Кіріспе
Наньюки – Кенияның Лайкипия округіндегі сауда қаласы. Ол Кения тауының солтүстік-батысында, А2 тас жолы бойында және Найробиден тармақталған темір жолдың соңғы станциясында орналасқан. Атауы масай тіліндегі "еньяньюки" сөзінен шыққан, ол "ұқсастық" деген мағынаны білдіреді. Қала экватордың солтүстігінде (0° 01' солтүстік) жатыр. 1907 жылы Наньюкиге британдық иммигранттар қоныстанды, олардың кейбір ұрпақтары қазірге дейін қаланың маңында тұрып келеді. Наньюки қазіргі таңда Кения Әуе Күштерінің негізгі әуежайы (әуе базасы) болып табылады. Британдық армияның Кениядағы оқу бөлімі (BATUK) Ньяти казармасында базаға ие. Ол Лайкипияда және Кения Қорғаныс министрлігінің Арчер Постындағы жерлерінде жаяу әскерлік жаттығулар жүргізеді.
Тарих
Масаи малшылары Наньюкиде қызыл сары топырақ тапты, ол жер беті роан түсті малға ұқсады. 1907 жылы Кенияның отарлық дәуірінің басында бұл қалаға британдық көшпендер қоныстанды. Олардың кейбір ұрпақтары әлі күнге дейін қаланың өзінде немесе жанында тұрады. Соғыстан кейін британ армиясының офицері, шайқасқа қолшатырмен баруымен танымал Дигби Татам Уортер Наньюкиге көшіп келді және 1993 жылы қайтыс болғанға дейін өз шаруашылығында өмір сүрді. Мау-Мау көтерілісі кезінде Дигби өз қаражатымен ерікті атты полиция жасағын құрып, оған жетекшілік етіп Мау-Мауға қарсы күресті. Қала шағын және ірі шаруашылықтармен, мал фермаларымен, жайылымдық жерлермен және жабайы табиғатты қорғау аумақтарымен мәшһүр. Бұл сонымен қатар Кения тауына шығуға ниеттенгендер үшін негізгі пункт болып табылады. Наньюки экватордың үстінде орналасқан, ал Кения және Наньюки үкіметтері A2 тас жолының бойында орнатқан экватор белгілері әйгілі.
Климат
Нанукиде жыл бойы салыстырмалы түрде салқын болады, жауын-шашын әлсіз үш режимді болып келеді, және қаңтар мен ақпан айларында анық құрғақ маусым байқалады.
Экономика және жалпы түсінік
2019 жылы Нанюки муниципалитетінде 72 813 қала тұрғыны болды. Халықтың көп бөлігі сауда арқылы табыс табады. Қаладағы дүкендер аудандағы көптеген шаруашылықтарды, мал фермаларын және жануарлар парктерін, сондай-ақ қала тұрғындарын қамтамасыз етеді. Бастапқыда дүкендердің көпшілігі үндістерге тиесілі болған, олар қазір де халықтың айтарлық бөлігін құрайды. Тауға шығушылар мен саяхатшылар Сиримон және Наро Мору бағыттары арқылы Кения тауына бара жатқанда немесе қайтып келе жатқанда Наньюкиге тоқтайды, ал көптеген туристер қаладан өтеді. Наньюкиде көптеген қонақүйлер бар, олардың ішінде Маунт Кения Сафари клубы және Спортсмендер үйі ең танымал, ал басқалары – Спорт клубы, Ле Рустик, Конгони лагері, Маунт Кения Парадайз қонақ үйі және Жоскаки қонақ үйі. Наньюкидің оңтүстігінде Банту лоджасы орманға серуендеу сияқты ашық ауадағы іс-шараларды ұсынады. Жақын жердегі «Траут Три» мейрамханасы өз форель шаруашылығынан әр түрлі дайындалған форель ұсынады. Тағы бір танымал мейрамхана – «Барнис», ол Наньюки азаматтық әуежайында орналасқан, бұл жер бұрын Мау Мау көтерілісі кезінде Гарвардтарды ұшқан 1340-шы ұшу эскадрильясының