Кіріспе
1495 жылғы венециандық стильдегі серифтік қаріп Bembo – 1928–1929 жылдары Monotype Corporation компаниясының британдық филиалы жасаған, көбінесе мәтін үшін қолданылатын серифтік қаріп. Ол серифтік қаріптердің «ескі стиль» тобына жатады, оның негізгі немесе рим стилі 1495 жылы Венециялық баспагер Альдус Манутиус үшін Франческо Гриффо жасаған дизайнға негізделген, кейде бұл «Альдин рим» деп аталады. Bembo аты Манутиус алғаш рет 1496 жылы ақын және дін қызметкері Пьетро Бембоның кішкентай кітабын басып шығарғаннан бері сақталған. Курсив стилі 1520 жылдары Манутиус пен Гриффодан кейін баспагер болып жұмыс істеген каллиграф Джованни Антонио Тальентенің еңбектеріне негізделген. Monotype компаниясы Bembo қаріпін итальяндық Ренессанс баспасына қызығушылықтың қайта жаңғыру кезеңінде, Monotype атқарушы директоры және баспа тарихшысы Стэнли Морисонның ықпалымен жасады. Бұл Манутиус еңбегінің бұрынғы, дәл қайта жаңғыртуы – Poliphilus қаріпінен асып түсті. Monotype каллиграф Альфред Фэрбанктің дизайнымен одан да ерекше курсив стилін жасады, бірақ ол Bembo қаріпінің стандартты нұсқасынан көп назар алмады. Bembo жасалғаннан бері әдемі және оқуға ыңғайлы кітап қаріпі ретінде үнемі танымал. Bembo қаріпін Penguin Books, Everyman's Library сериясы, Оксфорд университетінің баспасы, Кембридж университетінің баспасы, Ұлттық галерея, Йель университетінің баспасы және Эдвард Туфте сияқты белгілі мекемелер пайдаланды. Bembo қаріпі фотожинақтау үшін және Monotype және басқа компаниялар арқылы сандық қаріптер ретінде бірнеше рет қайта жаңғыртылды.
Bembo is a serif typeface created by the British branch of the Monotype Corporation in 1928–1929 and most commonly used for body text. It is a member of the "old style" of serif fonts, with its regular or roman style based on a design cut around 1495 by Francesco Griffo for Venetian printer Aldus Manutius, sometimes generically called the "Aldine roman". Bembo is named for Manutius's first publication with it, a small 1496 book by the poet and cleric Pietro Bembo. The italic is based on work by Giovanni Antonio Tagliente, a calligrapher who worked as a printer in the 1520s, after the time of Manutius and Griffo. Monotype created Bembo during a period of renewed interest in the printing of the Italian Renaissance, under the influence of Monotype executive and printing historian Stanley Morison. It followed a previous more faithful revival of Manutius's work, Poliphilus, whose reputation it largely eclipsed. Monotype also created a second, much more eccentric italic for it to the design of calligrapher Alfred Fairbank, which also did not receive the same attention as the normal version of Bembo. Since its creation, Bembo has enjoyed continuing popularity as an attractive, legible book typeface. Prominent users of Bembo have included Penguin Books, the Everyman's Library series, Oxford University Press, Cambridge University Press, the National Gallery, Yale University Press and Edward Tufte. Bembo has been released in versions for phototypesetting and in several revivals as digital fonts by Monotype and other companies.
