АҚШ-та алкогөлге тыйым салудың жойылуы

Кіріспе

1933 жылғы түзету 18-ші түзетуді жойып, АҚШ-та алкогольге тыйым салуды тоқтатты. АҚШ Конституциясының жиырма бірінші түзетуі (XXI түзету) алкогольге бүкіл елде тыйым салуды міндеттеген АҚШ Конституциясының он сегізінші түзетуін жойды. Жиырма бірінші түзетуді 72-ші Конгресс 1933 жылғы 20 ақпанда ұсынды және 1933 жылғы 5 желтоқсанда қажетті штаттар санымен ратификацияланды. Бұл түзету АҚШ Конституциясының 27 түзетуінің арасында ерекше болып табылады, себебі ол бұрынғы түзетуді жойған жалғыз түзету, сондай-ақ штаттық ратификациялық конвенциялармен ратификацияланған жалғыз түзету. Он сегізінші түзету 1919 жылғы 16 қаңтарда, тәбетсіздік қозғалысының көп жылдық күш-жігерінен кейін ратификацияланды. Одан кейін қабылданған Волстед заңы алкогольге қойылған жалпыұлттық тыйымды федералдық деңгейде күшіне енгізді. Көптеген американдықтар түзетуге қарамастан алкоголь ішуді жалғастырғандықтан, тыйым салу алкогольдің пайдалы қара нарығын құрып, ұйымдасқан қылмыстың өркендеуіне себепкер болды. 1920 жылдары американдықтар тыйым салудың орындалуына мүмкін емес деп көз жеткізді және жиырма бірінші түзету 1933 жылы ратификацияланғанша он сегізінші түзетуді жою қозғалысы күшейді. Жиырма бірінші түзетудің 1-тарауы он сегізінші түзетуді ашық түрде жояды. 2-тарауы алкогольді импорттауға немесе тұтынуға тыйым салатын заңдары бар штаттар мен аумақтарға алкогольді импорттауға тыйым салады. Он сегізінші түзету жойылғаннан кейін бірнеше штаттар "құрғақ штаттар" статусын сақтап қалды. Дегенмен, кейбір штаттар алкогольді таратуды қатаң түрде реттеуді жалғастыруда. Көптеген штаттар алкогольді импорттауға тыйым салу өкілеттігін округтерге және муниципалитеттерге жүктеді, ал АҚШ-та құрғақ қауымдастықтар көптеп табылады. 2-тарау кейде Сауда шарттарына қатысты Жоғарғы Соттың қарауына түсетін мәселе ретінде туындайды.

Өмірбаян

Конституцияға 18-ші түзету енгізілуімен алкогольді ішімдіктерді өндіру, тарату және сатуға тыйым салынған кезең басталды. 1919 жылы он сегізінші түзетуді қабылдау – ішімдікке шектеу қою қозғалысының ең маңызды жемісі болды, бірақ ол көп ұзамай халық арасында кең қолдау таппады. Тыйым салу кезеңінде қылмыс деңгейі күрт өсті, өйткені Чикаголық Аль Капоне сияқты қарақшылар алкогольдің пайдалы, көбінесе зорлық-зомбылыққа толы, заңсыз саудасынан байыды. Федералдық үкімет бұл құбылысты тоқтатуға күш жеткізбеді: Волстед заңын іске асыру өте қиын міндет болып шықты және құқық қорғау органдарында жемқорлық кеңінен таралды. 1932 жылы бай өнеркәсіпші Джон Д. Рокфеллер кіші хатында былай деп жазды:

Америкалықтардың саны артып, он сегізінші түзетуге қарсы шығушылар көбейген сайын, оны жою мақсатында саяси қозғалыс күшейді. Дегенмен, түзетуді жою мәселесі халықтың белсенді қатысуымен қиындыққа тап болды. АҚШ Конституциясы конституциялық түзетулерді бекітудің екі жолын қарастырса да, сол кезге дейін тек бір жолы ғана қолданылған: штаттардың үштен екі бөлігінің заң шығарушы органдарының бекітуі. Алайда, сол кездегі саяси ой-пікір бойынша, көптеген штаттардың заң шығарушылары ішімдікке шектеу қою лоббисіне қарызды болған немесе олардан қорқып жүрген.

