Кіріспе
Ұлттық драма мектебі (National School of Drama, NSD) – Үндістанның Нью-Дели қаласында орналасқан театр оқу институты. Ол Үндістан Үкіметінің Мәдениет министрлігіне бағынысты автономды ұйым. 1959 жылы Сангит Натак Академиясымен құрылған, ал 1975 жылы тәуелсіз мектепке айналды. 2005 жылы университет мәртебесі берілгенімен, 2011 жылы ол мәртебесі алынып тасталды. Қазіргі төрағасы – Пареш Равал, ал директоры – Читтаранжан Трипати.
National School of Drama (NSD) is a theatre training institute situated at New Delhi, India. It is an autonomous organization under Ministry of Culture, Government of India. It was set up in 1959 by the Sangeet Natak Akademi and became an independent school in 1975. In 2005, it was granted deemed university status, but in 2011 it was revoked. Paresh Rawal is the current Chairperson & Chittaranjan Tripathy currently serves as Director of National School of Drama (NSD).
Тарих
Мектептің тарихы 1954 жылы өткен семинарға дейін барып жетеді, онда театрдың орталық институтын құру идеясы көтерілді. 1955 жылы жоба әзірленді, ал Сангет Натак Академиясы (СНА), президенті болып Джавахарлал Неру тағайындалған, мекеме үшін жоспарларды жасауға кірісті. Осы уақытта Делиде ЮНЕСКО көмегімен Бхаратия Натья Сангх (БНС) 1958 жылдың 20 қаңтарында "Азия Театры Институтын" (АТИ) жеке құрды. 1958 жылдың шілдесінде АТИ Үндістан Үкіметінің Музыка, би және драма ұлттық академиясы – Сангет Натак Академиясының (СНА) қарауына өтті. Кейіннен мекеме қазіргі орнына көшкен кезде, ол NSD үшін екі театрды жобалады, оның ішінде 200 орындық студиялық театр және банян ағашының көлеңкесіндегі ашық аспандағы Мегдут театрын. 1975 жылы мекеме бұрынғы Білім және Мәдениет министрлігінің, Мәдениет департаментінің басшылығымен "Ұлттық Драма Мектебі" деген атаумен автономды ұйымға айналды және 1975 жылдың мамырында Бахавалпур үйіне, бұрынғы князьдық мемлекет Бахавалпурдың резиденциясына көшірілді. Алайда, бұл орын көбінесе жанындағы (қазір бұзылған) Манди үйімен танымал, ол бұрынғы князьдық мемлекет Мандидің раджасының резиденциясы болған. Мумбайдағы фестивальдің спутниктік басылымы НСД түлектерінің қойылымдарын көрсетті, олардың ішінде Ратан Тьямның "Пролог", Банси Каулдың ("Араньядипати Тантия"), Нилам Мансинг Чоудхуридің ("Кесеме"), Санжай Упадхайдың ("Харсингар"), Бахарул Исламның ("Акаш"), Мохан Махаришидің ("Қымбат Бапу") және М.К. Раинаның ("Тағы бір сәт тұр") пьесалары болды. 2013 жылы Ваман Кендре мектеп директоры болып тағайындалды. Ол бес жылдық мерзімге қызмет етеді. Ол НСД-де Кераланың халық театры бойынша зерттеулермен аспирантураны бітірген. Маратваданың көшпелі Ванжара тайпасынан шыққан ол 1970-ші жылдардың соңында Махараштрадағы далит театры қозғалысының жетекші тұлғаларының бірі болды. 2020 жылдың 10 қыркүйегінен бастап Пареш Равал Ұлттық Драма Мектебінің төрағасы болып тағайындалды. 2023 жылдың 6 қазанында Читтаранжан Трипати NSD-нің жаңа директоры болды. Ол – көрнекті театр және кино актері, режиссер, сценарист және музыка композиторы, хинди және одия тіліндегі фильмдерде жұмыс істейді.
