Кіріспе

Жакарта монорельсі (JET Monorail) - Жакартадағы (Индонезия) монорельс желісінің тоқтатылған жобасы. Егер ол аяқталса, онда екі жолдан тұратын болады, барлығы 200 км. Жобаның шатастырған тарихы болды. 2003 жылы тапсырылған келісімшарт 2005 жылға дейін үш рет иелерін өзгертті, содан кейін 2008 жылы бірнеше тіректерден басқа ештеңе жасалмай тасталды. Жоба 2013 жылдың ақпан айында қайта жаңғыртылды, бірақ қаржылық проблемалар мен құқықтық дауларға байланысты 2015 жылы қайтадан тоқтатылды. Жакартаның губернаторы Басуки "Ахок" Тххьяха Пурнама 2015 жылдың қыркүйегінде жобаның жалғастырылмағанын растады. 2008 жылдың наурыз айында PT Jakarta Monorail жобаны ресми түрде тастады. 2011 жылдың қыркүйегінде Джакарта әкімшілігі PT Jakarta Monorail компаниясына ең көп дегенде 204 миллиард Rp (23,3 миллион доллар) өтемақымен монорельс жобасын тоқтатты.

Құрылыс қайта басталды

2013 жылдың ақпан айында Жакартадағы қоғамдық көлікті жақсарту жоспарларының бір бөлігі ретінде Ұлттық дамуды жоспарлау агенттігінің (Bappenas) инфрақұрылым жөніндегі орынбасары Деди С. Приатна монорельс жобасын қайта жандандыру туралы мәлімдеді. консорциумға кіреді. 2004-2007 жылдар аралығында салынған пилондарды PT Adhi Karya компаниясынан 190 миллиард рупийге (US$19.5 миллион) сатып алу туралы келісімге қол қойылды. Консорциум 8 триллиондық жобаны 70% қарызбен және қалған бөлігін меншікті капиталмен қаржыландыруды жоспарлап отыр. 2013 жылдың сәуірінде қытайлық Changchun Railway Vehicles Co., Ltd. (CNR) компаниясы темір жол үшін пойыздарды таңдаушы өндіруші деп танылды. Көліктің үлгісі 2013 жылдың 22 маусымынан 14 шілдесіне дейін Джакартаның орталығында Монас (Ұлттық ескерткіш) қаласында көрсетілді. 2013 жылдың мамыр айының басында XM JWT Jakarta маркетингтік фирмасы барлық брендинг, жарнама, іс-шаралар, PR және цифрлық маркетингті басқаруға тағайындалды. Консорциум жаңа жүйенің атауын таңдауға өз сайтында ашық конкурс өткізді: "JET", "Jakarta Eco Transit" деген сөздің қысқартуы. 2013 жылдың 29 маусымында Джакарта губернаторы Джоко "Джокови" Видодо PT Jakarta Monorail компаниясымен жобаны жүзеге асыруға рұқсат беру туралы келісімге қол қойды. Билеттер бір жолға Rp 10,000 (US $ 1.01) ұсынылады, бастапқы сыйымдылығы күніне 274,000 жолаушы, жобалық сыйымдылығы сағатына 35000 жолаушы. Келісімді жариялаған кезде губернатор жұмысты мүмкіндігінше тезірек бастауға шақырды және желі 2016 жылға дейін ашылуы керектігін айтты; ол сондай-ақ үлкен Джакартада өңірлік монорельсті ұсынған басқа консорциумның ілгерілеуіне үміттенетінін айтты (төмендегі бөлімді қараңыз). Келісімнің егжей-тегжейі жарияланбаған сияқты. 2013 жылдың 16 қазанында іргетасы қаланды.