Мемлекеттік және жергілікті бақылау

Миссисипи толығымен құрғақ қалған соңғы штат болды. 1966 жылдың тамызында Миссисипидің 19 округі алкогольді заңдастыруға дауыс берді. 1966 жылдың тамызында Миссисипидің Аттала, Джефферсон Дэвис, Линкольн және Пайк округтері алкогольді заңдастыруға қарсы дауыс берді. Миссисипидің қалған барлық округтері алкогольді заңдастыруды қолдады. Канзас штаты 1987 жылға дейін қоғамдық мейрамханаларды (барларды) тыйым салды. Көптеген штаттар қазір осы түзету арқылы берілген алкогольге қатысты билікті муниципалитеттеріне немесе округтеріне (немесе екеуіне де) жүктетеді.

Сот шешімдері

Алғашқы шешімдер 2-бөлімнің штаттарға ерекше кең конституциялық өкілеттіктермен заң шығаруға мүмкіндік бергенін көрсетті. Мемлекеттік теңестіру кеңесі Янгс базар компаниясына қарсы істе Жоғарғы Сот «Елдің жиырма бірінші түзетуінен бұрын, әрине, конституцияға қайшы болар еді» деп мойындады. Біріншіден, Сот 2-бөлімнің мемлекетаралық саудаға тікелей жүктемесіз есірткілік ішімдіктерді импорттау құқығын жойғанын анықтады, әйтпесе ол жиырма бірінші түзету қабылданғанға дейін сауда туралы ереже бойынша конституциялық емес болар еді. Екінші шешімінде Сот тең қорғалу талаптарын қабылдамады, себебі «Жиырма бірінші түзетуде танылған жіктеулер Төртінші түзетуде тыйым салынған деп қарастырылмайды». Сонымен қатар, жиырма бірінші түзетудің 2-бөлімі Жоғарғылық туралы ережеге немесе Конституцияға қатысты ережеге әсер етпейді деп шешілді. Алайда, Крейгке қарсы Борен ісіндегі Сот түзетуде рұқсат етілген мемлекеттік заңдардың екі ерекшелігін ажыратты, олар Конституцияға қайшы келуі мүмкін еді. Әрқайсысындағы конституциялық мәселелер: (1) «Есірткілік заттарды импорттау, мемлекеттің жиырма бірінші түзету бойынша билігі айқын болатын реттеу саласы»; және (2) «әдетте Төртінші түзету бойынша тек ең жұмсақ тексеруді қажет ететін таза экономикалық мәселелер». Әсіресе, коммерциялық емес шартқа қатысты, Сот бірінші түзетудің күшін жоймаса да, «негізінен коммерциялық шарттың қалыпты жұмыс істеуіне ерекшелік жасағанын» түсіндірді. Оңтүстік Дакотаға қарсы Доль ісінде (1987) Жоғарғы Сот Оңтүстік Дакотаға берілетін кейбір федералды тас жол қаражатын қолдады, себебі штатта 21 жасқа толмаған ересектерге белгілі бір пайыздан төмен алкогольді құрамындағы сыра заңды түрде сатылуы мүмкін. Бас судья Рехнквисттің 7 дауыспен қабылданған пікірі бойынша Сот жеңілдіктерді ұсыну мемлекеттік егемендікке орынсыз араласу емес деп тапты. Жиырма бірінші түзету Конституцияның 1-бабының 8-бөлімі 1-тармағы бойынша Конгресске берілген шығындар құзіретіне «тәуелсіз конституциялық кедергі» бола алмады. Крейгке қарсы Борен ісіндегі көпшілік пікірдің авторы Бреннан судья 2-бөлімге ғана негізделген қысқаша, бірақ маңызды қарсылық білдірді. О'Коннор судья да келіспей, «арақ сатып алушылардың жасын реттеу, арақ сатылатын бағаны реттеу сияқты, жиырма бірінші түзетуде штаттарға берілген билік аясына түседі» деп мәлімдеді. 44 Liquormart, Inc. v. Rhode Island (1996) ісінде Сот мемлекеттердің бірінші түзету бойынша сөз бостандығын қорғауды шектеу үшін жиырма бірінші түзетуді пайдалана алмайтынын айтты. Род-Айленд штаты алкогольді ішімдіктердің сауда бағасын жариялауға тыйым салатын заң қабылдады. Заңның конституцияға қайшы екенін жариялау кезінде Сот «Жиырма бірінші түзету ұйықтап қалған сауда шартының әсерін шектесе де, мемлекеттерге Конституцияның басқа ережелері бойынша өз міндеттемелерін елемеуге лицензия бермейді» деп қайталады. Алайда, Granholm v. Heald (2005) ісінде Сот жиырма бірінші түзету алкоголь сатуға қатысты ұйықтап қалған сауда шартын жоққа шығармайды және сондықтан мемлекеттер штат ішіндегі және штаттан тыс шарапханаларға тең қарауы керек деп шешті. Сот осы мәселеге қатысты өзінің алғашқы шешімдерін сынға алды (оның ішінде Мемлекеттік теңестіру кеңесі Янгс базар компаниясына қарсы іс) және осы уақытқа дейінгі ең шектеулі түсіндірмесін жариялады:

