Кіріспе
Таиландтағы Бангкок, Патхум Тхани және Самут Пракан қалаларындағы жоғары жылдамды көлік жүйесі.
Жоғары теміржол желісін салудың тағы бір сәтсіз әрекеті – 1998 жылы 13,77 пайызы ғана аяқталғаннан кейін тоқтатылған Бангкок жоғары жол және пойыз жүйесі (BERTS) болды. Лавалин Skytrain тоқтап қалғаннан кейін, генерал-майор Чамлонг Сримуанг өзінің орынбасары капитан Крицада Арунунг на Аюттаядан Сухумвит және Силом жолдарымен жаңа қоректендіру жүйесін құруды сұрады. Крисда мен Бангкок қалалық әкімшілігінің (БҚА) тобы жеке инвестор табуға қол жеткізді. Крисда сондай-ақ барлық мүдделі тараптарды қалаға жобаны бақылауға рұқсат беруге көндірді. Кейри Каньянапас Бангкок транзит жүйесі корпорациясын (BTSC) құрды және ол жүйені табысты қаржыландырып, оны қоректендіру жүйесінен толыққанды бұқаралық көлік жобасына дейін дамытты. Thanayong Public Company Limited (บริษัท ธนายง จำกัด (มหาชน)) Skytrain іске қосылған кезде BTSC-де 28 пайыз үлеске ие болды, сондықтан жүйе алғашқы күндері кейде «Thanayong Skytrain» деп аталды. Теміржол технологиясын жеткізуші Siemens компаниясы және тайлық мердігер Italian Thai Development BTSC үшін жүйені салды. «Skytrain» атауын кейіннен баспасөз Ванкувердегі мысалдан кейін берді, онда жоғары орналасқан метро «Skytrain» деп аталды. Бастапқыда Skytrain депосы Лумфини паркінің астында салынуға тиіс еді, бірақ Бангкок тұрғындарының кеңінен қарсылығына байланысты ол Фахоньотхин жолындағы жер учаскесінде, ескі солтүстік/солтүстік-шығыс автобус терминалын (Mo Chit) алмастыра отырып салынды. Мо Читтегі қазіргі депо ұсынылып отырған «Бангкок терминалы» жобасының бөлігі болып табылады, онда жаңа аймақтық автобус терминалы, тұрақ және басқа да коммерциялық дамудан тұратын ірі кешен тікелей оның үстінде салынбақ. Skytrain жүйесі 1999 жылдың 5 желтоқсанында ханшайым Маха Чакри Сириндхорн ашты. Бастапқыда күндізгі жолаушылар саны болжамнан төмен болды, күніне 200 000 жолаушы тасылды. Билеттен түскен кіріс пойыздардың жұмыс істеу шығындарын ғана өтеді, ал құрылыс несиелерін өтеуге жеткіліксіз болды. Сол кезден бері Skytrain-нің күндізгі жолаушылар саны тұрақты түрде өсті. 2005 жылдың 9 желтоқсанында Skytrain-де бір күнде 500 000-нан астам сапар жасалды. 2012 жылдың қыркүйегінде Skytrain күніне шамамен 600 000 жолаушыға қызмет көрсетті, ал 2013 жылы жұмыс күндері 650 000-ға дейін өсті. 2013 жылдың 22 желтоқсанында, Бангкоктағы саяси наразылықтар күнінде, жексенбіде 760 000 жолаушы сапар жасады. Жексенбі күндері орташа көрсеткіш 400 000 жолаушыны құрайды. 2017 жылға қарай BTS-те 52 төрт вагонды пойыз (208 вагон) болды. Сухумвит желісін оңтүстікке Кехаға және солтүстікке Ху-Хотқа дейін кеңейтудің өсу қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін 46 жаңа төрт вагонды пойызға (184 вагон) тапсырыс берілді. Олар 2018 жылдан 2020 жылға дейін жеткізілді. 2020 жылдың 5 наурызында BTS COVID-19 пандемиясы туралы ән шығарды, бұл коронавирус туралы ескертулерге қарсы дәрі ретінде, қызметкерлер би билеп, гигиенаны сақтауын көрсетті.
