Джон Тревельян: Британдық кино цензурасының тарихынан

Кіріспе

Джон Тревелян, CBE (11 шілде 1903 – 15 тамыз 1986) – 1958 жылдан 1971 жылға дейін Ұлыбританиялық киноцензура кеңесінің мүшесі.

Ерте өмір және білім

Тревелян Англияның Кент графтығындағы Беккенхем қаласында дүниеге келді. Ол рев. Джордж Филип Тревелянның (1858–1937), Сент-Олбанс шлютері, кейіннен Борнмут қаласындағы Сент-Стефан шлютері, және Моника Эвелин Джульеттің (1872–1962), Вурчестерлік рев. Сидни Филлипстің қызы, екі ұл мен төрт қызының төртінші баласы және үлкен ұлы болды. Тревелянның кіші інісі – Хамфри Тревелян, Тревелян бароны; ал үлкен әпкесі – Мэри Тревелян, Лондон қаласындағы Халықаралық студенттер үйінің негізін қалаушысы және директоры. Олар саясаткер сэр Джон Тревелянның, 4-ші баронеттің ұрпақтары, ол ежелгі Корнуолл отбасынан шыққан. Ол Сассекс графтығындағы Лансинг колледжінде және Кембридж университетінің Троица колледжінде білім алған (1925 жылы бакалавр, 1930 жылы магистр).

Мансап

Білім беру саласындағы әкімшілік жұмыстармен айналысқаннан кейін, 1951 жылы ол Британдық киноцензуралар кеңесіне жартылай штатты тексеруші болып қабылданды, ал 1958 жылы Джон Николстың отставкасынан кейін хатшылыққа тағайындалды. Ол өзінің алдыңғыларынан гөрі Бас цензор лауазымын көбірек либералды көзқараспен қарастырды, айтып: «Бізге лас ойлы болу үшін жалақы төленеді». Тревелянның басшылығымен британдық кинотеатрларда некеден тыс қатынастар мен неке алды сексуалдық қарым-қатынастар («Room at the Top», 1959), гомосексуализм («Victim», 1961) және аборт («Alfie», 1966) сияқты мазмұндарға рұқсат берілді. Times газетіндегі некрологында ол «жас ұрпақты қорғау кезінде қайшысын қолданудан ешқашан тартынбаған» делінген. Ол 1969 жылы Кен Расселдің «Махаббаттағы әйелдер» (Д.Х. Лоуренс романынан бейімделген) фильмін шағын түзетулермен қабылдады және екі еркек актер арасындағы жалаңаш күрес сахнасы бойынша шағым түсті, онда актерлер «өздерінің гениталияларын көрсетіп отыр» (sic) деген айыптау қойылды. 1970 жылы Тревелян американдық суретші Энди Уорхол мен британдық режиссер Пол Моррисонды қорғады, олардың «Flesh» фильмі Лондонның Тоттенхэм-Корт-Роудтағы Open Space Theatre театрында көрсетілген кезде полициямен тәркіленді. Алайда, оның бұл тәсіліне кейбір адамдар қатысты сын айтты. Фильм режиссері Рой Уорд Бейкердің айтуынша: «Тревелянның адамдарды санатқа бөліп, мектеп мұғалімідей әдеті бар еді. Егер сіз «көркем кино» деп белгіленген қорапқа кірсеңіз, қаншалықты даулы болса да, кез келген тақырыпты – сексуалдық қатынасты, зорлық-зомбылықты, саясатты, дінді – қамтуға болады. Егер сіз «коммерциялық кино» саласында болсаңыз, сіз кедергілерге және ұсақ-түйектерге толы боласыз. Ол осы санаттарды өзі таңдап, әркімді өз бағасына қарай бөліп тастады. Ол жағымпаздықпен қарап, өзінің сүйіктілерін қорлаған екіжүзді, жаман адам еді». Мұндай қатал сын, жеке және қоғамдық, оның жұмысының бір бөлігі болды, бұл туралы BBC-нің «Қымбат цензор» атты деректі фильмінде айтылды. Дегенмен, ол «фильм өндірушілермен және кинокомпания басшыларымен жақсы қарым-қатынас орнатуымен белгілі болды, ол жиі түсірілім алаңдарына барып, фильмдер түсіріліп жатқанын қадағалап, продюсерлерді аяқталмаған сценарийлерді көрсетуге шақырып, олардың қабылдану мүмкіндігі туралы кеңес беретін». Ол теңдестірілген көзқарас сақтап, төзімділігі мен әділдігі үшін кеңінен құрметке ие болды. Тревелян өзінің тәжірибесі туралы «Цензор не көрді» атты кітап жазды, ол 1973 жылы жарық көрді. Тревелян Бондтың алғашқы фильмдерінің сыншысы болды; 1995 жылы «Алтын көз» фильміндегі жаман кейіпкерге Алек Тревелян деп ат қойылды, бұл Джон Тревеланға сілтеме ретінде берілді. Британдық комедиялық шоу «Monty Python's Flying Circus» эпизодының бірінде Микеланджелоның Давид мүсінінен інжір жапырағын алып тастайтын анимациялық эскиз көрсетілді, оның орнына Тревеланның мультфильмдік беті пайда болып, көрермендерге: «Біз мұндай әдепсіздікті экранға шығаруға рұқсат бермейміз» деді.