Келісімшарттың бұзылуы

2014 жылы жобаның аяқталуы, мердігер және құрылысшы PT Jakarta Monorel компаниясының Джакарта муниципалды үкіметпен стансаларды жобалау және монорельсті депо үшін жер сатып алу туралы келіспеушіліктерінен кейін тоқтатылды. Мысалы, Дукух Атас, Мадья Сенаян стадионы мен Кунинган Централ қалаларында жоспарланған үлкен монорельс станциясы маңызды сұрақтар тудырды, өйткені бұл үлкен станцияның тірек бағаналары қоғамдық кеңістіктерді, көшелерді, каналдарды, жаяу жүргіншілерді және қоғамдық саябақтарды алып отырады. Үлкен монорельстік стансалардың дизайны және операторлардың станцияларда орынды жалға алу құқығына деген талаптары оператордың Жакартадағы көшеде монорельстік стансалардың кейпімен жаңа сауда орталықтарын, сауда орталықтарын немесе кеңселер салуға ниетті екендігі туралы күдіктерді тудырды. Мысалы, Дукух Атас монорельс станциясы 10 қабатты ғимаратқа дейін көтеріледі, ал Кунинган Сентрал 5 немесе 4 қабатты ғимаратқа дейін көтеріледі, ол Расуна Саид бульварымен орналасады. Жакартаның муниципалдық үкіметі PT Jakarta Monorels компаниясының Дукух Атас маңындағы Сетиабуди су қоймасы мен Танах Абанг маңындағы Батыс Жакарта су тасқыны каналына монорельсті депо салу ұсынысын қабылдамады. Dinas Tata Ruang DKI (Джакартаның жерді жоспарлау агенттігі) монорельсті депо мен станция салу үшін ұсынылған жерді пайдаланудан бас тартты, себебі ұсынылған жер коммерциялық ғимараттардан тұщы болуы керек деп дәлелдеді.

Қала ішіндегі монорельс

Бастапқыда монорельсті екі негізгі жолмен салу жоспарланған болатын. Жасыл желі деп аталатын айналма желі 15 аялдамамен қаланың (Касабланка мен Расуна Саид ауданы) бизнес аудандарына қызмет көрсетер еді. Екінші желісі Көк желі деп аталады, ол 12 аялдамадан тұратын және Кампунг-Мелаюдан Тана Абанға дейін жүретін. Бүкіл жүйе 29 км-ге созылатын. Оның Касабланка мен Кареттегі екі алмасу станциясы болуы керек еді, бұл жолаушыларға осы екі желі арасында ауысуға мүмкіндік береді, ал Судирман Дукух Атас станциясы жолаушыларға Джакарта Автобус жолы мен Джакарта теміржол желісіне ауысуға мүмкіндік береді. Жүйенің бастапқы қуаты сағатына 10 000 жолаушыны құрайтын, ал жылдамдығы 30 000 жолаушыға дейін ұлғайтылатын болады. Ашылған жылы Джакарта монорелісі күніне орташа есеппен 274 000 адамды тасымалдауға жоспарланған, жобалық қуаты сағатына 35 000 жолаушыны тасымалдауға арналғандықтан, жылдам көлемді арттыру жоспарланған.

Қалааралық жобаға қосылу

PT Adhi Karya (бұрын Джакарта монорельс консорциумының бір бөлігі) бастаған бес мемлекеттік кәсіпорынның консорциумы Ұлы Джакартада Сибубубура Каванг Кунинган мен Бекаси Кавангты қосатын монорельс желісін салу жоспарланып отырғанын айтты. Бұл желі "Жасыл" және "Көк" желілеріне қосылады. 2013 жылдың мамыр айының басында мемлекеттік компания консорциумы Жакартадағы PT INKA компаниясы құрастырған өздерінің монорельсті көлігінің прототипі туралы макетін ашты. Консорциумның айтуынша, олар орталық үкіметтен рұқсат алуды күтуде, өйткені олардың бағыттары үш мемлекеттік аймақты қамтиды. Бұл жобаның құны 7 триллионнан 800 миллион долларға дейін жетеді деп күтілуде. Жолаушылар саны күніне 191 600-ге жуық деп бағаланады. Бұл жоспар ақырында Жабодэбек LRT-ге айналды, ол монорельс технологиясына негізделмеген, бірақ кейбір монорельсті тіректерді қайта пайдаланады.