Университет мәртебесі
2005 жылдың 16 наурызында Үндістан Үкіметі НСД-ға университет мәртебесін берді. Бірақ, 2010 жылы НСД қоғамы университет мәртебесін қайтаруды сұрады, себебі "[ол] театр сияқты шығармашылық салалардағы кәсіби білім беруге, тәуелсіздікке және икемділікке кедерес келтіруі мүмкін". Осылайша, 2011 жылдың қазан айында НСД-нің өтінішімен мәртебе алынып тасталды.
Репертуарлық компания
Ұлттық драма мектебінің кәсіби өнер көрсететін бөлімі – "Ұлттық драма мектебі" репертуарлық компаниясы 1964 жылы Үндістанда кәсіби театрды дамыту мақсатымен құрылды. Оның алғашқы басшысы Ом Шивпури, одан кейін Манохар Сингх, Рам Гопал Баджадж (Актілеуші басшы), Дж. Н. Каушал (Актілеуші басшы), Анурадха Капур (Актілеуші басшы) және Суреш Шарма, Сагар Камбле, Атул Сингхай (Анимация басшысы) болды. Бүгінде репертуарлық компания 70 драматургтің шығармалары негізінде 120-дан астам спектакль қойып, 50 режиссердің қатысуымен бірнеше елде және еліміздің түрлі қалаларында көрсетілді. Сондай-ақ, жыл сайын "Жылдық репертуарлық компанияның жазғы фестивалі" деп аталатын жеке фестивалі өтеді, онда жаңа және бұрынғы қойылымдар көрсетіледі. 2004 жылы репертуар Нью-Делиде өткен театр фестивалімен 40 жылдығын тойлады.
Санскар Ранг Толи
1989 жылы НСД 8-ден 16 жасқа дейінгі балаларды даярлайтын «Білім берудегі театр компаниясын» (Т.И.Е.) құрды, ол «Санскар Ранг Толи» деп аталды. Компания мектеп оқушылары мен ересек көрермендер үшін үнемі қойылымдар қояды және жыл сайын «Жашн е Бачпан» және «Бал Сангам» атты өзінің театр фестивальдарын өткізеді.
Өңірлік орталықтар
Өз қызметін орталықтан тысқары шығару үшін NSD Үндістанның бүкіл аумағында өңірлік ресурстық орталықтар (РРЦ) ашты, алғашқысы 1994 жылы Бенгалурда ашылды. Варанасиде жаңа орталық құрылды.
"Бхарат раңг" фестивалі
1999 жылы құрылған «Бхарат Ранг Махотсав» немесе «Ұлттық театр фестивалі» – Ұлттық драма мектебінің (ҰДМ) жыл сайынғы театр фестивалі. Ол Нью-Делиде өткізіледі және бүгінде Азиядағы театрға толыққанды арналған ең ірі фестиваль ретінде танылды. Мектеп сонымен қатар тайпалық дәстүрлерді көрсететін «Адиранг Махотсав» фестивалін де ұйымдастырады.
Кеңейту бағдарламасы
1978 жылы құрылған Ұлттық драма мектебінің (ҰДМ) кеңейту бағдарламалары арқылы мектеп қызметкерлері мен түлектері елдің әртүрлі аймақтарында семинарлар мен оқу курстарын өткізеді. Осы бағдарламалар негізінен ересектер мен балаларға арналған, сондай-ақ Непал, Сикким, Ладак және Бутан сияқты елдерде де жүзеге асырылды. 1980 жылдан бері жүзеге асырылып келе жатқан дәстүрлі театр жобасы, дәстүрлі және заманауи театр өнерпаздары арасындағы шығармашылық байланысты тұрақты түрде қамтамасыз етеді. Бұл бағдарламалар қатысушыларға театр өнерін таныстырумен қатар, олардың жеке тұлғасын дамытуға және эмоционалдық көзқарасын кеңейтуге көмектесуді мақсат етеді.
