Кіріспе
Тамара Рохо (Tamara Rojo, 17 мамыр 1974 жылы туған) – испандық балет бишісі, көркемдік директор. 2012 және 2022 жылдар аралығында ол Англия Ұлттық балетінің көркемдік директоры және жетекші балеринасы болды. Бұрын Корольдік балетте жетекші биші болған. 2022 жылдың соңында Сан-Франциско балетінің көркемдік директоры болып тағайындалды.
Tamara Rojo CBE (born 17 May 1974) is a Spanish ballet dancer. She was the English National Ballet's artistic director and a lead principal dancer with the company between 2012 and 2022. She was previously a principal dancer with The Royal Ballet. She became the artistic director of San Francisco Ballet in late 2022.
Ерте өмір және тәрбие
Рохо Монреаль, Квебек, Канадада испандық ата-анасынан дүниеге келді. Ол 4 айлық болғанда ата-анасы оны Испанияға алып қайтты. 5 жасында Мадридте би сабақтарын бастады және 11 жасында Мадридтегі Корольдік кәсіби би консерваториясында толық уақытты студент болды, Мариемма Виктор Уллате мен Каремия Моренодан оқыды. Ата-анасы оның балет өнеріндегі дамып келе жатқан қабілетіне қуанғанмен, Рохоның студиядағы репетициялардан кейін кешкі сыныптарда академиялық білім алуын қатыстырды. 16 жасында консерваторияны бітірген соң, ол келесі екі жылда орта білімін аяқтады. Одан кейін би бакалавры, сахна өнері магистрі және сахна өнері докторы дәрежелерін алды, 2016 жылы Король Хуан Карлос университетінен DA magna cum laude атағын иеленді.
Мансап
Рохо өзінің кәсіби мансабын 1991 жылы Виктор Уллате басқаратын Мадрид қауымдастығының балетімен бастады. 1994 жылы ол Париж халықаралық би конкурсында алтын медаль жеңіп алды, сонымен қатар Наталья Макарова, Галина Самсова және Владимир Васильев кіретін қазылар алқасынан арнайы жүлде алды. Бұл үш тұлға сол кезде балет әлеміндегі көрнекті өкілдер болып есептелді.
Ұлыбританиядағы алғашқы еңбек жолы
1996 жылы Шотландия балетінің көркемдік жетекшісі Галина Самсова Рохоны труппаға шақырды. Ол онда "Лебеді көлі", "Аққулар көлі", "Жаңғақ бұзғыш", "Силфида" және Кранконың "Ромео мен Джульетта" қойылымдарында басты рөлдерді орындады. Келесі жылы Англия ұлттық балетінің көркемдік директоры Дерек Дин оны ENB-ге шақырды. Ол үшін ол "Ромео мен Джульеттада" Джульетта және "Жаңғақ бұзғышта" Клара рөлдерін жасады, осы үшін 1997 жылы The Times газеті Рохоны "Жылдың ашылуы" деп атады. Ол сондай-ақ "Лебеді көлі", "Пакита", "Коппелия" және Глен Тетлидің "Сфинкс" қойылымдарында басты рөлдерді сомдады.
Корольдік балет
Рохо 2000 жылы Корольдік балет директоры Энтони Доуэллге компанияға қосылу ниетімен жүгінді, және сол жылдың соңында бос орын туғанда бас биші болуға шақырылды. Келесі 12 жыл бойында ол компанияның репертуарындағы көптеген басты рөлдерді орындады, оның ішінде Кеннет Макмиллан мен Фредерик Эштонның хореографиялық қойылымдары, Доуэллдің "Лебеді көлі", Макарованың "Ла Баядере", Рудольф Нуреевтің "Дон Кихот" және Питер Райттың "Ақшамұрт жарушы" балеттері кірді. Ол хореограф Рикардо Куэ оның үшін арнайы қойған "Аққарлы қыз" балетінің әлемдік премьерасында өнер көрсетті. Изадорадағы бас рөлді Макмилланның жесірі, суретші және декоратор Дебора Макмиллан, қайтыс болған хореографтың балеттерін сақтап қалған адам, қайта жаңартып қойды.
