Кіріспе
Тайландтың Бангкок қаласын қамтамасыз ететін жедел көлік жүйесі
Метрополитен жедел көлік жүйесі немесе МРТ – Таиландтың Бангкок қалалық аймағын қамтамасыз ететін жаппай жедел көлік жүйесі. МРТ жүйесі екі толыққанды жұмыс істейтін жедел транзит желісінен (көк және күлгін) және бір толыққанды жұмыс істейтін монорельс желісінен (сары) тұрады. Бір монорельс желісі (қызғылт) сынақ режимінде, ал тағы бір жедел транзит желісі (қызғылт) құрылыс кезеңінде. МРТ көк желісі, ресми түрде Чалоем Ратчамонгхон желісі, Хуа Ламфонг пен Банг Суе аралығында 2004 жылдың шілдесінде Бангкоктың екінші метро жүйесі ретінде ашылды. МРТ көк желісі тай тілінде ресми түрде rotfaifa mahanakhon (รถไฟฟ้ามหานคร) немесе «мегаполитен электр поездері» деп аталады, бірақ көбінесе rotfai taidin (รถไฟใต้ดิน), яғни «жер асты поездері» деп аталады, себебі ол BTS Skytrain-нен толығымен жер астында орналасқандықтан, алғашқы бөлігі Хуа Ламфонг пен Банг Суе арасында ашылғанда осы ерекшелігімен ерекшеленді. Екінші МРТ желісі – МРТ күлгін желісі, ресми түрде Чалонг Ратчадам желісі, 2016 жылдың 6 тамызында ашылды және Үлкен Бангкоктың солтүстік-батысындағы Нонтабуридегі Тао Пун мен Кхлонг Банг Пхайды байланыстырды. Бұл Бангкок шегінен тысқары жерге дейін созылған алғашқы жаппай көлік желісі болды. Көк және күлгін желілерді Бангкок экспресс-жолы және метро мемлекеттік компаниясы (BEM) басқарады, ал МРТ желілерінің иесі Таиландтың жаппай жедел көлік басқармасы (MRTA) оларға концессия берген. BTS Skytrain және әуежай теміржолымен бірге МРТ Бангкок теміржол көлігі инфрақұрылымының бір бөлігі болып табылады. BEM басқаратын МРТ желілері күніне 470 000 жолаушыны тасымалдайды (көк желі – 400 000, күлгін желі – 70 000), 54 жұмыс істейтін стансасы бар және жалпы маршрутының ұзындығы... МРТ көк желісін кеңейту үшін 2011 жылдың ортасында құрылыс басталды. 2020 жылдың сәуірінде аяқталғаннан кейін көк желі Бангкок орталығындағы жартылай сақина тәрізді желіге айналды (Tha Phra стансасында өзара алмасу мүмкіндігі бар). МРТ сары желісіндегі монорельс 2023 жылдың маусымында сынақ жүргізу үшін ашылды және 2023 жылдың 3 шілдесінде толыққанды ашылды. МРТ қызғылт желісіндегі монорельс 2023 жылдың қарашасында қоғамдық сынақ операциясы үшін ашылды және 2023 жылдың желтоқсанының ортасында ашылуы күтілуде. Сары және қызғылт желілерді BTSC-нің еншілес компаниялары басқарады, олар BEM-ге қарағанда BTS Skytrain-ді де басқарады. Болашақта МРТ жүйесі үшін тағы да МРТ желілері жоспарлануда, МРТ қызғылт желісінің Тао Пуннан Рат Буранаға дейінгі оңтүстікке қарайғы кеңейтілуі және МРТ қоңыр желісі де жоспарланған.