Early rulings suggested that Section2 enabled states to legislate with exceptionally broad constitutional powers. In State Board of Equalization v. Young's Market Co., the Supreme Court recognized that "Prior to the Twenty first Amendment it would obviously have been unconstitutional" for a state to require a license and fee to import beer anywhere within its borders. First, the Court held that Section2 abrogated the right to import intoxicating liquors free of a direct burden on interstate commerce, which otherwise would have been unconstitutional under the Commerce Clause before passage of the Twenty first Amendment. In its second holding, the Court rejected an equal protection claim because "A classification recognized by the Twenty first Amendment cannot be deemed forbidden by the Fourteenth." Likewise, it has been held that Section2 of the Twenty first Amendment does not affect the Supremacy Clause or the Establishment Clause. However, the Craig v. Boren Court did distinguish two characteristics of state laws permitted by the Amendment, which otherwise might have run afoul of the Constitution. The constitutional issues in each centered or touched upon: (1) "importation of intoxicants, a regulatory area where the State's authority under the Twenty first Amendment is transparently clear"; and (2) "purely economic matters that traditionally merit only the mildest review under the Fourteenth Amendment". As to the Dormant Commerce Clause in particular, the Court clarified that, while not a pro tanto repeal, the Twenty First Amendment nonetheless "primarily created an exception to the normal operation of the Commerce Clause". In South Dakota v. Dole (1987), the Supreme Court upheld the withholding of some federal highway funds to South Dakota, because beer with an alcohol content below a specified percentage could be lawfully sold to adults under the age of 21 within the state. In a 7–2 majority opinion by Chief Justice Rehnquist, the Court held that the offer of benefits is not coercion that inappropriately invades state sovereignty. The Twenty first Amendment could not constitute an "independent constitutional bar" to the spending power granted to Congress under Article I, section 8, clause 1 of the Constitution. Justice Brennan, author of the majority opinion in Craig v. Boren, provided a brief but notable dissent based solely on Section 2. Justice O'Connor also dissented, arguing that "the regulation of the age of the purchasers of liquor, just as the regulation of the price at which liquor may be sold, falls squarely within the scope of those powers reserved to the States by the Twenty first Amendment." In 44 Liquormart, Inc. v. Rhode Island (1996), the Court held states cannot use the Twenty first Amendment to abridge freedom of speech protections under the First Amendment. Rhode Island imposed a law that prohibited advertisements disclosing the retail prices of alcoholic beverages sold to the public. In declaring the law unconstitutional, the Court reiterated that "although the Twenty first Amendment limits the effect of the Dormant Commerce Clause on a State's regulatory power over the delivery or use of intoxicating beverages within its borders, the Amendment does not license the States to ignore their obligations under other provisions of the Constitution". Most recently, however, Granholm v. Heald (2005) held that the Twenty first Amendment does not overrule the Dormant Commerce Clause with respect to alcohol sales, and therefore states must treat in state and out of state wineries equally. The Court criticized its earliest rulings on the issue, (including State Board of Equalization v. Young's Market Co.) and promulgated its most limited interpretation to date:

Ұзақ пікірде Томас судья 2-бөлімнің қарапайым мағынасы «оның кең ауқымына қатысты кез келген күмәнді жойғанын, түзету Вебб-Кенион заңының тілін жеңілдетіп, мемлекеттердің теріс сауда ережелерінің шектеулерінен азат, штат ішіндегі жеткізілімге арналған импортты реттеуге мүмкіндік бергенін» айтты.