Having been involved in educational administration, in 1951 he joined the British Board of Film Censors as a part time examiner, and in 1958 became Secretary following the resignation of John Nicholls. He brought a more liberal approach to the role of Chief Censor than his predecessors, claiming: "We are paid to have dirty minds". Under Trevelyan's purview, content including adultery and premarital sex (Room at the Top, 1959), homosexuality (Victim, 1961), and abortion (Alfie, 1966) was allowed on British cinema screens. His Times obituary said that he "never shrank from using his scissors, especially when it came to protecting the young." He passed the 1969 Ken Russell film Women in Love (adapted from the D. H. Lawrence novel) with minor cuts, and received a complaint about the nude wrestling scene between the two male stars which claimed that the actors were "displaying their genials" (sic). In 1970, Trevelyan came to the defense of American artist Andy Warhol and British filmmaker Paul Morrison when their film Flesh was seized by police during a showing at the Open Space Theatre at Tottenham Court Road in London. However, his approach was harshly criticised by some. According to film director Roy Ward Baker:

"Trevelyan had that schoolmasterly habit of pigeon holing people. If you were in the box marked 'art cinema' you could tackle anything, however controversial: sex, violence, politics, religion — anything. If you were in 'commercial cinema' you faced obstruction and nit picking all the way. He chose these categories and allocated everyone according to his estimation of them. He was a sinister mean hypocrite, treating his favorites with nauseating unctuousness." Such harsh public and private criticism was inevitably part of his work as revealed in the BBC Documentary "Dear Censor". However, he was known for

"establishing good relations with film makers and film company executives, and he often visited studios to watch films being shot, encouraging producers to show him unfinished scripts so that he could advise on whether acceptance was likely. He managed to keep a balanced view, and was widely respected for his tolerant and reasonable approach." Trevelyan wrote a book on his experiences entitled What the Censor Saw, which was published in 1973. Trevelyan was a critic of the early Bond films; when GoldenEye was released in 1995, the villain of the film was named Alec Trevelyan, allegedly in reference to John Trevelyan. In an episode of the British comedy show Monty Python's Flying Circus, an animated sketch shows a hand removing a fig leaf from a representation of Michelangelo's David, only to reveal the cartoon face of Trevelyan, who informs the viewer: "We're not about to allow this sort of smut to be shown on screen."

Жеке өмір

Тревелян төрт рет үйленген; бірінші рет 1928 жылы Ланкаширдегі Фурнесс қаласындағы Барроуден Чарльз Хале Пасстың қызы Кэтлин Маргаретқа үйленді. Олардың жалғыз баласы, ұлы Николас 1932 жылғы 23 қазанда дүниеге келіп, қайтыс болды. Олар 1949 жылы ажырасты. Сол жылы ол Франсис Клейтон Скотттың қызы және 1-ші баронет сэр Джеймс Уильям Скотттың немересі Джоан Фридаға үйленді. 1959 жылы ажырасқанға дейін олардың ұлы Джеймс және қызы Сара дүниеге келді. 1959 жылы үшінші рет Роберт Матчтың қызы Джоанға үйленді; олардың екі ұлы Саймон мен Джонатан болды. 1974 жылы Джозеф Лопес Сальзедоның қызы Розали Эвелинге төртінші рет үйленді. 1949 жылы OBE орденімен, ал 1971 жылы CBE орденімен марапатталды. Тревелян 83 жасында Ұлы Лондонның Кройдон қаласында қайтыс болды.