Станция схемасы
Жүйенің станцияларының барлығы жоғары орналасқан және үш бөлек деңгейден тұрады. Көше деңгейінен жолаушылар станцияға баспалдақ, эскалаторлар және лифттер арқылы кіре алады. Бұл деңгейде генераторлар мен су резервуарлары сияқты қосалқы жабдықтар орналасқан, көбінесе жол аралдарында. Бірінші деңгейде билет кассалары, шағын дүкендер және ақы төлеу қақпалары бар. Жолаушылар екінші деңгейге (немесе Сиам станциясындағы үшінші деңгейге) баспалдақ, лифттер және эскалаторлар арқылы көтеріле алады. Бұл деңгей платформалар мен рельстерге арналған. Көптеген станцияларда жақтан платформалар орналасқан, бірақ Сиам станциясы, Ха Яек Лат Пхрао станциясы және Самронг станцияларында арал платформалар қолданылады. Сиам станциясы жүйенің екі желісі арасындағы платформадағы ауысуды жеңілдету үшін арал платформаларын ұсынады. Платформаның дизайны пойыз есіктерінің дәл орналасуын қамтамасыз етеді, барлық вагондардағы есіктер арасындағы қашықтық бірдей. Платформадағы белгілер пойыз тоқтағанда есіктердің қай жерге тура келетінін көрсетеді. Платформалар алты вагонды қабылдауға арналған, бірақ қазіргі уақытта тек төрт вагондық пойыздар жұмыс істейді. Қосымша қауіпсіздік және көмек көрсету үшін әр платформада және билет залында күзетшілер кезекшілік етеді. Тайландтағы Skytrain жүйесінде бес маңызды станция бар – Сала Даэнг, Асок, Ха Яек Лат Пхрао, Банг Ва және Мо Чит – олар Метрополитен жедел транзиті (MRT) жүйесімен байланысқан станциялар болып табылады. Сонымен қатар, Сафан Таксин станциясы Шао Пхрая экспресс қайықтарының аялдамасы болып табылатын Сатон пирсімен ыңғайлы түрде байланысқан. Көптеген станциялар жақын жердегі ғимараттар мен қоғамдық нысандарға көпірлер арқылы қосылған, бұл жаяу жүргіншілер үшін оңай және ыңғайлы қол жеткізуді қамтамасыз етеді. 2014 жылдан бері бірнеше станцияларда, соның ішінде Он Нут, Пхром Фонг, Асок, Чит Лом, Сиам, Тонг Лор, Пайя Тай, Жеңіс монументі, Сала Даэнг және Чонг Нонси станцияларында жартылай өлшемді платформалық есіктер орнатылды. Дегенмен, орнату процесінің кейбір қиындықтары болғанын атап өткен жөн. Мысалы, 2013 жылдың желтоқсанында Пхром Фонг станциясындағы орнату бағдарламалық қамтамасыз ету мәселесіне әкеліп соқты, нәтижесінде барлық BTS қызметтері алты сағатқа тоқтатылды. Бұл тоқтату қаладағы көлік жүйесіне елеулі кедергі келтірді.
Билеттер шығару
Бангкоктағы Skytrain бағасы жүрілген қашықтыққа сәйкес белгіленеді. Алғашқыда 2007 жылы BTS Smartpass деп аталатын құндылық сақталатын карта енгізілді. Бірақ 2012 жылдың мамырында ол Rabbit Card-қа алмастырылды, ол электрондық төлем жүйесінен артық мүмкіндіктерге ие. Rabbit Card BTS және Bus Rapid Transit (BRT) бағаларын ғана емес, сондай-ақ BTS-ке байланысты түрлі қызметтер мен мейрамханаларға төлем жасауға да қолданылады. Жеке сапар үшін жолаушылар стансадағы автоматтардан билет сатып ала алады. Бұл билеттер ақы төленетін аймаққа кіргенде тегістеледі және шығу қақпаларында салынады, онда олар сақталады. Skytrain, MRT және Airport Rail Link сияқты бірнеше көлік жүйелерінде қолдануға арналған Mangmoom Card бірнеше рет кешіктірілді. Бастапқыда 2015 жылы іске қосу жоспарланған, бірақ қазіргі таңда BTS-те қолдануға жарамды емес. Қазіргі уақытта жолаушылар Бангкок пойыздарының әртүрлі жүйелерінде, атап айтқанда Skytrain және Airport Rail Link пойыздарында саяхаттау үшін жеке билеттер сатып алуы керек. MRT және SRT Red Line, керісінше, EMV (Europay, Mastercard және Visa) тікелей байланыссыз төлемдерді қабылдайды, бұл жолаушыларға кіреберіс қақпаларында несиелік немесе дебеттік карталарын тікелей пайдалануға мүмкіндік береді.
