АҚШ Конституциясының 18-ші түзетуі және ішімдіктерге тыйым салу
Eighteenth Amendment to the United States Constitution
АҚШ Конституциясының 18-ші түзетуі: 1919 ж. алкогольге тыйым салынды. Теміржол қозғалысының нәтижесі, кейіннен жойылды. Тарихы мен маңызы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1919 жылы алкогольге тыйым салуды бекіткен түзету
1919 amendment establishing prohibition of alcohol
Америка Құрама Штаттары Конституциясының он сегізінші түзетуі (XVIII түзету) АҚШ-та алкогольге тыйым салуды орнатты. Түзетуді Конгресс 1917 жылдың 18 желтоқсанында ұсынды және 1919 жылдың 16 қаңтарында қажетті штаттар санымен бекітілді. Он сегізінші түзету 1933 жылдың 5 желтоқсанында жиырма бірінші түзетумен жойылды – бұл американ тарихындағы жалғыз жойылған конституциялық түзету. Он сегізінші түзету алкоголь сатуға тыйым салу арқылы кедейлік және басқа да қоғамдық проблемаларды азайтады деп есептеген, ұзақ жылдар бойы арақ-шарапқа қарсы күрес жүргізген қозғалыстың нәтижесі болды. Он сегізінші түзету маскүнемдікке әкелетін ішімдіктерді өндіруді, тасымалдауды және сатуды заңсыз деп жариялады, бірақ алкогольді ішуді заңсыз деп жарияламады. Түзету бекітілгеннен кейін Конгресс «Волстед» заңын қабылдап, тыйым салудың федералдық деңгейде орындалуын қамтамасыз етті. «Волстед» заңы бойынша арақ, шарап және сыра маскүнемдікке әкелетін ішімдіктерге жатты және оларға тыйым салынды. Он сегізінші түзетудің талаптарына сәйкес, тыйым салу 1920 жылдың 17 қаңтарында, түзету бекітілгеннен кейін бір жыл өткен соң басталды. Он сегізінші түзету АҚШ-та алкогольді тұтынудың азаюына әкелгенімен, тыйым салуды бүкіл ел бойынша, әсіресе қалаларда орындау қиын болды. Көптеген аймақтарда алкогольдің контрабандасы (ром сату немесе заңсыз әкелу) және заңсыз барлар (спикизилер) танымал болды. 1920 жылдары халықтың тыйым салуға қарсы пікірі күшейді, ал 1932 жылы Демократиялық партияның президенттікке үміткері Франклин Д. Рузвельт оны жоюға шақырды.
The Eighteenth Amendment (Amendment XVIII) to the United States Constitution established the prohibition of alcohol in the United States. The amendment was proposed by Congress on December 18, 1917, and ratified by the requisite number of states on January 16, 1919. The Eighteenth Amendment was repealed by the Twenty first Amendment on December 5, 1933—the only constitutional amendment in American history to be repealed. The Eighteenth Amendment was the product of decades of efforts by the temperance movement, which held that a ban on the sale of alcohol would ameliorate poverty and other societal problems. The Eighteenth Amendment declared the production, transport and sale of intoxicating liquors illegal, although it did not outlaw the actual consumption of alcohol. Shortly after the amendment was ratified, Congress passed the Volstead Act to provide for the federal enforcement of Prohibition. The Volstead Act declared that liquor, wine and beer qualified as intoxicating liquors, and were therefore prohibited. Under the terms of the Eighteenth Amendment, Prohibition began on January 17, 1920, one year after the amendment was ratified. Although the Eighteenth Amendment led to a decline in alcohol consumption in the United States, nationwide enforcement of Prohibition proved difficult, particularly in cities. Alcohol smuggling (known as rum running or bootlegging) and illicit bars (speakeasies) became popular in many areas. Public sentiment began to turn against Prohibition during the 1920s, and 1932 Democratic presidential nominee Franklin D. Roosevelt called for its repeal.
