Кіріспе

Джон Спарго (31 қаңтар 1876 - 17 тамыз 1966) – британдық саяси жазушы, өмірінің соңында Вермонт тарихы мен қолөнері саласында саршен болды. Алғашқыда Спарго Америка Социалистік партиясында белсенділік танытты. Методист дидары болған ол, «Марксистік социализм мен дін: Марксистік теориялардың діннің негізгі принциптерімен байланысы» (1915) еңбегінде протестанттық әлеуметтік жақсы хабарды марксистік социализммен біріктіруге тырысты. Ол сондай-ақ Йонкерсте (Нью-Йорк штаты) әлеуметтік орталық құрды. 1917 жылдан бастап Спарго бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың араласуын қолдағаннан кейін саяси спектрде оңға қарай жылжи бастады. 1917 жылы AFL лидері Сэмюэл Гомперспен бірлесіп, Еңбек және демократия үшін американдық альянсын құрды. Спарго Вильсон әкімшілігінің антикоммунистік саясатын бекіткен Колби нотасын дайындауға көмектесті. Ол «Большевизм: Саяси және өндірістік демократияның жауы» (1919) еңбегінде большевистік революцияны қатты сынады. Ол «Жаңа мәміле» саясатының сыртқы саясатына, әсіресе 1933 жылы КСРО-ны мойындауына қарсы болды. 1930 жылдардың соңында Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі комиссияны, ал 1950 жылдардың басында сенатор Джозеф Маккартиді қолдады. 1964 жылғы сайлауда Барри Голдуотерді жақтады.

Жасөспірімдер арасындағы фракциялық саясат

1909-1914 жылдар аралығында Спарго социалистік теория мен практиканы қайта қарастыруды жалғастырды және Социалистік партияның оң қанатының жетекшісіне айналды. Ол жүрек ауруымен ауырып, өкпе инфекциясынан зардап шекті, осының салдарынан кіші ұлы қаза тапты. Сондықтан Спарголар штаттың оңтүстік-батыс бөлігінде, Нью-Йорк штатының шекарасына жақын Вермонт штатының Олд Беннингтон ауылына көшіп барды. Сол жерде ауырып жатқан Спарго денсаулығын қалпына келтіріп, көп ұзамай социалистік тақырыптар бойынша лекция оқуға қайта кірісті. Спарго 1910 жылы 28 тамыздан 4 қыркүйекке дейін Данияның Копенгаген қаласында өткен Интернационал конгресіне Социалистік партияның 24 делегатының бірі болды (сонымен қатар, Индустриалдық жұмысшылар партиясының басшысы "Биг Билл" Хейвуд та қатысты). Конгресте социалистік партиялардың халықаралық қатынастары, кәсіподақ қозғалысы, қарусыздану және түрлі елдерде еңбек заңнамасының жетістіктері талқыланды. Спарго Социалистік партияның бір бөлігін қамтып алған синдикализмге қарсы күресті және Америка Еңбек Федерациясының белгілі кәсіби одақтарын, Индустриалдық жұмысшылар партиясының (IWW) радикалды өнеркәсіптік синдикализміне қарсы тұрақты түрде қолдады. 1912 жылы Социалистік партияны басқарған оңшыл орталық коалиция мен оның синдикалистік көзқарастағы сол қанаты арасында күрес күшейді. Спаргоның өмірбаянын жазған автордың айтуынша:

