Кіріспе
Orenda Engines – канадалық ұшақ қозғалтқыштарын өндіруші және құрамдас бөліктердің жеткізушісі. Бұрынғы Avro Canada компаниялар тобының құрамында, кейіннен Hawker Siddeley Canada болған, олар 1950-1970 жылдар аралығында бірнеше әскери реактивтік қозғалтқыштар өндірді және Канаданың басты қозғалтқыш жеткізушісі мен жөндеу компаниясы еді.
Шығу тегі
Компанияның бастауы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін барады. Соғыс жылдары Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі АҚШ-тағы NACA немесе Ұлыбританиядағы Royal Aircraft Establishment сияқты аэродинамика саласындағы шағын жұмыстар жүргізді. 1942 жылы олар екі зерттеушісін Ұлыбританияға жіберіп, олардың жұмыстарын зерттеу және канадалықтардың қай салаға ден қоюы керек екенін анықтау үшін есеп дайындауды тапсырды, соның нәтижесінде жұмыстың қайталануын болдырмақ болды. Компания 1944 жылдың 1 шілдесінде ресми түрде құрылды және Онтарио провинциясының Торонто қаласындағы Лисайд ауданындағы Research Enterprises Limited зауыттарының қолданылмай қалған бөлігінде орналасты. Есеп дайындау үшін Ұлыбританияға барған NRC командасының бірнеше мүшесі, соның ішінде К. Ф. Туппер бас инженер, Пол Дилворт бас дизайнер және Виннет Бойд, бастапқыда жану процесінің инженері, бірақ кейін бас дизайнер болып, жаңа компанияға ауысты. Команда бастапқыда негізгі Уиттл центробектік ағынды дизайнына негізделген бірнеше жобаларды зерттеді, TR.1-ден бастап TR.2 және ең ірісі TR.3-ке дейін жетті. Алайда, бұл жобалардың ешқайсысы бастапқы зерттеулерден әрі дамымады, себебі команда назарын жаңа осьтік ағынды жобаға, TR.4-ке бұрды, кейін ол Chinook деп аталды.
Avro Canada компаниясы
Осы шамада Мальтондағы бұрынғы "Victory Aircraft" зауыттары жаңа "A. V. Roe Canada" ("Avro Canada") зауыттарына айналдырылып жатты. 1946 жылдың көктемінде үкімет барлық қозғалтқыштарды дамыту жұмыстарын жекеменшік өнеркәсіпке тапсыруға шешім қабылдады және "Turbo Research" компаниясын "Avro" компаниясына сатты. Пол Диллуорт жаңа құрылған Газ турбинасы бөлімінің бас инженері қызметінде қалды, ал бөлім "Avro" зауытына, қазіргі Торонто Пирсон халықаралық әуежайының жанына көшірілді. TR.4, алғашқы канадтық реактивті қозғалтқышын жасау жұмысы жалғасты. Енді "Чинук" деп аталатын ол, 1948 жылдың наурыз айында алғаш рет іске қосылды. Сынақ кезеңінде "Ирокез" әлемдегі ең қуатты реактивті қозғалтқыш болып есептелді, қуаты құрғақ және форсаждық режимдерде өлшенді. Ол 50 000 фут (15 240 м) биіктікте және Мах 2 жылдамдығында максималды өнімділікке жету үшін аэродинамикалық тұрғыдан үйлесімді болды. Шамамен 7000 сағат дамыту сынақтарынан өткеннен кейін, 70 000 фут (21 336 м) биіктікке дейін және 2,3 Мах жылдамдықпен ұшу сынақтарынан кейін, 1959 жылдың 20 ақпанында "Ирокез" бағдарламасы, сондай-ақ "Arrow" жобасы да тоқтатылды.
Оренда моторлары
1955 жылы тағы бір қайта ұйымдастыру нәтижесінде «Оренда моторлары» құрылды. «Авро Канада» компаниясы кейіннен «Ероу» жобасының тоқтатылуына байланысты таратылды, бірақ «Оренда» ірі қозғалтқыштарды жөндеумен айналысып, осы арқылы өміршеңдігін сақтап қалды. 1959 жылдың соңында RCAF жаңа күндізгі истребитель ретінде Canadair компаниясы құрастыратын Lockheed F 104 Starfighter ұшағын таңдады. Канада үкіметі General Electric J79 қозғалтқышына өндіріс лицензиясын алғаннан кейін, «Оренда» компаниясына оның қозғалтқыштарын жасауға келісімшарт берілді. 1960 жылдың желтоқсанына дейін «Оренда» бес жаңа қозғалтқыш жасап шығарды. 1962 жылдың басында «Оренда» Canadair CL 41 Tutor оқу-жаттығу ұшағында пайдалану үшін General Electric J85 қозғалтқыштарын өндіруге де келісімшарт алды. J85 CAN 40 деп аталған алғашқы қозғалтқыш 1963 жылдың қыркүйегінде, ал соңғысы 1965 жылдың қазан айында жеткізілді. J85 CAN 15 форсажды қозғалтқышының өндірісі 1967 жылы басталды, осы жылы Canadair компаниясы RCAF үшін Northrop F 5 ұшағының нұсқасы – CF 5 ұшағын өндіруге лицензия алды. 1967 жылдың маусымынан 1974 жылдың мамырына дейін Канада, Нидерланды және Венесуэла әуе күштері үшін 609 қозғалтқыш өндірілді. «Оренда» сонымен қатар газды қысу, мұнай сорғылау және электр энергиясын өндіруге арналған газ турбиналық топтамаларды дайындауды бастады.
Оренда аэрокосмикалық
Magellan Aerospace 1980-ші жылдары негізінен Fleet Aerospace компаниясының канадалық операцияларының активтерінен құрылды. Келесі бірнеше жылда олар белсенді түрде кеңейді, бірқатар канадалық аэроғарыш компанияларын сатып алып, оның ішінде Оренданы, оны Оренда Аэрокосмикалық деп атады, қазір Магеллан жөндеу, күтім және өндіріс. Толық газ турбиналық қозғалтқыштарды өндірумен қатар, 1970 жылдан бері General Electric, Rolls Royce және Pratt & Whitney сияқты жетекші жабдық өндірушілер үшін маңызды айналмалы және бекітілген қозғалтқыш бөліктерін жоғары дәлдікпен өндіріп келеді. Orenda Aerospace 1990-шы жылдары 600 а.к. қуаттылығы бар, жалпы авиацияға арналған 8 цилиндрлі поршеньді Orenda OE600 қозғалтқышын нарыққа шығаруға тырысты. Бірақ уақыт қолайсыз болды, ал 2005 жылы 9/11 оқиғасынан кейін компания OE600 жобасын тоқтатты және әскери келісімшарттарға көшті. Бір-екі жылдың ішінде Техас штатының Мидленд қаласындағы TRACE Engines компаниясы Orenda дизайнына толық құқықты сатып алды.