Тарих
Бембоның тұрақты (романдық) стилі Гриффоның Манутиус үшін жасаған шрифтіне негізделген. Гриффо, кейде Франческо да Болонья (Болоньялық) деп аталған, болатқа қалып ойып, дизайн жасаған гравер еді. Осы қалыптар металл әріптерді құюға арналған матрицаларды (қалыптарды) жасау үшін қолданылды. Манутиус бастапқыда тек грек тілінде еңбектер басып шығарды. Оның латын әліпбиіндегі алғашқы басылымы 1496 жылдың ақпан айында (Венеция күнтізбесі бойынша 1495 жыл) «Петри Бемби де Этна Ангелум Хабриелем либер» атты кітап болды. Бұл кітап, қазір көбінесе «Де Этна» деп аталады, жас итальяндық гуманист ақыны Пьетро Бембоның Этна тауына жасаған саяхаты туралы 60 беттік қысқа мәтін еді. Бембо кейін кардинал, папа Лев X-тің хатшысы және Лукреция Борджияның сүйіктісі болды. Гриффо – гуманистік қолмен жазудың ерекшеліктерін толыққанды көрсете білген алғашқы қалып ойып жасаушылардың бірі. Замандастары классика мен әдеби мәтіндердің қолжазбалары үшін осы стильді бағаласа, гуманистер готикалық қолмен жазуды немесе күнделікті кеңсе қолмен жазуды кемсіткен. Гриффоның еңбектерін Николас Дженсон және басқалар жасаған римдік шрифттердің «Венециялық» дәстүрінен ерекшелендіретін негізгі ерекшеліктердің бірі – «e» әрпінің енді қалыпты болған көлденең сызығы, осы әріп түрін Манутиус танымал еткен. Заманауи шрифттерді жасаушы Роберт Слимбах, Гарри Картер сияқты, Гриффоның жұмысын «сұлулық пен функционалдықтың идеалды тепе-теңдігіне» жеткізген жаңалық деп сипаттады. Бұл шрифт кейде Манутиус атымен «Альдиндік роман» деп те аталады. Тарихшы Беатрис Вард 1920 жылдары оның ықпалы бастапқы «Де Этна» томында көрсетілген басылымның жоғары сапасына байланысты болуы мүмкін екенін айтты, мүмкін бұл кішкентай пилоттық жоба ретінде жасалған. «Де Этна» басылымда эксперимент ретінде баламалы әріптердің қоспасы қолданылды, соның ішінде бас әріппен бірдей стильдегі, үстіңгі жағы жалпақ кіші әріп «p» де болды. 1499 жылы Гриффо бас әріптерді қайта жасап, шрифт пішінін сәл өзгертті. Осы нұсқа Манутиусдің әйгілі суреттері бар «Hypnerotomachia Poliphili» жинағын басып шығару үшін қолданылды. Гриффоның роман шрифті, бірнеше бас әріптерді ауыстырумен, Манутиус компаниясы 1550 жылдарға дейін қолданыла берді. Содан кейін, жабдықтарын жаңарту нәтижесінде Гарамонд, Пьер Ольтен және Роберт Гранжонның ықпалымен жасалған француздық шрифттер енгізілді. Манутиус басылымдарының үлкен коллекциясын сақтайтын UCLA мұрағатшылары мұны «баспасөз үлгісіне сәйкес келетін жапсару өзгерісі» деп сипаттады; Францияда танымал болған бұл шрифттер Батыс Еуропаға жылдам тарады. Олар ғасыр соңында, Өнер және қолөнер қозғалысының пайда болуымен қайтадан танымал болды. 1500 жылы Манутиус курсив шрифтінде басылған алғашқы кітаптарды жарыққа шығарды, осы шрифтті де Гриффо жасаған. Бұл бастапқыда бүгінгідей қосымша дизайн ретінде емес, кішкентай көлемдегі басылымдарға қолайлы, баламативті, бейресми шрифт ретінде қарастырылды.
Италикалық
Бембоның курсивті жазуы тікелей Гриффоның жұмысына емес, каллиграф және қолжазба мұғалімі Джованни Антонио Тальенте (кейде Джованнантонио деп жазылады) жұмысына негізделген. Ол 1524 жылы Венецияда Мануций мен Грифодан кейін «Үздік жазудың шынайы өнері» атты жазу нұсқаулығын жариялады. efn|Бұл толық атаудың қысқартылған түрі.) Ол да Францияда 1528 жылдан бастап қолданылып, үлгі алынды. Курсивте «к» әрпінің төменгі оң жағында әдемі қисық сызығы бар, ал «p», «q» және «y» әріптерінің төменгі ұштары тік, көлденең сызықпен аяқталады. 1950 жылдары Monotype оның ерекшеліктерін былай атап өтті: «серифтер ұсақ, жақшалы және кіші әріптердегідей базалық сызық бойымен созылған». Бұл көптеген серифтердің (әсіресе, горизонтальдар, мысалы, «W» әрпіндегілер) әріптің негізгі пішініне біртегіс өтетін айқын қисық сызықтар емес, керісінше, біршама біркелкі ені бар жіңішке сызықтар екенін білдіреді. Көтерілген әріптер әріп биіктігінен жоғары көтеріледі. Металл қаріптерде Bembo екі үлкен «R» әрпін қамтиды: біреуі Гриффоның түпнұсқа оюындағыдай ұзын, созылған аяқпен, екіншісі баспагер қаласа, мәтіннің денесі үшін аяғы иілген. Bembo Ренессанс басылымдарының барлық ерекшеліктерін қатаң түрде көшіруге тырыспайды, керісінше оларды 20 ғасырдың сезімталдығымен және қазіргі заманғы дизайнның талаптарымен үйлестіреді. Гриффоның алғашқы De Aetna бас әріптерінің ерекшелігі – оң жақ жоғарғы бұрышында серифі жоқ асимметриялық «М» әрпі. Бұл әріптің ерекшелігі соншалық, қалыптау кезінде қателік болған болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ Гарамонд және оның замандастары француз үлгілерінде оны жиі көшіріп алған. Бұл әріп Британ мұражайының көрмесінің каталогында қолданылған. efn|Германн Запфтың Palatino қаріпінде оның жұмсақ түрі қолданылады. Тарихшы Джеймс Мосли ерте нұсқалардан кейінгі өзгерістердің арасында үлкен әріптердің салмағын азайту, «G» әрпіне дәстүрлі оң жақ серифін қосу және «e» әрпін кеңейту болғанын хабарлайды. Сондай-ақ, Bembo сандары Monotype компаниясы Plantin қаріпі үшін бұрыннан дамытқан сандарына негізделгенін айтады. Кітап дизайнері Элизабет Фридландер Черчилльдің екінші дүниежүзілік соғыс тарихына кіріспе үшін Bembo қаріпінде сирек кездесетін әсем әріптерді жасады.