"Бұл фракциялық күрес тек билік үшін болған күрес емес. Спарго мен оның оңшыл жақтастары үшін бұл мәселе социалистік қозғалыстың қайда және қалай дамуына қатысты үлкен сұрақты қамтыды, яғни оны теориялық марксизмді және тарихи зерттеулерді меңгергендер немесе мұндай зерттеулерден бас тартып, тікелей және күшті әрекеттерге барушылар басқара ма?" 1912 жылы Социалистік партияның Ұлттық съезінде ашық шайқас болды, онда Спарго тағы да Нью-Йорк штатынан делегат ретінде және Резолюциялар комитетінің төрағасы болып сайланды. Партия конституциясына енгізілуі керек болған мәселе – "саяси әрекетке қарсы шыққан немесе қылмысты, саботажды немесе жұмысшы табының азаттығына қол жеткізу үшін зорлық-зомбылықтың басқа да түрлерін қолдаған партияның кез келген мүшесін" партиядан шығару туралы талап еді. Висконсин штатынан келген Виктор Л. Бергер бұл мәселені ең қатал түрде былай айтты: Спарго 1913 жылы жарық көрген "Синдикализм, өнеркәсіптік синдикализм және социализм" атты кітабымен партияның сол қанатын тазартуда маңызды рөл атқарды. Бұл кітап IWW синдикализмі мен оның жақтастарына қарсы бағытталған. Спарго IWW-нің саботажға шақыру тактикасы жұмысшы табының ар-намысын, батылдығын және өзіне деген құрметін төмендетіп, оларды социализмнің рухани идеалдарынан алшақтатады деп айыптады. Ол "жергілікті одақтарға автономия бермейтін және билікті атқарушы органда шоғырландыратын IWW ұйымдық формасы болашақ қоғамда бюрократиялық үкіметтің идеалдарын қамтиды" деп санайды. Спарго үшін "бір үлкен одақ" идеалдығы іс жүзінде "авторитаризм мен бюрократияны" және "саяси мемлекеттің орнына деспотиялық индустриялық мемлекет құруды" білдіреді. Ол оқырмандарына: "Егер барлық одақтар бір үлкен одаққа біріктірілсе және оның билігі бір ғана органның қолында шоғырланса, онда сол одақпен қоғамды басқару демократиялық бола ала ма?" – деген сұрақ қойды. 1912 жылғы Ұлттық съезде жеңілгеннен кейін және "Биг Билл" Хейвудты партияның Ұлттық атқару комитетінен сәтті шақырғаннан кейін, SPA-ның сол қанатының синдикалистік және революциялық социалистік идеалдарын ұстанатын көптеген адамдар партиядан шықты. Алайда партияда партия көпшілігінің уақытша парламентаризміне наразылық білдірген күшті радикалды ағым қалды. 1914 жылдың жазында Еуропадағы халықаралық соғыс дағдарысы туындады, бұл синдикалистік дауды ұмыттырып, халықаралық социалистік қозғалыс пен Америка Социалистік партиясы ішіндегі саяси дискурсты түбегейлі өзгертіп жіберді. 1912 жылы Спаргоның американдық сайлау саясатына қатысуының жалғыз тәжірибесі болды, ол Вермонт штатының 1-ші сайлау округінен Социалистік партияның кандидаттығымен АҚШ Конгресіне үміткер болды. Спарго 456 дауыс алды, ал жеңімпаз кандидат 3000-нан астам дауыс жинады.

Соғыс және одан кейінгі кезең

1917 жылы Социалистік партияның ұлттық конвенциясында Спарго Соғыс және милитаризм жөніндегі комитетте азшылық шешімнің авторы болды. Ол Американың одақтас елдердің соғыс күш-жігерін қолдауын социалистік қозғалысқа ең аз қиындық тудыратын балама ретінде ұсынды. Бұл ұсыныс мүшелердің көпшілігі тарапынан қабылданбады, оны тек 5 делегат қолдады, ал белсенді күреске шақырған Сент-Луис шешіміне қарсылық білдірді. Партия Сент-Луис шешімін бекітуге дейін Спарго партия қатарындағы көпшіліктің оның Еуропалық қақтығысқа қатысты көзқарасын қолдайтынына үміттенді. Алайда, партия мүшелері 1917 жылғы конвенцияда қабылданған партиялық бағытты ынтамен қолдаған кезде, Спарго ұйымнан кетуге шешім қабылдады. 1917 жылдың 30 мамырында ол Социалистік партияның басқарушы Ұлттық атқару комитетінен өкілдігінен кетті, үш күннен кейін партиядан да шығып кетті. Спарго бұрынғы әріптесі, Сент-Луис шешімінің авторларының бірі Моррис Хилквитке, партиядан кеткенінің «дегенмен, барлық нәрсенің соңына апаруы мүмкін» екенін жазды. Басқа социалистік ұйым болмағандықтан, ол жеке істеріне толыққанды беріліп, саяси күрестен бас тартатынын мәлімдеді. Алайда, Спарго саясаттан қол үзбеді, керісінше Вильсон әкімшілігінің соғыс күш-жігерін белсенді түрде қолдап, оған қатысты. Ол АҚШ үкіметінің демеушілігімен құрылған соғысқа қолдау білдіретін еңбек ұйымын – «Америкалық Еңбек және Демократия альянсын» құрастырды, кейіннен ол AF of L-дің Самуэль Гомперсімен бірге оған жетекшілік етуге көмектесті және оның мақалаларын жазды. Холдеман Джулиус Канзас штатының Жирард қаласындағы «Appeal» кеңсесі арқылы ұйымның күнделікті жұмысын басқарды. Спарго SDL-ді Англиядағы Тәуелсіз Еңбек партиясына ұқсас топ ретінде қарастырды және оны Ұлыбританияның Еңбек партиясына ұқсас, кең ауқымды соғысқа қолдау білдіретін ұйымға қосуға тырысты. Спарго өзі осы кең ауқымды ұйымды, Ұлттық партияны құрастырды және осы жаңа саяси ұйымның атқару комитетіне кірді. 1918 жылғы сайлауда көңілі толмаған нәтижелерге байланысты Ұлттық партия таратылды. 1920 жылдардың ортасына қарай Спарго солшыл саясаттан бас тартып, «әлеуметтік жекешелік» деп аталатын өз теориясын дамыта бастады. Ол Республикалық партияға мүше болды, 1924 жылғы сайлауда Кальвин Кулиджді қолдады және Герберт Гувердің президенттігі кезінде АҚШ Еңбек министрі лауазымына үміткер ретінде қарастырылды. Оның өмірбаяуын жазған автор бұл өзгерісті «Голдуотерлік республикашылға айналған марксистік социалист және американдық антикоммунист» деп сипаттады. Спарго Вермонт штатының Беннингтон тарихи мұражайының директоры-кураторы болды және керамика туралы бірнеше кітап жазды. Ол әулетінің тарихы туралы анықтамалық жазды. Spargo сонымен қатар Мабе шіркеуінің маңындағы Мабе ауданының атауы болып табылады. Ол жер атауы мен Спарго фамилиясының шамамен 400 жылға дейін бар екенін растайтын дәлелдер бар екенін болжады. Бұл христиан шіркеуінің пайда болуына 400 жыл бұрын болған.

