Кіріспе

Крестшілер – АҚШ-та тыйым салуды жою мақсатымен құрылған ұйым. Оның атқарушы кеңесіне Альфред Слоан, кіші, Сеуэлл Эйвери, Кливленд Додж және Уолладж Александр сияқты елу мүше кірген. Олар үкіметтен маскүнемдікке қарсы күресті күшейтетін заңдар қабылдауды талап етті.

Өмірбаян

Ұйым 1929 жылғы мамыр айында Фред Г. Кларктың басшылығымен жергілікті Кливленд тобы ретінде құрылды. Олар Чикагодағы Ақпан күні болған қырғынға, бақталас контрабандистер арасындағы зорлық-зомбылыққа байланысты осы тыйым салуға қарсы науқанды бастауға түрткі алды. Ұйымдастырушы Фред Г. Кларктың айтуынша, олардың мақсаты "тыйым салу туралы фактілерді анықтау және он сегізінші түзетуді жоюға елді шақыру" болды. Кларк сондай-ақ, бандиттердің өсіп келе жатқан байлығы мен Америка Құрама Штаттарындағы қоғамдық құқық пен тәртіптің нашарлауы оны жеке түрде кресткерлерді ұйымдастыруға ынталандырғанын айтты.

Тыйым салу

Крестшілер өздерін "сабырлы адамдар" деп сипаттады, алкогольге қарсы күресті тыйым салудың мәселелерін тудырмай шешуді көздеді. Осы себепті, тыйым салу жақтастары оларды "тығырым ашуға көмектесушілер" деп сынады. Олар алкогольдің қоғамға тигізетін зиянын түсінді, бірақ алкогольді толығымен тыйым салудың орнына, сабырлылықты жақтады. Олар алкогольдің заңды болуын, сонымен қатар, алкогольдің салдары туралы барлық адамды біліммен қамтуды қалап, осы арқылы сабырлылық пен шамалылықты қолдауға ұмтылды.

Неліктен тыйым салынған?

Алкогольге ұлттық тыйым салу (1920–1933) қылмысты және сыбайлас жемқорлықты азайту, әлеуметтік мәселелерді шешу, түрмелер мен кедейханаларға байланысты салық жүктемесін азайту және Америкадағы денсаулық пен гигиенаны жақсарту ниетімен енгізілді. Тыйым салу арпа сияқты маңызды астық дақылдарының қорын арттыру мақсатында да қабылданды. Алкогольге тыйым салуды қолдаушылар алкогольдің көптеген денсаулық проблемаларының себебі деп санайтын. Алкоголь бауырға зиян келтіреді, бұл бауыр трансплантациясын қажет етуге немесе өлімге алып келуі мүмкін. Моральдық денсаулыққа да күмән туды. Адамдар мас күйде өздерін бақылай алмайтынын жақсы білді. Діни, әсіресе христиандық, факторлар да тыйым салуға ықпал етті. Тыйым салуды итермелеген көптеген ұйымдар түрлі христиан дінтерімен тікелей байланысты болды. Бұл тек алкогольді көп мөлшерде ішкен жағдайда ғана дұрыс. Соңында, тыйым салу бірқатар штаттарда бұрыннан қолданылып келгендіктен енгізілді. Бұл ел бойынша алкогольге тыйым салуды жеңілдетті, себебі кейбір адамдар бұрыннан ішпейтінге үйренген еді.

Неліктен тыйым салу сәтсіз болды?

1933 жылы көптеген себептерге байланысты тыйым алынып тасталды. Бір себебі, АҚШ-тың барлық аумағын қадағалауға жеткіліксіз тыйым сақтаушылары болды, соның салдарынан олардың көпшілігіне жақсы жалақы төленбеді, бұл оларды жемқорлыққа ұшыратып, пара алуға бейім етті. Тағы бір себеп – алкогольді заңсыз әкелу және сату арқылы үлкен пайда табуға бағытталған ұйымдасқан қылмыс күшейді. Бұл нашар атқарылғандықтан көптеген адам тыйымға мән бермеді.

