Кіріспе

Нефелоидтық қабат немесе нефелоидтық аймақ - мұхит түбінен жоғары, терең мұхит алабындағы су қабаты, онда едәуір мөлшерде сусалған шөгінді бар. Оның қалыңдығы 200-1000 м. Бұл атау грекше nephos - "бу" деген сөзден шыққан. Қабаттағы бөлшектер жоғары мұхит қабаттарынан және ағымдар мұхит түбінен шөгінділерді алып тастаудан болуы мүмкін. Оның қалыңдығы төменгі ток жылдамдығына байланысты және бөлшектердің гравитациялық тұнбалануы мен токтың турбуленттілігі арасындағы тепе-теңдіктің нәтижесі болып табылады. Нефелоидты қабаттардың қалыптасу механизмі әр түрлі болуы мүмкін, бірақ ең алдымен мұхиттың терең конвекциясына байланысты. Нефелоидты қабаттар батиметрияны өлшеу кезінде аспаптардың дәлдігіне әсер етуі мүмкін, сондай-ақ аймақтағы теңіз тіршілігінің түрлеріне әсер етеді. Нефелоидтық қабаттардың бірнеше маңызды мысалдары бар, оның ішінде Мексика шығанағы мен Поркопийн банкі.

Құрылыс механизмдері

Бөлшектердің жүзуіне байланысты беткі нефелоидтық қабат (SNL) құрылуы мүмкін, ал ішкі толқындардың динамикасына байланысты мұхит түбінің беткейлерінде аралық нефелоидтық қабаттар (INL) құрылуы мүмкін. Бұл аралық нефелоидты қабаттар төменгі нефелоидты қабаттардан (BNL) қабаттар бөлініп, изопикналдық беттер бойына таралғаннан кейін алынады. Ашық мұхиттың конвекциясы нефелоидтық қабаттардың таралуына және олардың Атлант мұхитының солтүстік және Жерорта теңізінің солтүстік-батысындағы сияқты мұхиттың белгілі бір аймақтарында қалыптасу қабілетіне айрықша әсер етеді. Нефелоидтық қабаттар түпсіз жазыққа тікелей әсер ететін терең мұхит циркуляциясының үлгілеріне негізделген. Бұл негізінен терең мұхит ағыстары әсер ететін аймақтарда жиналған шөгінділердің бұзылуы арқылы. Мұхит түбінің аймақтарын бұзатын конвекциялық ағымдар, мысалы, мұхит айналымдары арқылы айналатын, сонымен қатар, сусындалған шөгінділердің концентрациясына және салыстырмалы мөлшеріне әсер етеді, ал соған сәйкес, аймақтың биотикалық белсенділігіне әсер етеді.

Батиметрия

Нефелоидты қабаттың болуы батиметриялық өлшеулерді қиындатады: осы қабаттың жоғарғы интерфейсінен лидар немесе ультрадыбыстық импульстердің шағылысуын, сондай-ақ олардың қабат ішінде сіңірілуін ескеру керек. Седимент қабаттары табиғи жарықты бұғаттап, фотосинтез жүргізетін организмдердің өмір сүруін қиындатады. Сонымен қатар, ауаға шашыраған бөлшектер сүзгімен қоректенетін организмдерге және планктонға зиян тигізуі мүмкін, өйткені олардың жабыршықтарды бөгеп немесе ауырлықпен түсіреді.

Мексика шығанағы

Мексика шығанағында Бразис өзенінің дельтасынан Оңтүстік Патре аралына дейін созылып жатқан көрнекті нефелоидтық қабат бар. Полихеталық құрттардың, амфиподтардың және сынық жұлдыздардың көптеген түрлері бетондық бетті мекендейді және оларды кейбір екінші тұтынушылар, мысалы, фландар, креветкалар, крабтар және теңіз жұлдыздары қоса алады.

Поркупин банкі

Поркопийн жағалауында көрнекті нефелоидтық қабат бар. Географиялық тұрғыдан алғанда, нефелоидты қабаттар Поркупин жағалауының батыс беткейінде көбірек байқалады және көрінеді. Төменгі және аралық нефелоидтық қабаттар ішкі су тасқыны, толқындар және содан кейінгі түбінің эрозиясы сияқты көптеген факторларға байланысты қалыптасады. Ортаңғы нефелоидтық қабат төменгі қабаттан бөлініп кету арқылы да көрінеді, ал төменгі нефелоидтық қабат қалыптасқан аймақтың үстіндегі су бағанасы температураның, тығыздықтың және тұздылықтың елеулі айырмашылығымен белгіленеді.