Социалистік жылдар

Рокфеллер мырзаға социалистік көзқарас. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1905 жыл. Америкада социализмді қалыптастыратын күштер. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1905 жыл. Балалардың ащы айқасы. Нью-Йорк: Макмиллан, 1906 жыл. Азықтанбаған мектеп оқушылары: мәселе және оның шешімі. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1906 жыл. Социализм: социалистік принциптердің тұжырымы және түсіндірмесі. Нью-Йорк: Макмиллан, 1906 жыл. Социалистер: олар кім және не үшін тұрады. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1906 жыл. Капиталист және жұмысші: профессор Голдвин Смитке ашық хат, DCL, оның «Капитал және еңбек» еңбегіне жауап ретінде; және Қазіргі социализм: Нью-Йорк филантропия мектебінде оқылған дәріс. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1907 жыл. «Леон Дабо, түс ақыны». «Қола шебері» журналы, 1907 жылдың желтоқсаны. Уильям Морристің социализмі. Вествуд, Массачусетс штаты: Ариэль Баспасөз, 1908 жыл. Социализмнің қарапайым түсінігі: Питтсбургтен Джонатан Эдвардсқа жолданған хаттар сериясы. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1908 жыл. Сүт мәселесінің қарапайым түсінігі. Нью-Йорк: Макмиллан, 1908 жыл. Қазіргі социализмнің рухани маңызы. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1908 жыл. Біздің позициямыз: «Біздің ұстанымымыз: экономикалық, этикалық және саяси» тақырыбында сөйленген лекция. Чикаго: Чарльз Х. Керр, [1908] жыл. Карл Маркс: өмірі мен еңбегі. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1908 жыл. Социализмнің мәні. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1909 жыл. Ол білген Маркс. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1909 жыл. Социалистер: олар кім және не үшін тұрады. Чикаго: Чарльз Х. Керр, 1910 жыл. Қазіргі социализмге қатысты жарықтар. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1911 жыл. Социализм элементтері: оқулық (Джордж Арнермен бірге). Нью-Йорк: Макмиллан, 1912 жыл. Қолданбалы социализм: социалистік принциптерді мемлекетке қолдану туралы зерттеу. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1912 жыл. Синдикализм, өндірістік синдикализм және социализм. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1913 жыл. Социализм және аналық. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1914 жыл. Марксистік социализм және дін: марксистік теориялардың діннің негізгі принциптерімен байланысын зерттеу. Нью-Йорк: Б. В. Хьюбш, 1915 жыл.