Сын

Бірқатар сарапшылар мен сарапшылар монорельсті шығындары (автобустық жолмен салыстырғанда) немесе сыйымдылығының жетіспеушілігі (метромен немесе ауыр темір жолмен салыстырғанда), сондай-ақ нақты болжамдар бойынша сынға алды. 2005 жылы үкіметтік емес ұйым Пеланги "осы тұрақтылық талаптарына негізделген автобус жолы метро немесе монорельстен артық" деді. Олар Жакартада метро немесе монорельстер салуға қарағанда ТрансЖакарта автобус жылдам транзитінің (BRT) желісін кеңейтуге және жақсартуға назар аудару керектігін ұсынды, өйткені автобус жолының күрделі шығыны төмен болады және жұмыс субсидиясы қажет болмайды. Сондай-ақ, автобустық жолдың арзан шығындары тұрғындардың көп бөлігін сол ақшаға қызмет көрсету үшін кеңейтілуі мүмкін. (Транс-Джакартада әлемдегі ең ұзақ BRT желісі бар, ол 172 км, 200 стансасы бар және күніне 350 000 адамды тасымалдайтын 520 автобуспен жұмыс істейді). 2008 жылы Колумбияның Богота қаласының бұрынғы мэрі Энрике Пеньялоса да Джакартада монорельс немесе метрополитен орнына автобус жолдарын кеңейтуді талап етті; ол семинарда: "[А] метрополитен келісімшарт құнынан үш есе қымбат болады, бірақ ол бірнеше жолды ғана қамтиды, (бірақ) сол ақшамен сіз (автобус) желісімен қаланың барлық бөліктеріне жетуіңізге болады, " деді. Боготада әлемдегі ең кең және ең көп жұмыс істейтін BRT желілерінің бірі - TransMilenio бар. Монорельс желісінің дизайны; бүктелген Жасыл желі және Көк желі, сынға ұшырады, өйткені ол тек Джакартаның орталықтағы сауда орталықтарын байланыстырады және Жакартаның қала маңындағы көлік инфрақұрылымына мұқтаж емес, сондықтан көптеген жакарталық жолаушылар үшін пайдалы болмайды. Көлік саласының мамандары қала ортасындағы монорельс Жобасы Джакартаның көлік проблемаларына жауап бермейді, тек туристердің жаңалықтары ретінде қызмет етеді деп есептеді. 2012 жылдың қарашасында Көлік зерттеулер институтының директоры Дармангантияс монорельстің сыйымдылығы тым шектеулі екенін, экономикалық емес екенін және Джакартаға сәйкес келмейтінін айтты: "Барлығы, соның ішінде пойыз қоймасы да салынуы керек. Бұл экономикалық емес. Бір адамға 10 000 рупийден артық жол жүру ақысы төленеді. Жакартадағы 10 км-ден аз радиусты монорельсті жоспарлаған болса, бұл тым қымбат" Жобаны 2013 жылдың ақпан айында Bambang Susantono, көлік министрінің орынбасары, ұзақ мерзімді перспективада тұрақты емес және басқа қоғамдық көлік түрлері Джакартаның талаптарына жақсы сәйкес келеді деген негізде сынға алды. 2013 жылдың маусым айында келісілген екі желілік жоба мемлекеттік қаржыландырусыз салынуы тиіс. Жакарта қалалық кеңесі жобаның қалалық бюджеттен қаржыландырылмайтынына көз жеткізу үшін комитет құрды.

Күшін жою

Джакартаның губернаторы Басуки "Ахок" Тххьяха Пурнама 2015 жылдың 10 қыркүйегінде монорельс жобасының операторы PT Jakarta Monorail (JM) компаниясымен келіссөздер жалғастырылмайтынын, яғни инфрақұрылымдық жобаның толық тоқтатылуын мәлімдеді. Мемлекеттік құрылыс компаниясы PT Adhi Karya Жабодэбек LRT-ін дамыту үшін көптеген монорельсті тіректерді пайдаланады.