1-ші кеңейту Силом желісі оңтүстікке қарай Вонг Вьян Яйға дейін (2009)
2005 жылдың 18 қазанында орталық үкіметтен келісім алмағаннан кейін Бангкок қалалық әкімшілігі (BMA) Силом желісінің Крунг Тхонбури станциясына (S07) және Вонгвиан Яй станциясына (S08) дейінгі бағытты кеңейтуді қаржыландыруға және аяқтауға шешім қабылдады. Құрылыс 2005 жылдың 13 желтоқсанында басталды, ал бастапқы жоспар бойынша екі жыл ішінде аяқталуы тиіс еді. Дегенмен, тендерлерді өткізу және жаңа Bombardier ашық сигнализация жүйесін орнату кезінде туған мәселелер салдарынан мерзім бірнеше рет ықпалдасты. Бұл бағыт соңғы рет 2009 жылдың 15 мамырында ашылды. Алайда, бір ғана перрон және бір ғана жолы бар Сафан Таксин стансасы сағаттарда үлкен кешігулерге себеп болып отыр. 2012 жылы BMA Сафан Таксин стансасын жабу жоспарларын жариялады. Қазіргі кезде жаңа перрондар салу, қиындықтарды жою және өзен арқылы жүретін кемелермен маңызды байланыс құратын стансаны сақтап қалу жоспары қарастырылуда. Аталған жоспарға виадуктың екі жағындағы көпірлерді жаңа стансаға сәйкес қайта жобалау да кіреді.
2-шы кеңейту Сухумвит желісі шығысқа қарай Берингке дейін (2011)
Екінші кеңейтім, 5,25 км ОНН станциясы (E09) Беринг станциясына (E14) дейін 2006 жылдың тамызында құрылысын бастады. 4 миллиард бат құнындағы кеңейтімді қайтадан БМА қаржыландырды. Алғашқы жоспар бойынша 2009 жылдың ортасында ашылуы тиіс болған. Дегенмен, электр жабдықтары мен сигнализация бойынша келісімшартты таңдау процесінің ұзаққа созылуы салдарынан екі жылға кешікті. "Сатып алуды жүзеге асыруға жауапты қала әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеунігі сатып алуда қандай да бір мәселе туып, тергеу басталса, қорқып, жобаны тоқтатқан көрінеді." BTSC БМА-мен келісімшарт жасасып, кеңейтімді іске қосуды жүзеге асырды. Содан кейін, кеңейтім екі жылдан астам уақыттан соң, 2011 жылдың 12 тамызында ғана ашылды. Ашылудың кешігуіне байланысты БМА 2011 жылдың соңына дейін осы кеңейтімге тегін жол ұсынды. Бұл учаске үшін BTS желісіндегі қашықтыққа байланысты тарифтен өзге, бірыңғай тариф қолданылды. Бірақ қазіргі таңдағыда осы кеңейтім үшін де қашықтыққа байланысты тарифтер қолданылуда.
3-шы кеңейту Силом желісі оңтүстікке Банг-Ваға дейін (2013)
Желідегі үшінші кеңейтім, 5,3 шақырымдық, төрт станциялық кеңейтім Вонгвиан Яй (S8) станциясынан Банг Ва (S12) станциясына дейін, Фаси Чарон ауданында 2011 жылдың екінші тоқсанында басталды және 2012 жылдың соңына дейін аяқталуға тиіс болды. Көпқұлақты бірнеше жыл бұрын салып бітіргендіктен, тек станцияларды салу қажет еді. Дегенмен, 2011 жылдың соңындағы Бангкоктегі су тасқыны құрылысты көп айға кешіктірді. Нәтижесінде, кеңейтім кезең-кезеңмен ашылды. Фо Нимит станциясы 2013 жылдың 12 қаңтарында, Талат Флу станциясы 2013 жылдың 14 ақпанында, ал соңғы екі станция 2013 жылдың 5 желтоқсанында ашылды. 2013 жылдың көп бөлігінде жолаушылар Вонгвиан Яйда платформаларды ауыстырып, S09 және S10 станцияларына шаттл пойызымен өтетін. S10 станциясында тікелей бағытқа өту мүмкіндігі болмағандықтан, мұндай қажеттілік туындады. Бірақ 2013 жылдың 5 желтоқсанында Банг Ва станциясына дейінгі кеңейтімнің соңғы бөлігі ашылғаннан кейін бұл жағдай өзгерді.