Тарих
МРТ концессиялық негізде салынды. Бірінші МРТ желісі, ресми түрде Chaloem Ratchamongkhon немесе бейресми түрде "Көк желі" деп аталады, азаматтық инфрақұрылымды мемлекеттік сектор, Таиландтың жаппай жылдам транзит басқармасы (MRTA) қамтамасыз етті және 25 жылдық концессиялық келісім бойынша олардың концессионеріне тапсырды. Бангкок экспресс-жолы мен Метро акционерлік қоғамы (BEM) – MRTA-ның көк желіге арналған концессиялық келісім-шартында тендерді жеңіп алған жалғыз жеке сектордағы компания. MRTA-ның концессионері ретінде BEM M&E жабдықтарын, соның ішінде электр пойыздарын, сигнализация жүйелерін, SCADA, байланыс, PSD және т.б. метро жобасына арналған және жүйені толықтай пайдаланады. Жүйені күтіп ұстау үшін BEM 10 жылға Siemens компаниясына субподряд берді, ол жүйе іске қосылғаннан бері M&E жүйесін жеткізуші болды, ал Солтүстік және Оңтүстік желілері үшін екі жергілікті техникалық қызмет көрсету компаниясымен 7 жылдық қызмет көрсету келісімшартын жасады. Бангкок метросының алғашқы желісі, ресми түрде Chaloem Ratchamongkhon (тай тілінде: สายเฉลิมรัชมงคล) – "Патшалық құрметтің мерекесі" немесе бейресми түрде "Көк желі" деп аталады, 1996 жылдың 19 қарашасында құрылысын бастады. Жоба 1997 жылғы экономикалық дағдарысқа байланысты ғана емес, сонымен қатар қала салынған сулы топырақтың терең қабаттарында үлкен жер асты құрылыстарын салудың қиындықтарына байланысты бірнеше рет кешіктірілді. "Көк желі" 2004 жылдың 13 сәуірінен бастап бірнеше аптаға созылған шектеулі сынақ кезеңі үшін ашылды. 2004 жылдың 3 шілдесінде жергілікті уақыт бойынша сағат 19:19-да Король Бхумибол мен Королева Сирикит жолды ресми түрде ашты, олармен бірге басқа да Корольдық отбасының мүшелері болды. Ашылғаннан кейін 30 минут ішінде қызығушылар жүйенің толық сыйымдылығына дейін толтырды, бірақ бастапқы ағыннан кейін күндізгі жолаушылар саны шамамен 180 000-ға дейін төмендеді, бұл 400 000-нан астам болған болжамдардан әлдеқайда төмен, жол ақысы 12 баттан 38 батқа дейін 10-15 батқа дейін төмендетілгеніне қарамастан. 2006 жылдан 2008 жылға дейін жол ақысы бір сапарға 14 пен 36 бат аралығында болды. 2009 жылдың 1 қаңтарында жол ақысы 16-41 батқа дейін көтерілді. 2014 жылы күндізгі жолаушылар саны 253 000 болды. Жаңаруға болатын энергияны пайдалануға бағытталған Бангкок экспресс-жолы мен метро компаниясы CK Power компаниясымен 25 жылдық электр қуатын сатып алу туралы келісім жасады. Бұл келісім жалпы көлік жүйесін 452 миллион кВт/сағ электр энергиясымен қамтамасыз етуді мақсат етеді, негізінен күн энергиясынан алынады.
Станциялар
+Ең көп жүргіншілер тасымалдайтын станциялар (барлық желілер) № Станция Желі Жылдық жолаушылар саны (2021) 1 Сухумвит Көк 9,627,729 2 Чатучак Парк Көк 6,865,636 3 Пхра Рам 9 Көк 6,855,613 4 Пхетчабури Көк 6,791,555 5 Си Лом Көк 5,333,875 6 Хуаи Хванг Көк 4,981,804 7 Фахон Йотин Көк 4,241,269 8 Таиланд Мәдени орталығы Көк 4,103,960 9 Лак Сонг Көк 3,989,684 10 Лат Пхрао Көк 3,779,865 + Ең аз пайдаланылатын станциялар (барлық желілер) № Станция Желі Жылдық жолаушылар саны (2021) 1 Банг Рак Яй 256,539 2 Сэм Яек Банг Яй 297,085 3 Сай Ма 435,570 4 Банг Флат Көк 485,490 5 Банг Флу 495,914
+Least used stations (all lines)No. StationLineYear total passengers (2021)1Bang Rak YaiPurple256,5392Sam Yaek Bang YaiPurple297,0853Sai MaPurple435,5704Bang PhlatBlue485,4905Bang PhluPurple495,914