Үлкен жарақаттар
2000 жылы Роходан қысқа мерзімде жарақат алған Корольдік балеттің бас бишісі Дарси Бусселлдің орнына "Жизель" балетіндегі бас рөлді ойнау сұралды. Өзінің буын шығып кеткенін ескермеген Рохо рөлді екі аптада үйреніп, мақтауға толы пікірлер алды. 2002 жылы "Жаңғақбұршақ" балетіндегі Клара рөлін ойнаған кезде Рохо сахнада дірілдеп бастады. Көрсетілімнен кейін жеке клиникаға жіберілген ол, ішегі қабынуының жарылғанын білді және алты апта демалу керектігі айтылды. Алайда, ол екі аптадан кейін билеуді қайта бастады, бірақ денсаулығы нашарлап, қайтадан ауруханаға түсті. Рохо бірнеше жылдан кейін "жарақат алған немесе ауырып жатқанда билеуді жалғастыру – қателік және ешкім мұндай іс жасауы керек емес. Бұл шынымен де құрбандыққа тұрғылықсыз" деп мойындады. 2003 жылы Корольдік балеттің Австралияға гастрольдік сапарына дайындалып жатқанда Рохоның аяғындағы сүйек шығыңқысы жұққан, сондықтан аяғы теннис добындай ісіп кетті. Дәрігерлер оның аяғына операция жасауды ұсынды, бұл оның мансабын аяқтауы мүмкін болатын операция еді. Бірнеше айдан кейін, көп сағаттық реабилитациядан кейін ол билеуді қайта бастады және бұл жарақат оның өмірге, денесіне және биге деген көзқарасын өзгерткенін айтты. Ол әр күнді бағалайтынын және өмірде ешнәрсені берілгендей қабылдамау керектігін түсінді. Осы тәжірибеден кейін ол әкесімен бірге пуантты аяқ киімдерді созуға арналған құрылғы жасады, бұл құрылғы сүйек шығыңқысына түсетін қысымды азайтуға көмектеседі, және 2017 жылы оны сату үшін компания құрды.
Ағылшын ұлттық балеті
2012 жылы Рохо Уэйн Иглингтің орнына Англия ұлттық балетінің көркемдік директоры болды. Оның басшылығымен Англия ұлттық балеті тарихында алғаш рет Париж операсының Пала Гарнье театрында билеуге шақырылды. 2016 жылдың 21-25 маусымында ENB өзінің репертуарындағы ең танымал балеттердің бірін – Петипа мен Сергеевтің «Корсарь» балетін, Анна Мари Холмс қойған жаңа редакцией орындады. 2014 жылы ол BBC үшін «Жақсы лебедь, жаман лебедь: Аққу көліне би» деген деректі фильмді ұсынды. 2017 жылы ол «Жизель: Балет әдемілігі» фильмін жасады, онда түпнұсқалық қойылымның тарихы және Акрам Хан Англия ұлттық балеті үшін жаңадан қойған балет туралы айтылды. Ол Ханға осы оқиғаны жаңаша түсіндіруді тапсырды: Хан 2017 жылы Критиктер шеңберіндегі Ұлттық би сыйлығын «Үздік классикалық хореография» номинациясы бойынша жеңіп алды, Алина Кожокару «Жизель» рөлі үшін «Үздік әйел өнерпазы» (классикалық) сыйлығын жеңіп алды, ал компания би саласындағы «Оливье» сыйлығын жеңіп алды. Рохо Крым соғысы кезінде Флоренс Найтингейлге арналған «Раймонда» балетімен хореографиялық дебют жасады. Оның премьерасы 2022 жылдың қаңтарында Лондон Колизейінде өтті.
Сан-Франциско балеті
2022 жылдың қаңтарында Рохо жыл соңында Сан-Франциско балетінің көркемдік жетекшісі болып, Хельги Томассоннан кейін осы лауазымға тағайындалғаны жарияланды. Ол лауазымға кіріскен кезде компанияның көркемдік жетекшісі қызметін атқарған тұңғыш әйел атанды.