Солтүстік-шығыс кеңейту бағдарламасы
Ұлттық драма мектебінің кеңейту бағдарламасы Делидегі мектепті елдің басқа да өңірлік театрларымен байланыстырады. Мектеп ел бойынша театр өнерінің шеберлерімен бірлесіп, әр аймақтың ерекше қажеттіліктерін ескере отырып, жоспарланған театрлық шеберханалар арқылы оқытулар жүргізеді және пьесалар қояды. Бұл курстар үш жыл бойы ҰДМ-да оқуға шамасы келмейтін және ұзақ жылдар бойы театрмен айналысып келе жатқандарға арналған. Осы бағдарлама арқылы мектеп аймақтарда жақсы жұмыс істеп жатқан көптеген театрлық топтар мен ұйымдармен байланыс орнатады. ҰДМ жақында кеңейту бағдарламасы аясында солтүстік-шығыс штаттарында бірқатар театрлық шеберханалар ұйымдастырды. Шеберханалар үш кезеңнен тұрды: біріншісі – барлық қатысушылардың театрлық тәжірибелердің күрделілігіне, орындау мен беруге қызығушылығын ояту; екіншісі – осы салада оқыту; үшіншісі – алынған білімдеріне негізделген қойылымдарды дайындауға көмектесу және бағыт-бағдар беру. Қойылымдар аяқталғаннан кейін қатысушылар өзіне сенімділіктерін арттыру, түрлі тәжірибелер жинау және көрермендердің қызығуын ояту мақсатымен аймақтың әртүрлі бөліктерінде он қойылым көрсету мүмкіндігіне ие болды. Соңында мектеп осы туындыларды көрсету үшін платформа құруды шешті, осылайша «Пурвоттар Натья Самарох» фестивалі дүниеге келді. Алғашқы «Пурвоттар Натья Самарох» 2007 жылы Гувахатиде, ал екіншісі 2008 жылы Гангтокта (Сикким) өтті. «Пурвоттар Натья Самарох» фестиваліндегі пьесалар махаббат, каста және гендерлік теңсіздік сияқты әлеуметтік мәселелер, феодалдық жүйедегі қанаушылық, қақтығыстармен толы қоғамда тіршілік пен үміт, философиялық идеялар және қарсылық тақырыптарын қамтыды. Театрлық тәжірибелердің бұл алуан түрлілігі барлық қатысушылардың араласуына мүмкіндік жасаумен қатар, бейнелеу мен орындаудың әртүрлі стильдерін көрсетеді, олардың әрқайсысы бірдей құнды. Фестиваль адам өмірінің сан алуандығы мен бірлігін көрсету арқылы барлығы үшін мағыналы өзара әрекеттесу мен қатысу кеңістігін ұсынуды мақсат етеді.
Атақты түлектер
Бірнеше NSD түлектері сахна, теледидар және кинодағы жұмыстарымен ұлттық деңгейде танымал болды. Төменде мектеп веб-сайтында келтірілген толық емес тізім берілген. +NameYearOm Shivpuri1963Сай Паранджпье1963Ом Пури1973Насируддин Шах1973Рохини Хаттангади1974Радж Баббар1975Бижай Моханти1975Анну Капур1976Панкай Капур1976К. К. Райна1976Вирендра Раздан1977Рахубир Ядав1977Говинд Намдев1977Сатиш Каушик1978Анупам Кхер1978Ананг Десай1978Алок Натх1980Нина Гупта1980Ратна Патак1981Дипа Сахи1981Сима Бисвас1984Ирфан Хан1984Пиюш Мишра1986Суреш Шарма1986Мита Вашишт1987Тигманшу Дхулия1989Раджеш Шарма1990Ашиш Видярти1990Ашутош Рана1994Раджпал Ядав1994Кумуд Мишра1994Атул Кулкарни1995Свананди Киркире1996Навазуддин Сиддики1999Гопал Датт1999Панкадж Трипати2004Бхупендра Жадават 2017Индира Тивари2018
Қиындыққа ұшырауы туралы айып
2018 жылдың тамызында бір студент қызға Ұлттық драма мектебінің шақырылған профессоры Суреш Шетти кіру семинарында орынсыз тиіскенін айтты. Күдікпен қаралатын профессор – НСД-ның зейнеткер академиялық деканы.