Кіріспе
Австралиялық саясаткер (1905–1993) ағылшын-австралиялық жазушы және редактор. Сэр Пол Мернаа Кедвалла Хаслюк (1 сәуір 1905 – 9 қаңтар 1993) – Австралияның 17-ші генерал-губернаторы, 1969 жылдан 1974 жылға дейін қызмет еткен австралиялық мемлекет қайраткері. Ол бұрын Либералдық партияның саясаткері болған және 1951 жылдан 1969 жылға дейін үздіксіз түрде министрлік лауазымды атқарған. Хаслюк Батыс Австралияның Фримантл қаласында дүниеге келді және Перт қаласындағы Модерн мектебі мен Батыс Австралия университетінде оқыды. Бітіргеннен кейін ол университетте оқытушы болып жұмыс істеді, соңында тарих пәнінен лектор болды. Хаслюк Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сыртқы істер министрлігіне қосылды және 1946-1947 жылдары Австралияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болды. Кейіннен ол 1939-1945 жылдардағы соғыста Австралияның қатысуы туралы ресми тарихтың екі томын жазды. 1949 жылы Хаслюк Либералдық партиядан федералды парламентке сайланды және Куртин сайлау округінде жеңіске жетті. 1951 жылы, саясатқа енгеннен кейін екі жыл өткен соң, ол Мензис үкіметінде Аумақтар министрі болып тағайындалды. Осы лауазымдағы он екі жылында ол Науру, Папуа-Жаңа Гвинея және Солтүстік территорияны қоса алғанда, Австралияның территорияларында өзін-өзі басқаруға көшуді бастады. Кейіннен Хаслюк Қорғаныс министрі (1963–1964 жж.) және Сыртқы істер министрі (1964–1969 жж.) қызметтерін атқарды. Осы лауазымдардағы қызметіне Австралияның Индонезия-Малайзия қақтығысына және Вьетнам соғысының алғашқы жылдарына қатысуы кірді. Харольд Холттың жоғалуынан кейін Хаслюк Либералдық партияның басшылығына сайлауға түсті, бірақ жеңіліс тапты. Ол бастапқыда жаңа премьер-министр Джон Гортонның үкіметінде қалды, бірақ 1969 жылы Гортон оны Лорд Кейсидің орнына генерал-губернатор етіп тағайындады. Бес жыл қызмет еткен кезінде Хаслюк екі бұрынғы саяси қарсыласының (Уильям МакМэхон және Гоф Уитлэм) премьер-министр болғанын көрді және олардың екеуімен де жақсы қарым-қатынас орнатты. Зейнетке шыққаннан кейін ол өзінің өмірбаянын, бірнеше өлеңдер жинағын және Австралия тарихы бойынша көптеген еңбектерді жариялады.
the Anglo Australian writer and editor
Sir Paul Meernaa Caedwalla Hasluck, (1 April 1905 – 9 January 1993) was an Australian statesman who served as the 17th Governor General of Australia, in office from 1969 to 1974. Prior to that, he was a Liberal Party politician, holding ministerial office continuously from 1951 to 1969. Hasluck was born in Fremantle, Western Australia, and attended Perth Modern School and the University of Western Australia. After graduation he joined the university as a faculty member, eventually becoming a reader in history. Hasluck joined the Department of External Affairs during World War II, and served as Australia's first Permanent Representative to the United Nations from 1946 to 1947. He would later contribute two volumes to Australia in the War of 1939–1945, the official history of Australia's involvement in the war. In 1949, Hasluck was elected to federal parliament for the Liberal Party, winning the Division of Curtin. In 1951, less than two years after entering politics, he was made Minister for Territories in the Menzies Government. In his twelve years in the position, he initiated transitions toward self government in Australia's territories, including Nauru, Papua New Guinea, and the Northern Territory. Hasluck later served as Minister for Defence (1963–1964) and Minister for External Affairs (1964–1969). His tenure in those positions covered Australia's involvement in the Indonesia–Malaysia confrontation and the first years of the Vietnam War. After the disappearance of Harold Holt, Hasluck unsuccessfully stood in the resulting Liberal leadership election. He initially stayed on in cabinet under the new prime minister, John Gorton, but in 1969 Gorton instead nominated him to replace Lord Casey as governor general. In his five years in the position, Hasluck saw two previous political adversaries (William McMahon and Gough Whitlam) become prime minister; he maintained good working relationships with both. In retirement, he was a prolific author, publishing an autobiography, several volumes of poetry, and multiple works on Australian history.
