Кіріспе

Фильмде басқа актердің немесе адамның орнын басатын, әдетте бастапқы актер қайтыс болғанда немесе рөлін қайта ойнауға мүмкіншілігі болмағанда немесе қаламағанда қолданылатын денелік қос түр – жалған Шемп. Олардың сыртқы келбетін ауыр макияж (немесе компьютерлік эквивалент), арт жағынан түсіру, дыбыстың дубляждалуы, бастапқы актердің бұрынғы жұмысынан алынған кадрларды тіркеу, дауысы ұқсас актерді пайдалану немесе актердің ішінара кадрларын қолдану арқылы жасырылады. Бұл термин фильм режиссері Сэм Райми жасаған, ол 1955 жылы кенеттен қайтыс болған «Үш қасқыр» тобынан Шемп Говардтың құрметіне аталған. Оның қайтысынан кейін ол қатысқан фильмдерді аяқтау үшін осы техникалар қолданылуына себеп болды. Жалған Шемптерді қолдану 20-шы ғасырда белгілі бір деңгейде таралғанмен, Screen Actors Guild шарты актердің келбетін оның рұқсатысыз көшіруге тыйым салады. Бұл шешімге Криспин Гловердің «Болашаққа оралу II» фильмінде Джеффри Вайсманмен ауыстырылуына байланысты сот процесі себеп болды, нәтижесінде бұл әдіс бастапқы актердің жеке тұлға құқықтарын бұзады деп танылды. Аталған әдіс әлі де қолданылуда, мысалы, Шемп сияқты қайтыс болған актерлердің жағдайында, егер олардың мұрагерлері рұқсат берсе.

Шығу тегі

Бұл термин "Үш шүберек" комедиялық триосына қатысты. 1955 жылдың 22 қарашасында 60 жасында Шемп Хауард жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол кезде "Студж" тобының Columbia Pictures компаниясымен жасасқан жылдық келісімшарты бойынша тағы да төрт қысқа фильм ("Rumpus in the Harem", "Hot Stuff", "Scheming Schemers" және "Commotion on the Ocean") дайын болуы керек еді. Трионаң мансабының осы кезеңінде Columbia компаниясындағы бюджетті қысқартулар оларды аяқталған фильмдерден алынған кадрларды пайдалануға мәжбүр етті, осылайша олар фильмдерді Шемпсіз аяқтады. Жаңа кадрлар қалған екі "Студж" мүшесінен (Мо Ховард және Ларри Файн) түсірілді және бұрынғы кадрлармен монтаждалды. Егер сценарийде Шемптің жаңа сахналарда көрінуі қажет болса, режиссер Жюль Уайт Columbia компаниясының эпизодтық актерлерінің бірі – Джо Пальманы оның көшірмесі ретінде пайдаланды. Пальма көбінесе арт жағынан немесе бетін жасыратын заттың артынан көрінетін. Пальма Шемптің өлімінен бұрын "Үш шүберек" тобының көптеген қысқа фильмдерінде қосалқы рөлдерде ойнаған және үшінші "Студж" ретінде Джо Бессермен бірге трионың қысқа фильмдерінде де сол рөлде болды. Бұл төрт фильм – ол Шемптің рөлін сомдаған жалғыз құжатталған жағдай; Шемптің әдеттегі дублері Гарольд Брин болған, бірақ бұл төрт фильмде Шемп рөлін сомдайтын актердің өзі қажет болды. Пальма "жалған Шемп" терминіне шабыттандырғанмен, бұл тіркес сол кезде қолданылмады. Бұл идея Шемп үшін қолданылудан ондаған жыл бұрын пайда болған; ол көбінесе өндіріс кезінде қайтыс болған немесе ауырған актерлерді алмастыру үшін қолданылған. Алғашқы мысалдардың бірі – 1919 жылғы "Күдіктің көлеңкелері", онда Харольд Локвуд испан тұмауынан қайтыс болды; 1937 жылғы "Саратога" (Жан Харлоу қайтыс болғаннан кейін, ол көптеген сахналарын аяқтаған және жанкүйерлері фильмді шығаруға қолдау көрсетті) және 1944 жылғы "Адам-орманның оралуы", онда Джордж Цукконың ауруы салмақты боксшы Фрэнк Моранның Цукко бастаған рөлге ортасынан кіруіне әкелді.

