардан айқын басымдыққа ие болды. «Хапоэль Хайфа» өте тактикалық және тиімді футбол стилін көрсетті, бұл БАҚ және басқа командалар сияқты түрлі тараптардан сыни пікірлерге себеп болды. «Хапоэль Хайфа» 1-орында тұрып, өзге командалардан басымдығын арттырды. 1999 жылғы 8 мамырда, сенбі күні, лиганың 27-турасында «Хапоэль Хайфа» Кирият Элиезер стадионында осы турға дейін 2-орында тұрған «Маккаби Тель-Авивпен» кездесті. «Хапоэль Хайфа» 3–2 есебімен жеңіске жетті (Орен Зейтунидің екі голы және Орен Ниссимнің бір голы) және тұңғыш (және жалғыз) рет чемпион атанды.
Мыңжылдық Қазіргі: Шапираның өлімі және сәйкессіз нәтижелер
Чемпионаттан кейінгі маусымда команда көңілі толмаған 7-орынды иеленді. Екі маңызды ойыншы кетіп қалды (Лирон Базис – «Маккаби» Тель-Авивке, Наджван Грайб – «Астон Виллаға»), ал олардың орнына келгендер команданы бұрынғыдай үлкен жетістікке жеткізе алмады. Келесі маусымда бас жаттықтырушы Гутман кетіп, оның орнына Гай Леви 4 жаңа шетелдік ойыншыны әкелді: Алин Минтеуан, Олег Ельшев, Михаэль Аничич және Виктор Пачо, олар ветеран Димитрий Ульяновқа қосылды. Команда Хайфа дербисінде «Маккабиге» қарсы (3–0 және 3–1 есебімен) және ағымдағы чемпион «Хапоэль» Тель-Авивке қарсы (Тель-Авивте 3–1 және 1–0, өз алаңында 2–0) үш рет жеңіске жетіп, 3-орында қалды. 2001 жылдың жазында БАҚ Шапираның клубқа инвестицияларын күрт азайтуға шешім қабылдағанын хабарлады. Клубтың бюджеті қысқартылды, жоспарланған шығындар тоқтатылды және маңызды ойыншылар босатылды. Кейіннен Шапираның қаржылық жағдайы нашарлағаны белгілі болды. Оның үлкен қарызы болды және бизнесі банкротқа жақын еді. Клубтың бірқатар активтері, соның ішінде ойыншылардың трансферлік құқықтары, Шапираға қарызы бар голландтық балық аулау компаниясына кепілге берілді. 2001 жылдың 14 желтоқсанында Шапира Нигериядағы үйінде өзін-өзі өлтірді. Оның өлімінен кейін Хайфа соты «Хапоэль Хайфаны» уақытша басқарушылар тағайындады. Осы маусымның соңында (2001–02) «Хапоэль Хайфа» екінші дивизионға түсіп қалды. Шамамен 3 жыл бойы клубты 3 басқарушы басқарды, олар команданы екінші дивизионда ұстап тұрып, клубты сатып алуға ниетті азаматтарды іздеді. 2004 жылы жоғары дивизионға оралғаннан кейін клубты АҚШ-та тұратын израильдік кәсіпкер Йоав Кац сатып алды. «Хапоэль Хайфа» Израильдің жоғары лигасынде бір маусым (2004–05) ойнады, содан кейін қайтадан екінші дивизионға түсіп, 2008–09 маусымының соңына дейін сонда қалды. Сол жылы екінші дивизионда бірінші орын алғаннан кейін «Хапоэль Хайфа» Израиль Премьер-лигасына оралды және 2010 жылдың соңында құлдыраудан сақтану үшін жеткілікті ұпай жинады. 2010–11 маусымына дейін Нитзан Ширази Шломи Дораның орнына бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Клуб жергілікті лигада өте танымал және беделді, бірақ трофейлер кабинетіне жаңа жүлде қосылмады. Клубтың жақсы байланыстарының арқасында көптеген шетелдік ойыншылар клубқа келгеннен кейін жоғары лигаларда табысқа жетті, сондықтан клуб осы күнгә дейін ойыншылардың өсуі мен дамуы үшін жақсы орын болып табылады. 2005–06 маусымында клубтың жастар командасы жастар лигасының чемпионы атанды және Израильдің жастар лигасының ең үздік командаларының бірі ретінде беделді статусқа ие болды.