Тыйымның салдары

Тыйым салудың көптеген салдары Кларкты "Крестоносцы" ұйымын құруға итермеледі. Ұйымдасқан қылмыс гүлденді, қарапайым адамдар қылмыскерге айналды (алкогольді тасымалдау, сату және ішу заңсыз болды, бірақ барлығы бұрынғысынша осы істерді істеді, сонымен қатар есірткі тұтыну да артты). Тыйым салудың ең ауыр салдары – адамдардың үйде арақ жасауды бастауы болды. Бұл өте қауіпті еді, себебі олар қолдан жасалған құралдарды пайдаланып, дивандарды қоса алғанда, кез келген органикалық затты ашытуға тырысты. Ағаш шөмішкен кезде пайда болатын метанолдың салдарынан бұл өте уланды. Үйде жасалған арақ құралдары көбейген сайын, үкімет зиянды заттарды, мысалы, арамшөптерге қарсы қолданылатын препараттарға қоса бастады (көптеген адамдар сыра жасау үшін осы препараттарды пайдаланды). Олар бұл адамдарды өздері арақ жасаудан тоқтатуға үміттенеді, бірақ керісінше, одан да көп адам қаза болды. Үкімет шенеуніктері тіпті Манхэттенде үш күннің ішінде 33 адамның өліміне көз жұмды, себебі олар құрамында өлімге әкелетін мөлшерде метанол бар үйде жасалған алкогольді ішімдіктерді ішіп алған.

Алдыңғылар

Крестшілерден бұрын «Алкогольге тыйым салуға қарсы қауымдастық» немесе ААПА деп аталатын ұйым болған. Бұл ұлттық ұйым 1920 жылдарға дейін Америка Құрама Штаттарына «береке» әкелу және «конституцияны қорғау» мақсатында алкогольге тыйым салуды жою үшін күресу үшін құрылған. Алкогольге тыйым салуға қарсы қауымдастық алкогольге тыйым салудың контрабанда, маскүнемдік және қылмыс сияқты жағымсыз салдарына байланысты оған қарсы болды. ААПА бұл ұлттық проблемаларды конституциядан 18-ші түзетуді алып тастау арқылы ғана шешуге болатынын ойлады және елдің экономикалық ахуалының нашарлауына алкогольге тыйым салуды кінәлады. Өз идеяларын тарату үшін ААПА бүкіл ел бойынша насихат жұмыстарын белсенді түрде жүргізді және 18-ші түзетуді жоюды қолдаған сыра қайнатушылар, бай адамдар мен түрлі саясаткерлердің қолдауын алды. Ұйым көптеген американдық мерзімді басылымдардың саясатын бақылады және АҚШ халқына тыйым салуға қарсы насихат таратуға уәде берген саясаткерлер мен лауазымды тұлғаларға қаржылай көмек берді. Ұйым туралы бір жазбада, тыйым салуды жақтаған адам оның мүшелерінің Алкогольге тыйым салуға қарсы қауымдастықтың мүшелерінің ұлдарынан құралғанын айтқан. Крестшілер, ААПА сияқты, ішімдікке шектеу қоюға ұмтылған ұйым болды. Бұл ұйым АҚШ-та кең танымал болды және саяси конвенцияларда, қалалық кеңестерде, штаттық заң шығарушы органдарда және Ұлттық Конгресте сөз сөйлеу арқылы үлкен ықпалға ие болды. Крестшілер барлық адамның дұрыс білім беру арқылы маскүнемдікке жол бермейтініне сенді және барлық американдықтар үшін жан-жақты білім беру компоненті бар алкогольді заңдастыруды жақтады. Бір автордың айтуынша, ұйымның аты елдің алкогольге қатысты көзқарасының «құрғақтан» «ылғалдыға» қарай өзгеруін көрсетеді. Крестшілер ААПА, Әкімшілік комитеті, Америкалық қонақ үйлер ұйымы және WONPR бірлесіп Күшін жою жөніндегі Біріккен кеңесті құрды. Біріккен кеңестің мақсаты президенттік сайлау кампанияларына тыйым салуды енгізу болды. Олар 1932 жылы республикалық және демократиялық конвенцияларда лоббилік жұмыстар жүргізу арқылы оны іске асырды. Крестшілер туралы тағы бір мәліметте Ұлттық тыйым салу реформасы үшін әйелдер ұйымы, яки WONPR, Крестшілер мүшелерінің әйелдерінен құралғаны айтылады. Екі ұйым да ұлттық билікке ие болды және Мичиган штатында тығыз байланыстарға ие болды. Крестшілерге әйелдерге қатысуға рұқсат берілмеген, бірақ WONPR және Крестшілер 18-ші түзетуді жоюды қолдайтын лауазымды тұлғаларды сайлау үшін бірлесіп жұмыс істеді, олар көбінесе «ылғалды» республикашылар деп аталды. Он сегізінші түзету жойылғаннан кейін Крестшілер Федералдық үкіметтің тиімді жұмыс істеуіне кедергі келтіретін басқа да үкіметтік мәселелерге көшті.