Полифил мен Бладо
Монотип итальяндық баспа және каллиграфияның сол дәуірінен шабыдаланған тағы екі шрифт – Полифилус римдік және Бладо курсивтік (1923 ж.) жасаған. Бембоның жіңішке сызықтарына қарағанда эксцентрикалық және ретсіз болғандықтан, бұл шрифттер антикалық баспаның сезімін оятуға арналған. Олар Монотип каталогында сақталды және цифрландырылды, бірақ қазіргі күні олар аз танымал. Сондықтан, Бембоны бұқаралық нарыққа сәйкес келу үшін жасалған, бұрыннан бар дизайн тұжырымдамасының жаңа нұсқасы деп қарастыруға болады. Griffo дизайнының негізгі идеясын пайдаланып (Полифилустан өзгеше), 1920 жылдарға қарай қол жетімді болған жоғары сапалы баспаға сай келу үшін оның сыртқы түрін жаңартуға болады. Бембоның бастапқы жұмыс атауы "Poliphilus Modernised" болған. Полифилус аты Мануцийдің латын әліпбиіндегі ең танымал кітаптарының бірі – Hypnerotomachia Poliphili кітабынан алынған. Бұл кітап Де Этнамен бірдей римдік шрифтпен басылған, бірақ үлкен әріптер қайта кесілген. Ол ағылшын тіліне аударуды жоспарлаған Медичи қоғамы үшін жасалған. Морисон Бембоның римдік шрифтін артық көріп, Полифилусқа көңілі толмаған. Оның римдік шрифті Бембодан сәл ертерек итальяндық Ренессанс баспасының – шамамен 1470 жылдардағы Николас Дженсонның жұмысына негізделген. Бембо сияқты, оның курсивтік шрифті де (Фредерик Вардтың) 1520 жылдардағы Аригидің жұмысына сүйенеді. Бембомен салыстырғанда, ол құрылымы жағынан жеңіл, әсіресе оның цифрлық көшірмесінде. Penguin оны «классикалық» басылымдардың тақырыптары мен атауларында, әсіресе үлкен әріптері мен курсивтік шрифтінде жиі қолданды. Бірақ, әріп пішіндерінің (мысалы, көлбеу «e» әрпі) айырмашылығына байланысты, оның кіші әріптері Бембомен толық үйлеспейді.
Гриффо мен Данте
Бембо ХХ ғасырда британдық кітап баспасында үстемдік құрғанымен, Джон Дрейфустың айтуынша, "Морисон Гриффоның антиквасының жаңадан кесілуіне толық қанағаттанбады", себебі ол "нағыз оригиналдың әдемілігі механикалық кесуде толыққанды көрсетілмеген" деп ойлады. Қорыту машинасының дәуірінде Монотип Centaur шрифтінің тақырыптық нұсқасын да шығарды, оны көбінесе Пингвин қолданды; Монотиптің Centaur шрифтін цифрлық форматқа көшірулерінде ол жоқ.
20 ғасыр
1910 жылдар Итальяндық Ренессанс кезеңінің курсив каллиграфия стилін Эдвард Джонстон және Альфред Фэрбанк сияқты каллиграфтар жаңғыртты.
