Кіріспе

Кубалық балерина (1920–2019)
филиппиндік актриса

Алисия Алонсо (шын аты – Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez del Hoyo; 21 желтоқсан 1920 – 17 қазан 2019) – кубалық прима балерина assoluta және хореограф, оның труппасы 1955 жылы Куба Ұлттық балетіне айналды. Ол «Жизель» және «Кармен» балетінің нұсқасындағы рөлдерімен ең танымал. Он тоғыз жасынан бастап Алонсо көз ауруына шалдығып, жартылай соқыр болды. Оның серіктестері әрқашан ол күткендей дәл орында болуы тиіс еді, ал ол өзін бағыттау үшін сахнаның әртүрлі бөліктеріндегі шамдарды пайдаланды.

Ерте өмір

Алонсо 1920 жылы Гавананың шеткерінде дүниеге келді. Ол армияның ветеринариялық лейтенанты Антонио Мартинес Арредондо мен тігінші Эрнестина дель Хойо и Лугоның төртінші баласы еді. Алонсо бала кезінен билеуді бастады. 1931 жылдың маусым айында ол Гаванадағы Sociedad Pro Arte Musical қоғамында Николай Яворскийден балет сабақтарын алды. Ол алғаш рет 1931 жылдың 29 желтоқсанында, 11 жасында көпшілік алдында өнер көрсетті. Оның тұңғыш маңызды дебюті 1932 жылдың 26 қазанында Театро Аудиториумда Чайковскийдің "Ұйқыдағы әдемі қыз" балетінде болды. Кубадағы карьерасының басында ол Алисия Мартинес деген атпен биледі. Олар кәсіби мансаптарын бастау ниетімен Нью-Йорк қаласына көшті. Ол Вера Волковадан оқу үшін Лондонға сапар шегуді ұйымдастырды.

Көру қабілеті нашарлауы

1941 жылы Алонсоның көру қабілеті нашарлағандықтан дәрігерге қаралып, көкжиек қабығының жарылғаны анықталды және оған осы мәселені түзету үшін операция жасалды. Бірақ ол жаңа жағдайға толық бейімделуге үлкермей, күтпеген жерден Балет театрының жарақат алған прима-балеринасы Алисия Маркованың орнына «Жизель» биін билеу ұсынылды. Алонсо келісіп, өте таңсық өнер көрсетіп, сыншылар оны бірден жұлдыз деп жариялады. «Оның көру қабілетінің қиындықтары рөлді түсінуіне шабыт берді», - деп жазды Барбара Штайнберг Dance Magazine журналында. Барбара – 1959 жылдан 1963 жылға дейін Куба Ұлттық балетінің музыкалық жетекшісі болған Бенджамин Штайнбергтің (дирижер) қызы. Ол 1946 жылы компанияның бас бишісі болып тағайындалды және 1948 жылға дейін «Жизель» рөлін биледі, сондай-ақ «Лебеді көлі», Антони Тюдордың «Ағыс» (1943), Баланчиннің «Тақырып және вариациялар» (1947) спектакльдерінде өнер көрсетті. Компания бір қысқа уақыт елордада дебют жасап, содан кейін Оңтүстік Америкаға гастрольдік сапарға шықты. Алисия компанияның жетістігіне қуанса да, кубалық емес бишілерге қарағанда көбірек кубалық бишілерді көрсеткісі келді, осыдан Гаванада балет академиясын ашты. Ол Гавана мен Нью-Йорк арасында сапарлап, жаңа оқушыларын оқыту үшін әлемдегі ең үздік ұстаздарды тартты. Ол осы тығыз кезеңде де сұранысқа ие прима-балерина болып қала берді, 1952 жылы Ресейде екі рет би биледі, ал 1953 жылы Париж опера балеті үшін «Жизель» спектаклін қойып, басты рөлді ойнады. 1955 жылдан 1959 жылға дейін ол Монте-Карло балетімен жыл сайын қонақ жұлдызы ретінде өнер көрсетті. Ол Батыс жарты шардағы алғашқы биші болды, ол Кеңес Одағында өнер көрсетті, ал 1957 және 1958 жылдары Мәскеудің Болшой және Ленинградтың Киров театрларында билеген алғашқы американдық өкіл болды. Келесі онжылдықтарда Алисия Алонсо Батыс және Шығыс Еуропа елдері, Азия, Солтүстік және Оңтүстік Америкада әлемдік тур жасады және Париж операсында, Корольдік Дания балеті, Большой театрында және басқа да компанияларда қонақ жұлдызы ретінде биледі.

Кубаға оралу

Фидель Кастро 1959 жылғы 1 қаңтарда Батиста үкіметінен билікті алған кезде, елдің тоқырап қалған мәдени бағдарламаларын қаржыландыруды арттыруға уәде берді. Алонсо Кубаға оралды және 1959 жылғы наурыз айында «Балет Националь де Куба» жаңа би мектебін құру үшін 200 000 доллар қаржыландырылды, сонымен қатар жыл сайынғы қаржылық қолдау кепілдігі берілді. Алонсо кейіннен 1958 жылы Сиерра-Маэстрадан Кастродан келген хабарламаны алғанын айтты, онда оны 26 шілде қозғалысы жеңіске жеткеннен кейін компанияны басқаруға шақырған. Алонсо 1960 жылы мектепті ресми түрде құрды, ал бірнеше жыл ішінде оның бишілері халықаралық би сайыстарында жеңіс туын көтерді. 1960-жылдардан 1980-жылдарға дейін Куба үкіметі кубалықтарға АҚШ-та өнер көрсетуге рұқсат бермеді, бұл дезертирлерден қорқумен байланысты болды және Кубадан тыс байланыстары бар адамдар телефон желілері мен хаттар арқылы қадағаланды. Оның компаниясы Шығыс және Батыс Еуропа елдерінде өзінің беделін және жетістіктерін арттыра берді. 1967 және 1971 жылдары ол Канадада өнер көрсетті, онда сыншылар Алонсоның әлі де өз заманының ең ұлы балеринасы екенін атап өтті. Кастро 1975 және 1976 жылдары Алонсоға АҚШ-та қайтадан өнер көрсетуге рұқсат берді.

Мұра

Алонсо 70 жасқа толғанға дейін Еуропа мен басқа да елдерде жеке билер өнер көрсетті. Ол Куба Ұлттық балетінің директоры қызметін атқаруын жалғастырды және "өлген соң да балеттің жауапкершілігі менде болады" деген пікірін білдірді. Куба Ұлттық балетінің директоры және басты бишісі ретінде ол Кубада және одан тыс жерлерде көптеген белгілі бишілерді тәрбиеледі. Оның бұрынғы студенттерінің кейбіреулері Америка балет театры, Бостон балеті, Сан-Франциско балеті, Вашингтон балеті, Цинциннати балеті және Корольдік балет сияқты театрларда биледі. Балерина туралы көптеген кітаптар жарық көрді, олардың ішінде "Алисия Алонсо: Үйде және шетелде" (1970), "Алисия Алонсо: Балеринаның өмірі" (1979), "Алисия Алонсо: Биге деген құштарлық өмір" (1984) және "Алисия Алонсо: Балеттің бірінші ханымы" (1993) кітаптары бар. 2015 жылы түсірілген "Горизонттар" атты деректі фильмінде оның өмірімен қатар, Кубадағы орта жастағы және жас бишінің де тағдыры көрсетілген.