Репертуар
Төменде Рохоның әртүрлі балет труппаларында орындаған репертуарының тізімі берілген. Роль Хореограф Компания Les Sylphides Мишель Фокин B. Com. Мадрид, Корольдік балет Клара (Бұлақшақ) Уэйн Иглинг Ағылшын ұлттық балеті Ондин (Оndine) Фредерик Эштон Корольдік балет Тема және вариациялар Джордж Баланчин B. Com. Мадрид, Ullate, Корольдік балет Аллегро Бриллианте Джордж Баланчин B. Com. Мадрид, Ullate Grossa Fuga Ханс Ван Манен B. Com. Мадрид, Ullate Болашақта Глен Тетли B. Com. Мадрид, Ullate Arraigo Виктор Уллате B. Com. Мадрид, Ullate Simum Виктор Уллате B. Com. Мадрид, Ullate Үш бұрышты шапан Леонид/Массин Bal. Opera de Nice Le Beau Danube Леонид Массин Bal. Opera de Nice Көктемгі той Кеннет Макмиллан Ағылшын ұлттық балеті, Корольдік балет Клара (Бұлақшақ) Дерек Диан Ағылшын ұлттық балеті Пакита Мариус Петипа Ағылшын ұлттық балеті Джульетта (Ромео мен Джульетта) Дерек Диан Ағылшын ұлттық балеті Синдерелла (Синдерелла) Бен Стивенсон Ағылшын ұлттық балеті Үш прелюдия Ханс Ван Манен Ағылшын ұлттық балеті Nascita di Orfeo Лука Веггетти E. P. Arena de Verona Одетта/Одил (Аққу көлі) Диан / Макарова / М. Мейсон / Нуреев Киров балеті Blancanieves Рикардо Куэ Teatro Arriaga Одетта/Одил (Аққу көлі) Мариус Петипа / Лев Иванов Ағылшын ұлттық балеті, Шотландия балеті Consolations & Liebestraum Кристофер Брюс ROH2 Татьяна (Онегин) Джон Кранко Корольдік балет Синдерелла (Синдерелла) Фредерик Аштон Корольдік балет Маргерит (Маргерит және Арман) Фредерик Аштон Корольдік балет Джульетта (Ромео мен Джульетта) Кеннет Макмиллан Корольдік балет Изадора Кеннет Макмиллан Корольдік балет Мэри Ветсера (Майерлинг) Кеннет Макмиллан Корольдік балет Манон (Манон) Кеннет Макмиллан Корольдік балет Жер әні Кеннет Макмиллан Корольдік балет Requiem Кеннет Макмиллан Корольдік балет Қысқы армандар Кеннет Макмиллан Корольдік балет Бауырларым, қарындастарым Кеннет Макмиллан Корольдік балет Симфония C мажорда Джордж Баланчин Корольдік балет Jewels Джордж Баланчин Корольдік балет Tzigane Баланчин Корольдік балет Dances at a Gathering Джером Роббинс Корольдік балет Rushes Уэйн МакГрегор Корольдік балет Chroma Уэйн МакГрегор Корольдік балет Киттри (Дон Кихот) Владимир Васильев Токио балеті Қант құмыршасы (Бұлақшақ) Питер Райт Корольдік балет Никия (Ла Байадера) Наталия Макарова Корольдік балет Джульетта (Ромео мен Джульетта) Джон Кранко Шотландия балеті La Sylphide Бурнонвиль/Сорелла Энглунд / J. Covalli / J. Perrot Шотландия балеті, Корольдік балет Giselle (Жизель) Петипа Корольдік балет, Ullate, B. N. Cuba Киттри (Дон Кихот) М. Петипа / Р. Нуреев Корольдік балет, Ballet alla Scala Аврора (Ұйықтаған сұлу) М. Петипа / Райт Бирмингем Корольдік балеті Медора (Ле Корсар) A M Holmes after M. Petipa and Sergeyev Ағылшын ұлттық балеті Фрида Кало (Бұзылған қанаттар) Аннабель Лопес Очоа Ағылшын ұлттық балеті Шаң Акрам Хан Ағылшын ұлттық балеті
Жеке өмір
Рохо Лондонның Блумсбери ауданында тұрады. Оның күйеуі – балет бишісі Исаак Эрнандес. Жұбайлардың 2021 жылы дүниеге келген ұлы бар.