Вольстед заңы
Осы заңның идеясын және жобасын Anti Saloon League тобының жетекшісі Уэйн Уилер ұсынды. Бұл топ қоғамның көптеген проблемаларының себебі алкоголь деп есептеді және алкоголь сатуға қарсы көптеген науқандар жүргізді. Заңға күшті қолдау көрсеткен – ықпалды Миннесота штатының республикалық конгрессмені Эндрю Волстед, Палатаның Әділет комитетінің төрағасы, оның есімі бұл заңмен бейресми байланысты болды. Бұл заң тыйым салудың негізін қалады, алкоголь өндіру мен таратуды қоса алғанда, алкоголь таратуға тыйым салу тәртібін анықтады. Волстед бұрын осы заңның алғашқы нұсқасын Конгреске ұсынған болатын. Ол алғаш рет 1919 жылдың 27 мамырында қарастырылды, бірақ демократ сенаторларының күшті қарсылығына тап болды. Оның орнына, «сулы заң» деп аталатын заң ұсынылды, ол соғыс уақытында қолданылған тыйым салу заңдарын тоқтатуға бағытталған әрекет болды. Тыйым салу мәселесі бойынша пікірталас сол сессия бойына жалғасты, өйткені Палата «құрғақтар» және «сулылар» деп белгілі болған топтарға бөлінді. 1919 жылдың 22 шілдесінде республикашылдар басқарған Өкілдер палатасы 287 дауыспен қолдап, 100 қарсы дауыс беріп, заңды қабылдады. Алайда, бұл заң көбінесе сәтсіздікке ұшырады, алкогольдік ішімдіктердің кең таралуын тоқтатуға және ұйымдасқан қылмыстың күрт өсуіне себеп болды. Бұл заң тыйым салудың шарттары мен оны іске асыру әдістерін 1933 жылы жиырма бірінші түзету ратификацияланғанша анықтады, ол заңды күштен жойды.
This legislation that would become the National Prohibition Act was conceived and introduced by Wayne Wheeler, a leader of the Anti Saloon League, a group that found alcohol responsible for almost all of society's problems and that also ran many campaigns against the sale of alcohol. The law was strongly supported by the powerful Minnesota Republican congressman Andrew Volstead, chairman of the House Judiciary Committee, whose name came to be informally associated with the act. The act laid the groundwork for Prohibition, defining the procedures for banning the distribution of alcohol, including production and distribution. Volstead had previously introduced an early version of the law to Congress. It was first brought to the floor on May 27, 1919, but met heavy resistance from Democratic senators. Instead, the so called "wet law" was introduced, an attempt to end the wartime prohibition laws put into effect much earlier. The debate over prohibition persisted for that entire session, as the House was divided among groups who become known as the "bone drys" and the "wets." The Volstead Act finally passed the Republican led House of Representatives on July 22, 1919, with 287 in favor and 100 opposed. However, the act was largely a failure, proving unable to prevent mass distribution of alcoholic beverages and also inadvertently causing a massive increase in organized crime. The act defined the terms and enforcement methods of Prohibition until the ratification of the Twenty first Amendment repealed it in 1933.
Даулар
Ұсынылған түзетуде алғаш рет ратификациялау мерзімін белгілейтін ереже болды. Бұл түзетудің тармағына шағым түсті, іс Жоғарғы Сотқа жетті, ол Диллонға қарсы Глосс ісінде (1921) мұндай мерзімнің конституциялық екенін растады. Жоғарғы Сот Хоукқа қарсы Смит ісінде (1920) Огайо заң шығарушы органының ратификациясын да қолдады, тіпті мәселені дауысқа салуды талап ететін петиция болған күйінде де. Бұл түзетуге қатысты жалғыз дау емес еді. "Маскүң ішімдік" деген сөз тікелей сыра мен шарапты (олар дистилленбегендіктен) қамтымайды деп кеңінен түсінілді, сондықтан олардың тыйым салуға енгізілуі көпшілік жұртшылықты, сондай-ақ шарап және сыра өндірушілерді таң қалдырды. Бұл даудың салдарынан көптеген солтүстік штаттар түзетуді қабылдаудан бас тартты. 1920 жылдары ұйымдасқан қылмыстық топтар тыйым салудың бұзылуын көз жұмып қарау үшін полиция мен саясаткерлерге пара беруде шеберлік танытты. Чикаголық Аль Капоне ең танымал мысал болды, ол контрабандалық және жасырын іс-қимылдарынан жылына шамамен 60 миллион доллар табады. Құмар ойындар мен жезөкшелік те жаңа деңгейге көтерілді, және тыйым салуды кінәлаушы және оны жеке бостандыққа қауіпті тікелей араласу деп санаушы америкалықтардың саны арта түсті.
The proposed amendment was the first to contain a provision setting a deadline for its ratification. That clause of the amendment was challenged, with the case reaching the Supreme Court, which upheld the constitutionality of such a deadline in the case of Dillon v. Gloss (1921). The Supreme Court also upheld the ratification by the Ohio legislature in Hawke v. Smith (1920), despite a petition requiring that the matter proceed to ballot. This was not the only controversy around the amendment. The phrase "intoxicating liquor" was widely understood to exclude beer and wine (as they are not distilled), and their inclusion in Prohibition surprised many in the general public as well as producers of wine and beer. This controversy caused many Northern states to refuse to abide by the amendment. Organized crime syndicates became skilled at bribing police and politicians to overlook violations of Prohibition during the 1920s. Chicago's Al Capone emerged as the most notorious example, earning an estimated $60million annually from his bootlegging and speakeasy operations. Gambling and prostitution also reached new heights, and a growing number of Americans came to blame Prohibition and to condemn it as a dangerous infringement of individual freedom.
