Сандер балықтарының туысы және филогенетикалық қарым-қатынастары
Sander (fish)
Sander балығы – Percidae отбасының жыртқыш балық туысы. Зандер, волга су алабуғасы сияқты түрлері, тіс пішіні, дене құрылысы ерекшеліктерімен сипатталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар туысы
Genus of fishes
Сандер (бұрын Stizostedion деп аталған) – Percidae тұқымдасына жататын жыртқыш сәулелі қанатты балықтардың туысы, сонымен қатар нағыз шабақтар, қызыл мүңкілер және шағын балықтар да осы тұқымдасқа жатады. Оларды пішін жағынан піке тұқымдасына (Esocidae) жататын балықтарға ұқсас болғандықтан "пике шабағы" деп те атайды. Сандер – Luciopercinae кіші тұқымдасының екі тайпасының бірі – Luciopercini тайпасының жалғыз туысы.
Sander (formerly known as Stizostedion) is a genus of predatory ray finned fish in the family Percidae, which also includes the perches, ruffes, and darters. They are also known as "pike perch" because of their resemblance to fish in the unrelated Esocidae (pike) family. They are the only genus in the monotypic tribe Luciopercini, which is one of two tribes in the subfamily Luciopercinae.
Сипаттамалары
Сандр түрлерінің денелері созылыңқы және бүйірден қысылған, олардың жалпы ұзындығы Волга сандрынан (S. volgensis) зандрға (S. lucioperca) дейін өзгереді. Бұл туыстағы түрлердің барлығына зандрда ең ірі болатын, иттің тісіне ұқсас тістер тән. Ересек Волга сандрында олар болмаса да, жас шағында олар кездеседі. Бұған қоса, олардың жақтарында, тіл сүйегінде және таңдайда жұқа тіс қатарлары болады, ал алдыңғы сүйек шеттерінде қатайған тістіктер орналасқан. Үзіліссіз бүйірлік сызық баснан құйрық қанатына дейін созылады және оның екі жағында қосымша бүйірлік сызықтар орналасқан, олардың әрқайсысы терең тілімделген құйрық қанатының жоғарғы және төменгі бөліктерінде жатыр. Ортақ белгілеріне жыныс мүшесінің жоқтығы, жеті немесе сегіз қуысарыс сәулесі, анальдық қанатта 12–13 жұмсақ сәуле және көздің торлы қабатының артындағы жарқырағыш қабат – тапетум люцидум бар. Бұл қабат жарық аз болғанда көруге бейімделуге көмектеседі.
Sander species have elongated and laterally compressed bodies and they range in total length from in the Volga pikeperch (S. volgensis) to in the zander (S. lucioperca). The species within the genus share canine like teeth that are at their largest in the zander, and although they are not present in adult Volga pikeperches, they do possess them as juveniles. in addition, they have thin rows of teeth on their jaws, vomer, and palatines, the preopercle shows strong serrations along its edges, a continuous lateral line reaches all the way from the head to the caudal fin, and this is flanked by additional lateral lines, one each on the upper and lower lobes of the deeply forked caudal fin. Further features in common include the absence of genital papillae, seven or eight branchiostegal rays, 12–13 soft rays in the anal fin, and the eye has a reflective layer behind the retina, known as a tapetum lucidum, which is an adaptation for seeing in low light conditions.
Филогения
Сандер туысы түрлерінің филогенетикалық қатынастары алты гендік аймақтың біріктірілген деректер жиынтығы және Байес талдауы негізінде анықталды. Romanichthys valsanicola – Сандер туысының ең жақын туысы болып табылады және филогенетикалық ағаштың тамырын анықтау үшін сыртқы топ ретінде пайдаланылады. Дегенмен, бұл мәселе әлі де толығымен шешілмеген, сондықтан аспрет (Romanichthys valsanicola) жақында Zingel туысына жатқызылды. Туыс ішінде екі клад бар: еуразиялық және Солтүстік Америкалық. Олар миоцен дәуірінде, шамамен 20,8 миллион жыл бұрын (Мя), Еуропаны Солтүстік Американың шығысымен байланыстырған Солтүстік Атлантика құрлық көпірінің батып кетуінен кейін ортақ атадан бөлінді. Еуразиялық клад 13,8 миллион жыл бұрын, ал Солтүстік Американың екі түрі шамамен 5,4 миллион жыл бұрын түрленді.
Phylogenetic relationships of the species of genus Sander based on the concatenated data set of six gene regions and a Bayesian analysis. Romanichthys valsanicola is the nearest living relative of the genus Sander and is used as an outgroup to root the tree. This is not universally accepted, though, and the asprete (Romanichthys valsanicola) has been more recently placed within the genus Zingel. Two clades are within the genus, a Eurasian one and a North American one, which separated from a common ancestor around 20.8 million years ago (Mya) in the Miocene, when the North Atlantic Land Bridge connecting Europe to eastern North America subsided. The Eurasian clade then speciated from 13.8 Mya, while the two North American species speciated around 5.4 Mya.