Терминнің алғашқы қолданылуы

Талантты кинорежиссер Сэм Райми, "The Stooges" тобының жанкүйері, бұл терминді алғашқы толық метражды фильмі "Зұлым өлілер" ("The Evil Dead") арқылы таныстырды. Фильмнің актер құрамы мен түсірілім тобының көп бөлігі бюджеттік мәселелерге байланысты туған үлкен кешігулер салдарынан өндіріс жоспарланған алты аптадан асып кеткен соң жобаны тастап кетті. Сондықтан ол өзін, ұзақ жылдардан бергі достары Брюс Кэмпбелл, Роб Таперт және Джош Беккерді, көмекшісі Дэвид Гудманды және ағасы Тед Раймиді "жалған Шемптер" ретінде пайдалануға мәжбүр болды. Сэм Раймидің кейінгі фильмдері мен телешоуларында да бұл термин көбінесе каскадерлер немесе есімдері жоқ кейіпкерлерді білдіру үшін қолданылды. Мысалы, "Қараңғылық армиясы" ("Army of Darkness") фильмінің титрлерінде 16 "жалған Шемп" тізімделген, бұл Раймидің "Зұлым өлілер" фильмінің екінші жалғасы болды.

Басқа мысалдар

Осы жылдар ішінде көптеген жалған Шемптер пайда болды. Актер Джон Кендидің қазасы «Вагонға шығыс!» фильмін түсіруді аяқтау үшін жалған Шемпті пайдалануға мәжбүр етті. Нэнси Марчан «Сопранолардың» үшінші маусымын түсіруге үлкермей қайтыс болды, соның салдарынан бұрынғы түсірілген кадрларды қайта пайдалану және Марчанның бейнесін цифрлық түрде дублердің денесіне қою сияқты жалған Шемп әдістері қолданылды. Бұл оның кейіпкері Ливия Сопраноның «Прощай, Ливушка» фильмінде кейіпкер қайтыс болғанға дейін соңғы рет пайда болуына мүмкіндік берді, бұл шамамен 250 000 долларға бағаланды. 1989 жылғы «Болашаққа оралу» фильмінің екінші бөлімі үшін актер Криспин Гловерге Джордж Макфлай рөлін қайта орындау ұсынылды. Гловер қызығушылық танытты, бірақ продюсерлермен келіспеді, себебі оның жалақысы әріптестеріне қарағанда едәуір төмен болды. Джордж Макфлай кейіпкерінің түсірілімі үшін режиссер Роберт Земекис Гловердің алғашқы фильмдегі бұрынғы түсірілген кадрларын пайдаланды және Джеффри Вайсманды қолданды, ол жалған жақ, мұрын және жақ сүйектері бар протездер киді, сондай-ақ Гловерге ұқсату үшін әртүрлі жасыру тәсілдерін қолданды (мысалы, фон, күн көзілдірігі, артқы көрініс, тіпті төңкерілген кадрлар). Бұл жоспарларға наразы болған Гловер продюсерлерді, соның ішінде Стивен Спилбергті, олар оның келбетіне ие емес және оны пайдалануға рұқсаты жоқ деп сотқа берді. Гловердің талабының нәтижесінде, Экрандық актерлер гильдиясының ұжымдық шарттарында продюсерлер мен актерлердің басқа актерлердің келбетін қайта жасайтын мұндай әдістерді қолдануға тыйым салатын тармақтар енгізілді. Визуалды эффектілердегі жетістіктер, әсіресе автоматтандырылған deepfake технологиясының дамуы, күрделірек жалған Шемптерді жасауға мүмкіндік берді. 1999 жылы «Гладиатор» фильмін түсірілімі кезінде Оливер Рид барлық көріністерін түсірмей жатып қайтыс болды. Соның салдарынан оның орнына жалған Шемп қойылды және фильмнің соңы өзгертілді. 2013 жылы Пол Уокер «Фуриоз 7» фильмін аяқтамай тұрып, автокөлік апатында қаза тапты. Кейіннен Уокердің кейіпкері Брайан О’Коннердің сериядан шығуына байланысты оқиғалық желісі қайта жазылды. Бұл үшін Уокердің әріптесі Джон Бротхертон және оның бауырлары Кейлеб пен Коди Шемп ретінде пайдаланылды, ал қажет болған жағдайда оның келбетін қайта жасайтын үшін компьютерлік бет алмастыру қолданылды. Кэрри Фишер 2016 жылы «Жұлдызды соғыстар: Скайуокердің көтерілуі» фильміндегі ешқандай сахнаны түсіре алмай қайтыс болды. Фишердің «Күш оянады» үшін түсірілген кадрлары фильмде оның басын цифрлық денеге қою арқылы пайдаланылды.