орны болған. Наньюкиде ірі өнеркәсіп өте аз. Маунт Кения тоқыма фабрикасы (Маунтекс) 1978 жылы банкротқа ұшырады, жаңа басшылық астында қысқа мерзімге қайта ашылды, бірақ ақырында жабылды. Наньюкиде бірнеше ағаш кесетін зауыттар болған. Дегенмен, Кения тауында ағаш кесуге салған дерлік толық тыйым (кейде немқұрайлы түрде орындалған) олардың жабылуына немесе қиын жағдайда жұмыс істеуіне әкелді. Соңғы кезде Наньюки ауданына ірі бау-бақша шаруашылықтары келді, олардың ішінде Ликий гүл фермасы, Трако фермасы, Конгони фермасы және Наньюки-Тимау тас жолы бойындағы бірнеше ферма бар. Наньюки мен Найроби арасындағы теміржол көлігінің қайта жандануы қаладағы сауданы арттырды. Негізгі сауда орталықтары – Cieni, Cedar Mall және Quick Mart. Қаланың орталығында қалалық саябақ орналасқан, одан Наньюки және Ликиль өзендері өтеді. Экватор Наньюкидің оңтүстік бөлігінен өтеді. Оңтүстіктен А2 тас жолымен Наньюкиге жақындағанда оны кесіп өтуге болады. Бұл орын туристердің арасында танымал, олар сол жерде суретке түседі. Көбінесе оларға Кориолис күшінің әсерін көрсетуге дайын адамдар кездеседі, олар судың айналуын солтүстік немесе оңтүстік жарты шарға байланысты сағат тілімен немесе сағат тіліне қарсы бағытта айналатынын айтады, бірақ Кориолис күші туралы мақалада айтылғандай, бұл әсер тек зертханада ғана анықталады және экватордағы «демонстрациялар» тек көңіл көтеруге арналған.
Туризм
Әуежай қаланың оңтүстігінде, Найробиге қарай созылған тас жол бойында орналасқан және жеңіл ұшақтарға қызмет көрсетеді. Air Kenya, Safarilink және Fly SAX әуе компаниялары тұрақты рейстер орындайды, бұл бизнесмендер мен туристер үшін өте ыңғайлы. Қалаға Найробиден және солтүстік Кенияға дейін асфальтталған жол арқылы да қол жеткізуге болады. Туристер Наньюки маңындағы бірнеше саябақтар мен қорықтарды аралай алады, олардың ең танымалсы – Кения тауының Ұлттық паркі. Кения тауының жабайы табиғатты қорғау қоры және Fairmont Mount Kenya Safari Club сәнді сафари мүмкіндігін іздейтін көптеген туристерді қабылдайды. Мейрамханада Кения тауының әсем көрінісіне ие 120 сәнді бөлме бар. Кения тауының жабайы табиғатты қорғау қоры және Уильям Холденнің жабайы табиғат қоры бірлесіп, құрып бара жатқан бонгоны Кения тауына қайта оралту мақсатында жұмыс істейді. Сонымен қатар, Ol Pejeta қорығы, Лева жабайы табиғатты қорғау қорығы, Абердаре Ұлттық паркі, Самбуру Ұлттық қорығы және Шаба Ұлттық қорығы да бар. Наньюкидегі су Кениядағы ең таза сулардың бірі болып саналады, себебі оның бастауы Кения тауынан басталады. Су жүйесінің барлығы гравитациялық түрде жұмыс істейді, сумен жабдықтаудан бастап, кәріз жүйесіне дейін.
Білім
Нанукидегі академиялық оқу орындарына Нануки жоғары мектебі, Мои Экватор қыздар жоғары мектебі, Сент-Кристофер мектебі (бұрынғы Beehive мектебі), Брейберн халықаралық мектебі Нануки, Нануки бастауыш мектебі, Мэри Иммакулеті бастауыш мектебі, Барака мектебі, Бриквудс мектебі, Сент-Джуд Нтурукума орта мектебі, Лоис қыздар жоғары мектебі және тағы да басқалары кіреді.