4-шы кеңейту Сухумвит желісі шығысқа қарай Кехаға дейін (2017-2018)
2012 жылдың сәуірінде Беринг станциясынан (E14) Самут Пракан станциясына (E23) дейінгі жеті станциялық кеңейту құрылысы басталды. Қосымшаны Ч. Карнчанг компаниясы салып жатыр. Екі станция (E18 және E22) кейінірек салынады. Бұл кеңейтуді MRTA қаржыландырды, себебі ол BMA қала шегінен тыс орналасқан. Кеңейтуді 2017 жылы ашу жоспарланған. 2013 жылдың сәуірінде MRTA Ch Karnchang компаниясына рельстер төсеу және электр жүйелерін орнату жұмыстарына келісімшарт берді. Құрылыс 2017 жылы аяқталды, бірақ желіні кім басқаруы керек деген мәселе келіспеушілік тудырып, ашылу мерзімі кейінге жылды. Бір станса, Самронг, 2017 жылдың 3 сәуірінде ертерек ашылды. Толық кеңейту 2018 жылдың 6 желтоқсанында ашылды және BTSC жаңа пойыз жиынтықтары келгенге дейін осы учаскедегі тегін жол жүру жеңілдігі жалғасатынын хабарлады, бұл жаңа учаскенің толыққанды жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Сент-Луис (S4) Силом желісі (2021)
2018 жылы жоғалған Сент-Луис (S4) станциясын (алғашқыда Суэкса Виттая деп аталған) салу туралы шешім қабылданды, қоршаған ортаға әсерін бағалау 2019 жылдың наурызында аяқталды. Станцияның құрылысы 2019 жылдың тамызында басталды және 2019 жылдың соңына қарай 25% прогреске жетті. 2020 жылдың тамызына қарай құрылыс 50% -ға жетті, бірақ COVID-19 пандемиясына байланысты кешігулерге байланысты жоспардан 30% қалып қойды. Станция 2021 жылдың 8 ақпанында ашылды.
Болашақтағы кеңейту жоспарлары
BTS Group Holdings компаниясы 2013 жылдың наурызында Тайландтың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясынан мақұлдау алғаннан кейін, BTS Rail Mass Transit Growth Infrastructure Fund-тан қаржыландыру арқылы болашақта көбірек BTS және MRT желілерін пайдалануға тендер ұсынып, жеңіп алуға тырысады. IPO арқылы 2,1 миллиард АҚШ доллары тартылды, бұл Таиланд тарихындағы ең ірі бастапқы ұсынылым.
Сухумвит желісі, солтүстік
2029 жылға қарай Ху Кхот стансасынан Вонгваен Лам Лук Ка стансасына дейін 9 шақырымдық бес стансалық тағы бір желі құрылысы жоспарлануда.
Сухумвит желісі, шығыс
2029 жылға қарай тағы 7 шақырымдық, Кеха станциясынан Банг Пу станциясына дейінгі бес станциялық кеңейтуді салу жоспарлануда. Банг Надан Суварнабхуми әуежайына дейінгі тармақ желісі (Суварнабхуми әуежайының болашақ Оңтүстік жолаушылар терминалында аяқталады). Дегенмен, бұл жеңіл рельстік жол ретінде де салынбақ.
Силом желісі, оңтүстік
2013 жылдың 5 желтоқсанында Вутхакат (S11) және Банг Ва (S12) станциялары ашылғаннан кейін, BMA Силом желісін Банг Ва (S12) станциясынан Талинг Чанға дейін 7 шақырымға, алты станцияға ұзарту туралы жаңа ұсыныс жасады. Талинг Чанда бұл желі SRT-нің Қызыл желісімен қосылатын болады. 2015 жылы халыққа естірту өткізілді. Құрылысы 2017 жылы бастауға жоспарланған үш бағыт қарастырылды. BMA-ның осы ұзартудың себебінің бірі – Оңтүстік автобус терминалына ыңғайлы қол жеткізуді қамтамасыз ету болды. BMA Көлік және жол жүру басқармасы 2018 жылдың қазан айында ұзартудың экономикалық бағалауын аяқтады, нәтижесінде 2,37-ге тең пайда-шығын көрсеткіші анықталды. Салдарынан 2019 жылы экологиялық сараптама жүргізу ұсынылды, бірақ ол кейінге шегерілді. 2022 жылы Теміржол көлігі департаменті ("DRT") Силом желісінің жаңа M Map 2 іс-шаралар жоспарының құрамына кіретінін хабарлады. Бұл жоспарға сәйкес Силом желісі Банг Ва (S12) станциясынан Ратчапрук жолымен Банг Рак Ной Та Ит (S23) станциясына дейін 18 шақырымға және 11 станцияға дейін ұзартылады. Ұзартудың бірінші бөлігі Талинг Чан (S16) станциясында аяқталып, SRT-нің Қызыл желісімен байланысады. Ұзартудың екінші бөлігі Нонтабури провинциясындағы Банг Рак Ной Та Ит (S23) станциясында аяқталып, ағымдағы MRT станциясында MRT Көк желісімен қосылатын болады. Бұл ұзарту аясында DRT Сухумвит желісінен бөлек жаңа негізгі депо құруды ұсынды. Бұл Силом желісін толық дербес жүйеге айналдырады. Дегенмен, ұзарту Сафан Таксин (S6) станциясы екі жолға дейін қайта жаңартылғаннан кейін ғана басталады.