Қабылдау
[[Файл:Bembo large. Бембо қарібінің 60 және 72 пт екі үлкен өлшемі көрсетілген. Металл қаріптер кезеңінде 24 пункттен үлкен өлшемдерде әртүрлі суреттер қолданылған, нәзіктігі айқын байқалады. Кембридж университеті баспасының тарихында Бембо ең көп қолданылатын қаріптердің бірі ретінде сипатталған; Морисон Кембридж университетімен тығыз байланыста болды, ал оның жеке мұрағаты (Monotype-тің көп бөлігімен бірге) қайтыс болғаннан кейін университет табалдырығына жетті. Қаріптерге қатысты пікірлердің ішінде Джефф Прайс «Типографиялық үлгілер: Ұлы қаріптер» антологиясында Бембоның «өте біркелкі түспен мәтін беру» қабілетімен танылғанын, бұл оның шығуынан бері «ең танымал кітап қаріптерінің бірі болып қалуына» көмектескенін жазды. Роджер Блэк 1983 жылы: «Мен үшін Бембо – мәңгілік классикалық рим қаріпі; егер мен тек бір қаріппен ғана шөл аралында қалсам, осы қаріпті таңдар едім». Цифрлық қаріптерді жасаушы Ник Шинн де: «Бембода жоғары дәлдік технологиясының арқасында туған тартымдылық пен ұлылық бар, ол түпнұсқаның рухын құрметтейді және жаңа технологияға арналған көптеген жаңа дизайнды қарапайым етуге жеткілікті экзотикалық сызықтарға ие» деді. Оксфорд университеті баспасының редакторы Джон Белл де осы атты өзінің «Бембодағы бүлік» атты комикстік өлеңдер жинағына берді.
Цифрландыру және туындылар
Үлкен композициялық матрицалық жақша, Bembo 270 16 римдік шрифтымен, стандартты S5 13.75 көлбеуімен құюға дайындалған. Ыстық металлдан жасалған типтеу жүйелері пернетақтаның бақылауымен машинада жасалған матрицаларды пайдалана отырып, типті құяды. Монотип машинасының пернетақтасы; басып шығарылатын таңбалар жоғарыдағы қағаз түрмесіне жазылады. Үлкен композициялық матрицалық жақша, Bembo 270 24 пт римдік шрифтымен, 19.5 көлбеуімен. Монотип құйма машинасы, металл типтерін құю үшін қолданылады.
thumb|A Monotype caster, used to cast metal type.
Монотипті цифрландырулар
Monotype компаниясы Bembo және жақында Bembo Book деп аталатын екі жеке цифрландыруды шығарды, сондай-ақ, тек қана қаріптері мен Fairbank ауыспалы курсив дизайны бар Bembo Titling қаріп стилін ұсынды. Bembo Book қалыңдығымен және негізгі мәтінге ыңғайлылығымен артықшылыққа ие, сондай-ақ, жақсы араласқан мәтін үшін қысқа 'R' әрпін ұсынады. Monotype компаниясының Bembo-ның алғашқы цифрлық нұсқасы сәтті болмады. Оның екі негізгі кемшілігі бар: сызбалардан цифрланғандықтан, түсі бастапқы металл қаріптерге қарағанда ақшыл болды, ал металл қаріптер сияның таралуы арқылы салмақ алған, бұл қазіргі заманғы баспа жабдықтарында айтарлықтай азайтылды. Сонымен қатар, цифрлық Bembo 9 пункттік металл суреттерге негізделген, нәтижесінде кітаптарда ең көп қолданылатын өлшемдерде металл қаріптерден өзгеше пропорциясы бар қаріп пайда болды; Себастьян Картер әсіресе 'M' әрпінің тым кең салынғанын атап өтті. Көптеген ерте цифрлық қаріптер, тіпті бастапқы металл қаріптерден цифрланған болса да, тым жеңіл көрінеді. Қағазға қалаған түс беру үшін, қағазға сіңген кезде сияның таралатынын ескере отырып, қаріптерді қажеттен артық жеңіл етіп жасады. Дегенмен, қазіргі заманғы баспа әдістері металл қаріптерге қарағанда сияның аз таралуын қамтамасыз етеді. Future Monotype компаниясының бас директоры Акира Кобаяши бастапқы цифрландыруды "ыстық металл үшін түпнұсқада жасалған қаріптер көбінесе тым жеңіл және нәзік көрінетін компромисс