Жобаны жою туралы өтініштер
Қоғамдық пікір 1920 жылдардың соңына қарай тыйым салуға қарсы бұрылды, ал Ұлы депрессия оның аяқталуын жылдамдатты, себебі қарсыластар алкогольге тыйым салу жұмыссыздарға жұмыс орындарынан айырып, үкіметтің қажетті кірістерін кемітеді деп есептеді. Партиялық емес Тыйым салуға қарсы түзетулер қауымдастығының (ААПА) күш-жігері халықтың көңілін көтермеді. 1932 жылы Демократиялық партияның президенттік үміткері Франклин Д. Рузвельт өзінің сайлауалды бағдарламасына 18-ші түзетуді жою туралы ұсынысты енгізді, ал қарашадағы жеңісі тыйым салудың аяқталуын қамтамасыз етті. 1933 жылдың ақпан айында Конгресс 18-ші түзетуді жоятын және Volstead Act-ті сыра сатуға рұқсат беру үшін өзгертетін жиырма бірінші түзетуді ұсынды. Түзетуді бекіту үшін штаттардың заң шығару жиналыстары емес, штаттық конвенциялар қажет болды, бұл процесс халықтың жалпы дауысынан гөрі, «бір штат – бір дауыс» принципімен референдумға айналдырды. 1933 жылдан кейін бірнеше штаттарда тыйым салу жалғасты, бірақ 1966 жылға қарай барлығы одан бас тартты. Дегенмен, тыйым салу кезінде алкогольді пайдалану мен оның зиянды әсерлері деңгейі заң күшіне енгенге дейін қарағанда айтарлықтай төмен болды. Тыйым салу алкоголь өндіру және тарату саласында жаңа қылмыстардың пайда болуына әкелсе де, маскылыққа байланысты қылмыстардың бастапқыда азайғаны байқалды. Қырқыстан (homicide) көрсеткіш тыйым салудан бұрынғы кезеңде 100 мың халқына 6 адамды құраса, кейінге қарай шамамен 10 адамға дейін өсті. Жалпы қылмыс деңгейі 24%-ға өсті, оның ішінде зорлық-зомбылық, ұрлық және қарақшылық қылмыстары да көбейді. Тыйым салуға қарсы топтар құрылып, 1933 жылдың 5 желтоқсанында жиырма бірінші түзетуді қабылдау арқылы он сегізінші түзетуді жою үшін жұмыс істеді.
Public sentiment turned against Prohibition by the late 1920s, and the Great Depression only hastened its demise, as opponents argued that the ban on alcohol denied jobs to the unemployed and much needed revenue to the government. The efforts of the nonpartisan Association Against the Prohibition Amendment (AAPA) added to public disillusionment. In 1932, the platform of Democratic presidential candidate Franklin D. Roosevelt included a plank for repealing the 18th Amendment, and his victory that November ensured the end of Prohibition. In February 1933, Congress adopted a resolution proposing the Twenty first Amendment, which repealed the 18th Amendment and modified the Volstead Act to permit the sale of beer. The resolution required state conventions, rather than the state legislatures, to approve the amendment, effectively reducing the process to a one state, one vote referendum rather than a popular vote. A few states continued statewide prohibition after 1933, but by 1966 they all had abandoned it. However, during Prohibition, the rate of use and abuse of alcohol remained significantly lower than before enactment. Though Prohibition created a new category of crimes involving the production and distribution of alcohol, there was an initial reduction in crime associated with drunkenness. The homicide rate increased from six per 100,000 population in the pre Prohibition period to nearly ten. Overall, crime rose 24%, including increases in assault and battery, theft, and burglary. Anti prohibition groups were formed and worked to have the Eighteenth Amendment repealed, which was done by adoption of the Twenty first Amendment on December 5, 1933.
Құпия сауда және ұйымдасқан қылмыс
1919 жылы ратификацияланғаннан кейін түзетудің салдары ұзаққа созылып, Чикаго, Нью-Йорк және Лос-Анджелес сияқты көптеген ірі қалаларда қылмыс деңгейінің өсуіне алып келді. Заңсыз ішімдік тасымалдау (буктлегинг) көптеген топтар үшін бастапқы қылмысқа айналды, олар кейіннен жезөкшелік, құмар ойындар, есірткі сату, қаржылық шайқастар, қорқыту және еңбек алаяқтығы сияқты қылмыстарға қатысты, нәтижесінде түзету жойылғаннан соң да мәселелер шешілмей қалды.
Following ratification in 1919, the amendment's effects were long lasting, leading to increases in crime in many large cities, such as Chicago, New York and Los Angeles. Bootlegging was also found to be a gateway crime for many gangs who would then expand into crimes such as prostitution, gambling rackets, narcotics, loan sharking, extortion and labor rackets, thus causing problems that persisted long after the amendment was repealed.