Терминал станциялары
Терминал станциялары және олардың желілерінің соңғы нүктелері: Ху Кот, Кхеха, Ұлттық стадион, Банг Ва. Кейбір пойыздар ерте тоқтап, Касесарт университеті, Мо Чит және Самронг станцияларында кері бағытқа бұрылады. Бұл, вагондарға қосымша инвестиция жасамай, жолдың орталық бөліктерінде пойыздардың жиілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жылжымалы құрам
BTS Skytrain электрлі көп бірліктерден тұратын екі түрлі пойыз құрамын пайдаланады. Барлығы 1435 мм рельсте жүреді. Барлық пойыздардың әр вагонында екі жағынан төрт есік, кондиционер және хабарлама мен жарнама көрсету үшін LCD мониторлары бар. Хабарламаларды актриса Ратклао Амарадит оқиды. Барлық пойыздар үшін электр қуаты үшінші рельстен 750 В тұрақты токпен (DC) беріледі.
Бірінші реттік (ЭҚҰ-A1)
1999 жылы желі ашылған кезде пайдаланылған BTS Skytrain жылжымалы құрамы Siemens компаниясынан келген 35 модульдік метро пойыздарынан тұрды. Бастапқы пойздар үш вагоннан – екі моторлы вагон мен ортада бір тіркеме вагоннан құралған. Сухумвит желісі 20 пойызды, ал Силом желісі 15 пойызды пайдаланды. 2010 жылдың желтоқсанында Силом желісіне 12 жаңа CNR пойыздары жеткізілген соң, Силом желісіндегі 15 Siemens пойыз Сухумвит желісіне ауыстырылды.
Бірінші реттік (ЭҚС-B1)
2008 жылдың басында БТКК Силом желісінің Уонг Вьян Яй саласын ашуға дайындық күтіп тұрғанда, Чанчунь теміржол көліктерінен (EMU B класы) 12 жаңа пойыз (әрқайсы төрт вагоннан тұратын 12 жиынтық) тапсырыс берді. Олардың дизайны қазіргі BTS-тің Siemens модульді метросымен үйлесімді болу үшін өзгертілді. Жаңа пойыздар кешігіп жеткізілді және Силом желісінде 2010 жылдың желтоқсанында ғана пайдалануға берілді. Бұл, 2009 жылдың мамырында Уонг Вьян Яй және Крунг Тхонбури станциялары ашылғаннан кейін 18 ай өткен соң болды, сол кезде Силом желісінде жолаушылар тығырына түсті. Бұл пойыздар екі моторлы вагон мен екі тіркемелі вагоннан (яғни төрт вагондық пойыз жиынтығынан) тұрады және қоғамдық хабарламалар мен жарнама үшін LCD телевизорларымен жабдықталған. Сонымен қатар, жаңа сандық дауысты хабарландыру (DVA) және жолаушылар ақпараттық жүйесі орнатылды.
Станциялар
+ Ең көп жүргіншілер саны бар станциялар No Станция Жылдық жалпы жолаушылар саны (2021) 1 Сиам 6,160,924 2 Асок 5,542,521 3 Мо Чит 5,166,915 4 Он Нут 4,238,083 5 Жеңіс монументі 4,193,569 6 Ха Яек Лат Фрао 4,181,874 7 Пхром Фонг 3,664,227 8 Самронг 3,186,681 9 Чит Лом 3,154,058 10 Сала Даенг 3,043,054
+ Ең аз пайдаланылған станциялар No Станция Жылдық жолаушылар саны (2021) 1 Таиланд Корольдік әуе күштері мұражайы 171,534 2 Сай Луат 280,772 3 Бхумибол Адульядеж ауруханасы 321,744 4 Фо Нимит 328,396 5 Шринагиндра 472,787