Негізгі мақсаттар

Крестшілердің үш негізгі мақсаты: 1) Конгрестің екі палатасында либералды көпшілікті қамтамасыз ету арқылы тыйым салу заңдарын күштен шығару, 2) Он сегізінші түзетуді жою және 3) алкоголь туралы білім беру арқылы салмақтылықты және орташалықты қолдау.

Іс-шаралар

Крестшілер Әйелдер Христиандық Сабырлық Одағы мен Огайодағы Салонға Қарсы Лига сияқты тактикаларды қолданды, бірақ Крестшілердің мақсаттары бұрынғы топтарға қарағанда анағұрлым шартты болды. Бұл ұйымдардың мүшелері әйелдер қала көшелерімен шеру тартып, әрбір салонға тоқтап, бармендер мен олардың клиенттерінің жаны үшін дұға жасады. Әйелдер сондай-ақ иелері алкоголь сатуды тоқтатуға уәде беруін талап етті. Крестшілер Ұлттық Тыйым Салу Реформасы үшін Әйелдер Ұйымымен (WONPR) тығыз байланыста жұмыс істеді, бірақ Крестшілердің құрамында негізінен 30 жасқа дейінгі ер адамдар болды. Крестшілердің басқа тәбетсіздік ұйымдарынан басты айырмашылығы – олар алкогольге толық тыйым салудың орнына, білім беру және штаттық үкімет арқылы ішімдікті шектеуді көздеді.

Саясат

Крестшілер ұлттық саяси деңгейде жұмыс істесе де, олар күштерінің басым бөлігін елдің барлық аймақтарындағы жергілікті саяси деңгейде жұмыс істеуге бағыттады. Мичиган штатында олардың қатарына көбінесе жас еркек республикашылдар кірді және үкіметтің барлық деңгейлерінде "сулы" республикашылдарды сайлауға ұмтылды.

Насихаттау

Крестшілер "Жылы картоп" деп аталатын журнал шығарды, оның аты тыйым салудың саясаткерлердің қолынан келмейтін саяси мәселе екенін көрсете түсу үшін таңдалған. Ұйым 1932 жылғы президенттік сайлауда ешқандай үміткерді қолдамады. Крестшілер тыйым салуға қарсы жетон да шығарды. Бұл жетон жалпы жақсылық тілеу белгісі ретінде де, Конституцияның XVIII түзетуін жою жолындағы күресте саяси құрал ретінде де қолданылды. "5 цент" деген жазу, әдеттегі "5 центтік сыраға" сілтеме болуы мүмкін, саудагерлік жетон ретінде емес, себебі ол ешқандай нақты саудагердің жарнамасын қамтымайды. Крестшілер өздерінің мақсатын жарнама тақталарына, көліктерге, қағаз жарнамаларға, журналдарға және көзге түсетін басқа да жерлерге басып шығарды. Олардың насихаттарының көп бөлігі комикстерге ұқсас жарнамалар немесе жай ғана "XVIII түзетуді жою керек" деген үндеуден тұрды.