Кіріспе

Австралиялық саясаткер Иан Макфарлан (туған аты Джон Роберт Макфарлан; 21 қараша 1881 – 19 наурыз 1964) 1945 жылы Викториялық Либерал партиясының жетекшісінің орынбасары болды. Ол қысқа мерзімге губернатор тағайындаған Викторияның 35-ші премьер-министрі болып, Дунстан министрлігінің аяқталуына әкелген үкімет құрды. Макфарлан 1928 жылдан 1945 жылға дейін Брайтон округінен депутат болды және үш рет – 1928 жылдың 26 қарашасынан 1929 жылдың 11 желтоқсанына дейін Уильям Макферсон үкіметінде, 1934 жылдың 25 шілдесінен 1935 жылдың 1 сәуіріне дейін Стэнли Аргайл үкіметінде және 1943 жылдың 8 қыркүйегінен 1945 жылдың 20 қарашасына дейін Альберт Данстан үкіметінде бас прокурор және бас заңгер қызметін атқарды. Макфарлан 1931 жылы Біріккен Австралия партиясына (UAP) айналған Ұлттық партияның мүшесі болды. UAP-тың стратегиялық тұрақсыздығына наразы болған ол 1937 жылы партиядан шығып, тәуелсіз либерал ретінде жұмыс істеді. 1943 жылы партия төрағасы Томас Холлвейдің орынбасары болуға көндірілді. 1945 жылы UAP Австралия Либерал партиясына айналды.

Ерте өмір

Макфарлан 1881 жылғы 21 қарашада Виктория штатының Солтүстік Карлтон қаласында дүниеге келді. Ол шотланд иммигранттары Мэри (құрметті есімі Найрн) мен Джеймс Макфарланның оныншы баласы болды. Ол "Джон Роберт" деп ат қойылды, бірақ университетте оқып жүргенде шотланд гаэль тіліндегі "Иан" есімін қабылдады. Макфарлан Принс-Хиллдегі мемлекеттік мектепке және Мельбурн білім беру институтына қатысты. 1897 жылы Виктория темір жолына кеңсе қызметкері болып орналасты, бірақ кейіннен Мельбурн университетінде оқуға стипендия жеңіп алды. Ол Ормонд колледжінде тұрып, 1907 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. Макфарлан патшалық прокурордың кеңсесінде стажировкасын өтеді және 1908 жылы Виктория адвокатурасына қабылданды, бұл Жоғарғы Сот судьясы болған ағасы Джеймс Макфарланның жолын жалғастырды.

Саясат

Макфарлан 1928 жылы сәуір айында Брайтон округінен Виктория заң шығарушы ассамблеясына сайланды, Элеонора Гленкросты шамалы айырымымен жеңіп алды. Ұлттық партияның мүшесі болған ол 1928 жылы қарашада Уильям Макферсон басшылығымен Викторияның бас прокуроры болып тағайындалды және 1929 жылдың желтоқсанына дейін қызмет етті. 1930 жылы қыркүйекте Ұлттық партияның орынбасары сайланды, бірақ 1932 жылы маусымда Роберт Мензис оны алмастырды. 1935 жылы Ел партиясының жетекшісі Альберт Данстан премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін, Макфарлан «Біріккен Ұлттық партияның (U.A.P.) шартты келіссөздерді жақтаған, елдік-либералдық фракциясын» басқарды, ол Данстанның азшылық үкіметімен қарым-қатынаста қатал оппозиция емес, шартты келіссөздерді ұсынды.

Премьер-министр қызметі

1945 жылдың қыркүйек айының соңында Альберт Данстанның үкіметі оның үкіметін қаржыландырудан бас тартуға дауыс берген кезде Заң шығарушы Ассамблеяда жеңілді. Бес либерал, екі Отандық партия мүшесі және бір тәуелсіз Еңбек оппозициясымен бірге дауыс берді, себебі үкіметтің заңнамалық бағдарламасына қанағаттанбаушылық пен Данстанның басшылығына қарсылық танытты. Алайда, Данстан отставкаға кетудің орнына, губернатор сэр Уинстон Дуганды бюджет қабылданған жағдайда Парламентті таратуға көндірді. Бұл шарттар оппозицияның наразылығын тудырды, олар губернатордың премьерге жазған хатында Ассамблеяға бұрыннан бас тартқан министрлікке ғана қаржы беруді тапсыруға мүмкіндік бергенін айтты. Ассамблея Данстан үкіметін қаржыландырмайтыны анық болған кезде, губернатор Либералдық партияның вице-лидері Макфарланды премьер-министр етіп тағайындады. Ол Еңбек оппозициясынан, Либералдық партиядан, Отандық партиядан және Данстанның жеңілісіне әкелген тәуелсіздерден жазбаша қолдау алуға міндетті болды. Макфарлан үкімет құрды, екі палата да қаржыландыруға дауыс берді және тарату дереу күшіне енді. Қарашада өткен келесі штаттық сайлауда Еңбек партиясы көпшілік дауысқа ие болды (екі тәуелсіздің қолдауымен) және үкімет құрды. Партиялардың саны: Еңбек – 32, Біріккен Отандық партия – 18, Либералдар – 13, Тәуелсіздер – 2. Макфарлан жеңілген үміткерлердің бірі болды. 50 күн премьер-министрлік қызмет атқарған Макфарлан Викторияның ең аз қызмет еткен либерал премьер-министрі және Джордж Элмслиден (13 күн) кейінгі екінші ең аз қызмет еткен премьер-министрі болып табылады.