Кіріспе
Үндістан саясаткері, әкімшісі, педагог, оратор және Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді Валангайман Шанкаранараяна Шриниваса Састри (22 қыркүйек 1869 – 17 сәуір 1946) – Үндістанның саясаткері, әкімшісі, педагог, оратор және Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді. Ол шешендігімен және ағылшын тілін жақсы меңгергенімен танымал болды. Шриниваса Састри Үндістанның Кумбаконам қаласының жанындағы Валангайман ауылында кедей храмның жұмыскерінің отбасында дүниеге келген. Ол Кумбаконамда білімін аяқтап, мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, кейін Мадрастағы Трипликанде директорлық қызмет атқарды. 1905 жылы «Үндістанның қызметшілері» қоғамына қосылып саясатқа қатысты. Састри 1908 жылдан 1922 жылға дейін Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшесі болды, бірақ кейін ынтымақтастықтан бас тарту қозғалысына наразылық білдіріп, одан шықты. Састри Үндістан Либералдық партиясының негізін қалаушылардың бірі болды. Өмірінің соңғы жылдары ол Үндістанның бөлінуіне қарсы күресті.
Valangaiman Sankaranarayana Srinivasa Sastri (22 September 1869 – 17 April 1946) was an Indian politician, administrator, educator, orator and Indian independence activist. He was acclaimed for his oratory and command over the English language. Srinivasa Sastri was born to a poor temple priest in the village of Valangaiman near Kumbakonam, India. He completed his education at Kumbakonam and worked as a school teacher and later, headmaster in Triplicane, Madras. He entered politics in 1905 when he joined the Servants of India Society. Sastri served as a member of the Indian National Congress from 1908 to 1922, but later resigned in protest against the non cooperation movement. Sastri was one of the founding members of the Indian Liberal Party. In his later days, he was strongly opposed to the partition of India.
Ерте өмір және білім беру мансабы
Шриниваса Шастри 1869 жылдың 22 қыркүйегінде Үндістанның Мадрас президенттігіндегі Валангайман қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Вадик Шанкаранараяна Шастри, кедей индус дін қызметкері болған. Ол Кумбаконамдағы жергілікті жоғары мектепте білім алған. 1887 жылы Ченнаидегі Пачайяппа колледжін ағылшын және санскрит тілдерінен бірінші сыныпты дипломмен бітірген. Бітірген соң Салемдегі муниципалды колледжде мұғалім болып жұмыс істеді. Шриниваса Шастри 1885 жылы Парватиге үйленді. Оның немерелері – Парвати, Рамамуртиге (НЛК-ның зейнеткер Г.М.) үйленген, және Каусалия, әйгілі үнді ғалымы және сэр С.В. Раманның жүрегі жақын туысы С. Рамашешанға үйленген. 1894 жылы Шриниваса Шастри Трипликан индус жоғары мектебінің директоры болып тағайындалды және 1902 жылға дейін сегіз жыл қызмет етті. Осы кезеңде ол ағылшын тілін жақсы білуімен және әкімшілік қабілетімен атаққа ие болды. Өмірінің соңғы жылдары Аннамалай университетінің проректоры қызметін атқарды. Ол Калькутта университетінде "Камала" лекцияларын оқыды, олар кеңінен құрметтеліп, есте сақталады. Ол кооперативтік қозғалыстың негізін қалаушылардың бірі болды және 1904 жылы Үндістандағы алғашқы кооперативтік қоғам – Трипликан қалалық кооперативтік қоғамын (TUCS) құрды. Шриниваса Шастри алғаш рет 1906 жылы үнді тәуелсіздік белсендісі Гопал Кришна Гокхалемен кездесті. 