Кіріспе

Шотландия Парламенті округі Айр (Гейль тілінде: Inbhir Àir) – Шотландия Парламентіне (Holyrood) қарасты округ. Ол Шотландия Парламентінің бір депутатын (MSP) көп дауыс алған (бірге сайлау) жүйесі арқылы сайлайды. Бұл сонымен қатар Оңтүстік Шотландия сайлау аймағындағы тоғыз округтің бірі болып табылады, ол Шотландия Парламентіне жеті қосымша депутатты пропорционалды сайлау жүйесі арқылы сайлайды. Бұл жүйе Қосымша депутаттар жүйесі (қысқартылған AMS) деп аталады, ол аймақтың жалпы өкілдігінде үлкен дәлдікті қамтамасыз етеді. 2021 жылғы Шотландия Парламенті сайлауынан бері бұл округті Шотландия Ұлттық партиясының Сиобиан Браун өкілдік етеді.

Сайлау аймағы

Оңтүстік Шотландия аймағының қалған сегіз сайлау округі: Каррик, Камнок және Дун аңғары; Клайдсдейл; Думфрисшир; Шығыс Лотиан; Эттрик, Роксбург және Бервикшир; Галлоуэй және Батыс Дамфрис; Килмарнок және Ирвин аңғары және Мидлотианның оңтүстігі, Твиддейл және Лаудердейл. Аймақ Dumfries және Galloway, East Ayrshire, Scottish Borders және South Ayrshire кеңестерінің аумақтарын толығымен, ал Шығыс Лотиан, Мидлотиан және Оңтүстік Ланаркшир кеңестерінің аумақтарының бір бөлігін қамтиды.

Сайлау округінің бейіні

Айр – Шотландия Парламентінің сайлау округі. Ол Оңтүстік Айрширдің солтүстік-батысындағы Айр, Прествик және Трон қалаларын қамтиды. Бұл округ Шотландияның батыс жағалауындағы танымал жағажай курорты. Айр қаласы Оңтүстік Айршир кеңесінің әкімшілік орталығы болып табылады және округтің ең көп халқы бар бөлігі. Қалада жыл сайын Шотландияның ұлы ұлттық ат жарысы және Шотландия әуе шоуы өтеді. Қаланың оңтүстігінде, Аллоуэй қалашығында Роберт Бернстің үйі орналасқан. Прествик және Трон қалаларындағы эксклюзивті Royal Troon және Prestwick гольф клубтары үнемі Британдық ашық чемпионатын қабылдайды. Округ Глазго Прествик халықаралық әуежайын да қамтиды. Аймақ бай орта таптың шағын қалашықтары мен мұқтаж кеңес үйлерінің әртүрлі және араласқан комбинациясын қамтиды, олар Прествик, Трон және Айрдың оңтүстік-батыс бөліктеріндегі қала маңындағы тұрғын үйлермен және Айрдың өнеркәсіптік солтүстігіндегі, сондай-ақ Кинкейдстон, Форхилл және Оңтүстік Белмонт кеңес үйлері бар Оңтүстік-Шығыс Айрдың бөліктерімен бөлінген.

Дауыс беру үлгілері

Тарихи тұрғыдан алғанда, Айр округі Шотландияның және Ұлыбританияның басқа аймақтарына қарағанда Консервативтік партияға қолдау деңгейі жоғары болды. Консервативтік партия 1950 жылы құрылған Айрдың Вестминстер сайлау округін сол кезде иеленді. Келесі сайлауларда бұл округ 1997 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауына дейін консервативтік депутаттарды Парламентке жіберіп тұрды. Сол сайлауда округ шекаралары өзгертілді, Айрдың оңтүстігіндегі консервативтік дауыс беретін шағын аудандар Каррик, Камнок және Дун аңғары округіне қосылды, бұл Айр округінің демографиялық құрамын өзгертті және Еңбек партиясына тиімді болды. Осыған қарамастан, 1997 жылғы сайлауда Айр округіндегі Еңбек партиясына қолдау 5%-тан сәл ғана артық болды, бұл Ұлыбританиядағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі еді. Бұрын Айр Бургс округі (Ирвин, Трон, Прествик, Айр, Солткоатс және Ардроссан сияқты жағалаудағы Айрширдің бірнеше қалаларын қамтыған) 1906 жылдан 1950 жылы таратылғанға дейін консервативтік депутаттарды Парламентке үздіксіз жіберіп келді, осылайша Айр Шотландияда консервативтік партияның үздіксіз басқарып келген ең ұзақ мерзімді округі атанды (91 жыл бойы Вестминстерде консервативтік депутатқа ие болды). 2000 жылдардың соңына дейін Еңбек партиясы Айр округінде маңызды қолдауға ие болды және 1999 жылғы Шотландия парламенті сайлауында жоғары қатысу мен округ шекараларының арқасында (Оңтүстік Айрдағы Alloway, Doonfoot, Masonhill, Holmston және Castlehill сияқты консервативтік дауыс беретін шағын аудандарды қамтымаған) 25 дауыс айырмасымен жеңіске жетті. Шотландия парламентінде Еңбек партиясының қолдауының төмендеуі және сайлауға қатысудың азаюы консервативтерге 2000 жылғы Айр сайлауында Ян Уэлштің отставкасынан кейін округті жеңіп алуға мүмкіндік берді. Бұл сайлау Шотландия парламентінің алғашқы толықтыру сайлауы болды, осылайша Айр Шотландия парламентіндегі алғашқы консервативтік округ атанды (1999 жылғы Шотландия парламенті сайлауында округті жеңе алмаған). Консервативтер 2003 және 2007 жылғы Шотландия парламенті сайлауларында округті сақтап қалды, бірақ 2001 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында Айрдың Вестминстердегі орынды Еңбек партиясына аздап жоғалтты. 2011 жылы округ шекаралары өзгертілді, Кайл сайлау округі Каррик, Камнок және Дун аңғары округіне қосылды. Сонымен қатар, Каррик, Камнок және Дун аңғары округінің аумағындағы Айр қаласының қалған бөлігі Айр округіне берілді. Айр округі консервативтік депутат Джон Скотты 2011 және 2016 жылғы Шотландия парламенті сайлауларында азайған көпшілікпен Парламентке жіберді. 2017 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында консервативтік кандидат Билл Грант 2,774 дауыс (6,0%) көпшілікпен СНП-дан Айр, Каррик және Камноктың Вестминстер округін жеңіп алды, бірақ СНП 2019 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында 2,000 дауыстан астам көпшілікпен оны қайтарып алды. 2021 жылы СНП-дан Siobhian Brown 68% рекорды бойынша 170 дауыспен Скотттан Айр округін жеңіп алды. Бұл Шотландиядағы ең төменгі көпшілік болды. Өткен жергілікті сайлауларда консервативтер Айр-Уэст, Трон және Прествик аудандарында жақсы нәтиже көрсетті, ал СНП және Еңбек партиясы округтің Айр-Норт және Айр-Ист сияқты кемтар аймақтарында жақсы нәтижелерге қол жеткізді.

2020 жылдар

Айр 2021 жылғы сайлаудан кейін Шотландия Парламентіндегі ең шағын айырмамен жеңілген сайлау округіне айналды, SNP оны бар болғаны 170 дауыспен ұтып алды.