Еуропалық көріністер
Хапоэль Хайфа УЕФА Чемпиондар Лигасының үшінші іріктеу кезеңіне (2000) өткен алғашқы израильдік команда болды. Команда екінші іріктеу кезеңінде Бешикташты (Түркия) 1–1 есебімен (Джовани Росо Хайфа үшін гол соқты) және екінші ойында Кирият Элиезерде 0–0 есебімен жеңіп алды. Үшінші іріктеу кезеңінде команда екі рет 2–0 есебімен Валенсияға (Испания) ұтылып, ол жылы Чемпиондар лигасының финалына дейін жетті. Валенсиядан жеңілгеннен кейін Хапоэль Хайфа УЕФА кубогында Бельгияның «Клуб Брюгге» клубымен кездесті. Хапоэль Хайфа бұл ойынды 3–1 есебімен жеңді (Амир Тургеманның екі голы және Нир Севильяның бір голы). Бельгиядағы екінші ойында Хапоэль Хайфа жылдам басымдыққа ие болды (Росо). Брюгге есепті 3–1-ге жеткізді; 75-ші минутта Амир Тургеман 3–2 гол соқты, ал Брюгге қосымша уақытта 4–2 есебімен жеңіске жетті. Дегенмен, Хайфа командасы сыртқы ойындардағы голдары арқасында келесі кезеңге өтті. Бұл израильдік команданың УЕФА кубогының екінші кезеңіне алғаш рет ілігуі болды. Екінші кезеңде Хайфа Нидерландының «Аякс» клубымен кездесті. Израильдегі бірінші ойында «Аякс» 3–0 есебімен жеңіске жетті. Екінші ойында Хапоэль Хайфа сенсациялық 1–0 жеңіске жетті, Джовани Росо пенальтиден гол соқты және тағы бір мүмкіндікті пайдалана алмады.
Матчтар
Маусымдық жарыстар Тур Клуб Үйде Сыртта Жалпы есеп 1996 Intertoto Кубогы Топтық кезең Стандарт Лиеж 2–2 4-ші Аальборг 4–5 ВФБ Штутгарт 0–4 Клифтонвилл Ф. К. 1–1 1998 Intertoto Кубогы R1 Ұлттық Бухарест 1–2 1–3 2–5 1999–2000 Чемпиондар Лигасы Q2 Бешиктас 0–0 1–1 1–1 (а) Q3 Валенсия CF 0–2 0–2 0–4 УЕФА Кубогы R1 Клуб Брюгге KV 3–1 2–4 5–5 (а) R2 Аякс ФК 0–3 1–0 1–3 2001 Intertoto Кубогы R1 TVMK Таллин 2–0 3–0 5–0 R2 ФК Динамо Минск 0–1 0–2 0–3 2018–19 Еуропа Лигасы Q2 FH 1–1. 1–0. 2–1 Q3 Аталанта 1–4. 0–2. 1–6
Стадион
Хапоэль Хайфа бастапқыда Кирият Хаимде ойнады, ол осы клубтың негізгі жаттығу базасы еді. 1955 жылы Италиялық еңбекшілер одағы Хайфа қаласының ортасында футбол алаңы сыйлады, ол Хапоэльдің жаңа үйіне айналды. Ашылу ойыны Хайфа дербиі болды, онда Хапоэль Маккабиден 4:1 есебімен жеңілді.