1908 жылы Үндістан Ұлттық Конгресіне қосылып, 1911 жылы Мадрас аудандық Конгресс комитетінің хатшысы болды. Конгресс мүшесі ретінде ол Конгресс пен Мұсылман лигасы арасында келісімге қол жеткізуге көмектесті. Вице-корольдік кеңестің мүшесі ретінде Шриниваса Шастри Вашингтондағы теңіздік конференцияға қатысқан британдық делегацияның құрамында болды және Бес державаның теңіздік қарусыздану шартына қол қойды. "Үндістандағы саяси жағдай" тақырыбындағы сөйлеген сөздерінің бірінде ол британдық агент деп айыпталып, наразылардың шабуылына ұшырады және оны тез арада атты полиция эскорттап алып кетті. 1922 жылы Үндістан үкіметі Састриді Австралия, Жаңа Зеландия және Канадаға сол елдерде тұратын үндістердің жағдайын зерттеу үшін делегация ретінде жіберді. Оның күш-жігерінің нәтижесінде Австралия үкіметі "Британдық Үндістанның тумаларын" қамту үшін сайлау құқығын кеңейтетін Достастық сайлау заңын қабылдады. Алайда, 1928 жылы Шриниваса Шастри Үндістанның Оңтүстік Африкадағы өкілі ретінде кеткен кезде Сматс оны "Оңтүстік Африкадағы ең құрметті адам" деп мойындады. Делегация "Малайядағы үнді жұмысшыларының жағдайлары" атты дау тудырған есеп ұсынды, ол сол жылы Мадрас және Куала-Лумпурда жарияланды. 2014 жылы Қаржылық мінез-құлық органы (FCA) Әділ сауда кеңсесінің орнына келді және 50,000-нан астам тұтынушылық несие компанияларын бақылауға кең өкілеттік алды. 2017 жылы FCA кедейлікке қарсы христиандарға толық рұқсат берді. 1930-1931 жылдары ол Лондондағы дөңгелек үстел конференциясына қатысып, Үндістанның болашағын талқылады және Ганди-Ирвин келісіміне қол жеткізуге көмектесті. 1935 жылы Шастри Тамил Надудағы Аннамалай университетінің вице-канцлері болып тағайындалды және 1935 жылдан 1940 жылға дейін қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыстың қатаң кезеңінде ол 15 мүшеден тұратын үнді делегациясының құрамында болды, олар британ премьер-министрі Уинстон Черчилльге Үндістанға доминион мәртебесін беруді сұрады. Ол Үндістанның бөлінуіне қатысты Мұсылман лигасының талаптарына қарсы күресті. Комитет құрамы Мадрас президенттігінің Тамил Сангам және оның хатшысы Э.М. Субрамания Пиллай тарапынан қатты сынға ілікті, олар Шастридің санскрит тіліне жақындығын және соның салдарынан тамил тіліне қарсы екенін сезінді. Шастри комитетінің талқылаулары Мадрас президенттігінде кеңінен наразылық тудырды. Комитет Ш. Шастри қайтыс болғаннан кейін провинциялық білім министрі Т.С. Авинашилингем Четтиар тарапынан қайта құрылды және санскрит тіліндегі қарыз сөздерді алмастыруды қолдайтын мүшелерді қосып, теңгерілді. 1946 жылдың басында Шриниваса Шастринің денсаулығы нашарлай бастады. Қаңтар айында Шриниваса Шастри Мадрас қаласының бас ауруханасына түсті.
Британ империясының күміс тілді ораторы
Шриниваса Шастри ағылшын тіліндегі шеберлігімен және шешендігімен танымал болды. Балиол колледжінің директоры Артур Лайонел Смит, Шастрины тыңдағанға дейін ағылшын тілінің әсемдігін ешқашан сезінбегенін айтты және бүкіл Ұлыбританияда оны осылай атады.
Құрметтер
1921 жылы Састри Ұлыбританияның құпия кеңесінің мүшесі аталды. Сол кездегі вице-король 1928 жылы Састриге Үндістан жұлдызы орденінің қолбасшысы атағын беруді ұсынды, бірақ ол осы ұсыныстан бас тартты. 1931 жылдың 9 қаңтарында оған Эдинбург қаласының құрметті азаматы атағы берілді. Састридің өмірбаяны, оның ұзақ жылдар бойы саяси хатшысы болған П. Коданда Рао жазған «Дұрыс құрметті В. С. Шриниваса Састри: Саяси өмірбаян» (1963) кітабы 1966 жылы Ватумулл естелік сыйлығына ие болды.