ретінде" сипаттады. Bembo Book жоғары бағаланған нұсқа болғанымен, түпнұсқада екі қосымша салмақ (жартылай және қосымша қалың) және қолжазбаға ұқсайтын 'a' және 'g' әріптері бар стильдер сақталған; оның жеңіл түсі сияның көп таралатын баспа жабдықтарында да пайдалы болуы мүмкін. Лицензиялық келісімдердің болуы оның көптеген сатушылар арқылы, көбінесе өте төмен бағамен сатылуына мүмкіндік берді. Мысалы, Fontsite бастапқы цифрландырудың туындысын қайта сату құқығын алды, оны Borgia және Bergamo деген баламалы атаулармен жаңартып, кіші бас әріптер және тарихи баламалы әріптер сияқты қосымша OpenType мүмкіндіктерін қосты. Екі нұсқаның ешқайсысында Bembo-ның үлкен өлшемді нұсқаларының цифрлық көшірмелері жоқ, олардың дизайны нәзік және әдемі. Бұл роман, грек және серб тілі сияқты кириллица әліпбилерін қолдайтын біріктірілген сериф дизайны ретінде қарастырылады, ол Bembo-ға қарағанда каллиграфиялық курсивке, әсем әріптерге және грек лигатураларына ие. Griffo дизайнының еркін интерпретациясы - Иованский ескі стилі, Джон Даунердің дизайны және Bitstream компаниясының шығаруы. Баспаға бағытталған Bembo-дан үлкен x биіктігімен (ірі әріптермен) және белгі салу өнерінен (Даунердің бұрынғы мамандығы) әсер алған, ол қашықтықтан, дисплейлерде және жарнамалық стендтерде оқу үшін айқын болуы тиіс. Бұл Apple Books қолданбасындағы стандартты қаріп. Бембодан тікелей әсер алмаған, бірақ Griffo-дан әсер алған - Slimbach-тың Minion қаріпі. Adobe компаниясы шығарған 2008 жылғы сауалнамада бұл қазіргі заманғы жоғары сапалы баспаға қолданылатын ең танымал қаріптердің бірі деп танылды. Осындай шабыттанған дизайннан басқа, фототиптеу және цифрлық кезеңдерде Bembo-ның көптеген ресми емес нұсқалары мен цифрлық көшірмелері жасалды, бұл қаріптерге тиімді зияткерлік меншік құқығын қорғаудың болмауынан туындады. Фототиптеу кезеңінде бірнеше ресми емес нұсқалар баламалы атаулармен шығарылды; мысалы, бір фототиптеу нұсқасы Рим-католик дін қызметкерлері киетін бас киімнің атымен "Биретта" деп аталды, ал тағы біреуі Эрхард Кайзер Шығыс Германияның Typoart баспа компаниясы үшін жасалды, ол батыстың зияткерлік меншік заңдарының шегінен тыс болды. Цифрлық кезеңде Rubicon кішкентай өлшемдерге арналған "Бентли" нұсқасын жасады, ал Bitstream "Aldine 401" деген атпен нұсқасын жасады. Оның лицензиары ParaType 2008 жылы осы нұсқа үшін кириллица әріптерінің жиынтығын жасады. "Bembo" атауы Monotype компаниясының сауда белгісі болып қала береді және мұндай көшірмелерді сипаттау үшін қолданылмайды.
Тегін және ашық бастапқы кодты қаріптер
Bembo негізіндегі екі ашық кодты дизайн – Cardo және ET Book. Дэвид Дж. Перри классикалық зерттеулерде қолдану үшін, сондай-ақ грек және еврей тілдерін қамтитын Cardo қаріптерін SIL Open Font License лицензиясы бойынша тегін ұсынады. Bembo қарібінің алғашқы цифрлық нұсқасынан әсер алмаған саStatistic және дизайнер Эдвард Туфте өзінің кітаптары үшін стильдер мен тілдердің шектеулі диапазонында, кейде "ET Bembo" деп аталатын балама цифрлық нұсқаны тапсырыс берді. Ол 2015 жылдың қыркүйегінде оны "ET Book" деп аталатын ашық кодты қаріп ретінде жариялады.
Дәйексөз келтірілген әдебиеттер
Меггс, Филип Б. және МакКелви, Рой. Ең жарамдыларының қайта жаңғыруы: Классикалық шрифттердің цифрлық нұсқалары. RC басылымдары: 2000. Меггс, Филип Б. Графикалық дизайн тарихы. John Wiley & Sons, Inc.: 1998.