Кіріспе

Американдық кітапханашы Белль да Коста Грин (26 қараша 1879 – 10 мамыр 1950) – америкалық кітапханашы, ол Дж. П. Морганның жеке кітапханасын басқарды және дамытты. Морган 1913 жылы қайтыс болғаннан кейін, Грин оның ұлы Джек Морганның кітапханашысы болып жұмыс істеді, ал 1924 жылы Пирпонт Морган кітапханасының алғашқы директоры болып тағайындалды. Қара нәсілді ата-аналардан туғанына қарамастан, Грин өмірінің басым бөлігін ақ адам ретінде көрсете білді.

Ерте өмір

Белль да Коста Грин Вашингтон қаласында Белль Марион Гринер ретінде дүниеге келді. Оның туған күні кейде 1883 жылдың 13 желтоқсаны деп көрсетілсе де, оның өмірбаяуын жазған Хайди Ардицзоне Гриннің туған күнін 1879 жылдың 26 қарашасы деп тізімдейді. Оның әкесі Ричард Теодор Гринер Гарвард университетінің алғашқы афроамерикалық студенті және түлегі болды (1870 жылғы выпуск). Ол адвокат, профессор және нәсілдік теңдік үшін күрескен белсенді ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Говард университетінің құқық мектебінің деканы қызметін атқарды. Грин Морганмен жұмысқа орналасқаннан кейін, әкесімен қайтадан сөйлеспеген болуы мүмкін және 1910 жылдар бойындағы паспорт өтініштерінде оны қайтыс болған деп көрсеткен, тіпті ол 1922 жылға дейін тірі болғанына қарамастан. Ол 1913 жыл шамасында Чикагода әкесімен кездескен болуы мүмкін, бірақ осы кездесу туралы жазбаша мәліметтер жоқ. Тарихшылар Ричард Гринердің көптеген құжаттары 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінде жоғалып кеткенін ұзақ уақыттан бері есептейді. Әкесі мен анасы ажырасқаннан кейін, ақ сұратты Белль, анасы және оның бауырлары өзін ақ адам ретінде таныстырып, әкесінен жасыру үшін тегін Гринер деп өзгертті. Анасы голланд тегін көрсету үшін өз қыздық атын Ван Влиетке өзгертті. Белль де өз атын өзгертті, Марионды "да Коста" деп алмастырып, оның қараңғырақ тері түсін түсіндіру үшін португалдық шыққандығын айтты.

Мансап

Грин 1902 жылы Принстон университетінің кітапханасында жұмыс істей бастады. 1905 жылы Грин J. P. Morgan-ның жеке кітапханашысы болып жұмысқа орналасты. Кітапханашы ретінде Гриннің алғашқы міндеті Морганның жинағын ұйымдастыру, каталогтастыру және сөрелерге қою болды. 1912 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Грин туралы жариялаған мақаласында оның «әсерлі сөздерге ие болу қабілеті мен зиялылығын» атап өтті және Морган кітапханасы үшін Уильям Кэкстонның аса ізделіспен сатылымға қойылған он жеті кітабын аукционға дейін сатып алғанын баяндады. Ол сирек кездесетін кітаптарды жеке коллекционерлердің қақпасынан тыс, көпшілік назарына қолжетімді етуге ерекше мән берді. Ол бұл бағытта үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Мысалы, Морган кітапханасы мемлекеттік мекемеге айналғанда және 1924 жылы оның алғашқы директоры болып тағайындалғанда, ол бірқатар көрмелер ұйымдастырды, соның бірі рекордтық 170 000 адамды қамтыды. Американдық өнер аукциондары тарихында Гриннің «көңілді және қуанышпен толған юморі» Морганның тұйық мінезінен ерекшеленетіні айтылды. Морганның өмірбаясын жазған Жан Строуз Морган мен Грин арасындағы қарым-қатынасқа мысал келтірді: «Морган өнер заттарына кедендік баж салынуын ұнатпайтын, және басқа да көптеген саяхатшылар сияқты, мүмкіндігі болған сайын одан қашып тырысатын. Ол Гриннің салық төлеуден жалтартуға көмектесуін тез арада қабылдады. Бір жылы ол кеденшілерге өз багажында бірнеше баж салынатын заттарын тауып беру арқылы, олардың назарын Лондоннан сатып алуын өтінген сурет, үш қола мүсін және өте қымбат сағаттан аударды. «Мен кітапханаға Дж.П.-ның барлық қазыналарын әкелгенімде, ол екеуміз қуанышпен билеп, күлдік», – деп ол бір досына айтқан еді. Морган 1913 жылы қайтыс болғаннан кейін Грин оның ұлы, Дж. П. Морган-младший және келіні Джейн Нортон Грю Морганға қызмет етуін жалғастырды. 1924 жылы Морганның жеке жинағы мемлекеттік мекемеге айналғаннан кейін, ол Пирпонт Морган кітапханасының директоры болып тағайындалды. 1948 жылы ол қызметтен кетті. Ол 1909 жылы танысқан Ренессанс кезеңінің итальяндық өнер сарапшысы Бернард Беренсонмен ұзаққа созылған романтикалық қарым-қатынаста болды. Грин қайтыс болғанға дейін жеке құжаттарын жойды, бірақ басқалар сақтап қалған жазбалар, соның ішінде Беренсонға жазған хаттары әлі де бар. Оның кәсіби хат алмасуы Морган кітапханасы мен мұражайының қорында сақталған. «Оның денесі кремацияланып, күлі Нью-Йорк штатының Вальхалла қаласындағы Кенсико зиратына жерленді».

Танымал мәдениет

Мари Бенедикт пен Виктория Кристофер Мюррейдің 2021 жылғы "Жеке кітапханашы" кітабы Дж. П. Морганның кітапханашысы болған Гриннің жеке және кәсіби өмірін тарихи көркем әңгіме түрінде баяндайды. Гриннің өміріне арналған тағы бір роман – Александра Лапьердің "Белл Грин" кітабы.