Жаңа стадион
Хайфа қалалық әкімдігі клубқа қаланың оңтүстік жағына кіреберісте стадион үшін жер ұсынғаннан кейін, Сэмми Офер стадионы салынды. Қазір бұл стадион 30 942 орындыққа ие "Хапоэль" клубының үй стадионы болып табылады.
Қалалық бәсекелестік - Маккаби Хайфа
Хайфаның екі негізгі клубы, «Хапоэль Хайфа» және «Маккаби Хайфа», өзара жеккөру мен жанкүйерлер арасындағы қақтығыстарды қамтитын ұзақ тарихқа ие, бұл бәсекелестік «Хапоэль Хайфаның» екінші дивизиондағы нашар жылдарында да жалғасты. Бұл бәсекелестіктің негізгі себебі – клубтардың саяси идеологиясы. «Хапоэль» социалистік еңбек ұжымы ретінде құрылды, ол негізінен «Гистадрут» пен «Мапай» үкіметімен байланысты болды, бұл жергілікті де, ұлттық деңгейде де осылай еді. «Хапоэль» билік тарапынан қолдау көрсетілген, орнықты команда ретінде танылды. Сондықтан, табиғи түрде, «Маккаби Хайфа» өмір сүруі үшін күресуге мәжбүр болған, мүсіркеушілікке зәру командаға айналды. Клубтар арасындағы осы айырмашылықтар жанкүйерлер арасында да айырмашылықтар тудырды: «Хапоэль Хайфа» жанкүйерлері дәстүрлі түрде саяси картаның сол жағымен және Хайфадағы өнеркәсіп жұмысшыларының көп бөлігімен байланысты болды. «Маккаби Хайфа» жанкүйерлері көбінесе орта тапқа жататын. Соңғы жылдары екі жақ арасындағы айырмашылықтар азайды, негізінен «Маккабидің» көптеген жетістіктеріне байланысты, бұл олардың жанкүйерлер тобын кеңейтіп, түрлендірді. Дегенмен, екі жанкүйер тобы арасында әлі де шамалы айырмашылық бар. «Хапоэльдің» көптеген жанкүйерлері Крайотта тұрады. Соңғы жылдары бәсекелестік көбірек спорттық сипатқа ие болды, бұл әсіресе дерби алдында байқалады.
Танымал мәдениетте
1999 жылы Эран Риклистің "Вулкан" фильмінің басты кейіпкерлері – «Хапоэль Хайфа» клубының жанкүйерлері, ал кейіпкерлердің бірі – клубтың ойыншысы. Клуб басшылығы түсірілімге көмектесті, кейбір сахналар Кирият Хаймдегі клуб стадионында түсірілді, тіпті клубтың қызметкерлерінің бір бөлігі фильмге массовка ретінде қатысты. «Хапоэль Хайфа» жанкүйері кейіпі 2002 жылы клуб жанкүйері Нир Бергман режиссерлік еткен «Сынған қанаттар» толық метражды фильмінде де кездеседі. Клубқа қатысты әдеби сілтемелер еврей тіліндегі мына кітаптарда бар: שואה שלנו (Амир Гутфреунд), «Газаға бару» (Шай Лахав), «Ташлих» (Нир Кипнис) және «Акраның голландиялық» футбол әңгімелерінің антологиясы.
Лига
Атауы: Жоқ. Жылдар Израиль чемпионаты1998–99
Кубок жарыстары
Атауы: Жоқ. ЖылдарМемлекеттік кубок41962–63, 1965–66, 1973–74, 2017–18Тото кубогы22000–01, 2012–13Израиль Суперкубогы12018
Тренерлік персонал
Позиция атауы Менеджер Ронни Леви Менеджердің көмекшісі Гал Арел Қақпашы жаттықтырушысы Ран Кадош Фитнес жаттықтырушысы Дэнни Бибсебс Талдаушы Ши Барчо Массажер Джонатан Данино Команда дәрігері Доктор Ави Вайсман Графикалық дизайнер Ами Равид Команда мүшесі Мели Лави Қызметкер Дори Ямин