Ерте өмір
Хаслюк 1905 жылғы 1 сәуірде Батыс Австралиядағы Фримантл қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Англияда туған, ал 1876 жылы Австралияға бала кезінде келген. Ол отарлық пошта қызметінде жұмыс істеп, Куолгардиде және Ұлы Оңтүстік теміржолында пошта бастығы болды, бірақ кейіннен Құтқару армиясында толық уақыт жұмыс істеу үшін кетіп қалды. Оның анасы Англияда туған және Батыс Австралияға үй шаруашылығы қызметкері болып жұмыс істеуге келді, сондай-ақ, дінге берілген Құтқару армиясының мүшесі болды, сол жерде ол болашақ күйеуімен танысты. Хаслюк салыстырмалы түрде кедейлікте өсті, ата-анасы толық уақыт миссионерлік жұмыспен айналысқандықтан отбасы жиі қаржылық қиындықтарға тап болды. Ол Құтқару армиясының нанымдары мен қағидаларына сәйкес «қатаң діни тәрбие» алды, бірақ жас кезінде осы қозғалыстан алшақтады. Кішкентай кезінде Хаслюк Солтүстік Фримантлде және Батыс Австралияның аймақтық жерлерінде, оның ішінде Йорк, Калгурли және Коллиде уақыт өткізді. Отбасы төрт жыл Коллиде тұрды, онда Хаслюктің әкесі балалар үйін басқарды, ал 1916 жылы Пертке оралғаннан кейін Гилдфордтағы қарттар үйін басқарды. Гилдфорд мемлекеттік мектебінде қысқа ғана оқығаннан кейін Хаслюк 1918-1922 жылдары Перт қалалық мектебіне түсті. Ол мектептегі пікірсайыс клубының президенті болды, бірақ кейін өзінің сенімсіздігін еске алды және оқуын жалғастыруды жоспарламағанын айтты. Ол мектепті бітіргеннен кейін алты жыл өткен соң Батыс Австралия университетіне түсіп, 1932 жылы жартылай штатпен журналистика мамандығы бойынша диплом алды және 1937 жылы бакалавр дәрежесін аяқтады. Осы арқылы ол өзінің алғашқы кітабы «Шөлге қадам» атты кітабын жариялады. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда баспа компаниясы тоқтап қалды. Кейіннен оның ұлы Николас «Freshwater Bay Press» баспасын қайта жаңғыртты, және оның келесі басылымдарының бірінде 1984 жылы Пол Хаслюктің «Қараңғы коттедж» атты екінші поэзия кітабы жарық көрді. 1941 жылы Хаслюк Сыртқы істер министрлігіне (1970 жылға дейін «Сыртқы істер» деп аталатын) қабылданып, бірнеше халықаралық конференцияларда, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымын құрған Сан-Франциско конференциясында Австралия делегациясының құрамында қызмет етті. Бұл жерде ол лейбористік үкіметтегі Сыртқы істер министрі доктор Х.В. Эваттпен жақын қарым-қатынас жасады, оған ол тұрақты наразылық білдірді, Эватттың оған деген көзқарасымен толыққанды өзара жауап берді. Соғыстан кейін Хаслюк Батыс Австралия университетіне тарих пәнінің оқытушысы болып оралды және оған 1939-1945 жылдардағы соғыста Австралияның екі томдық ресми тарихын жазу тапсырылды, бұл Австралияның Екінші дүниежүзілік соғысына қатысуының 22 томдық ресми тарихының бір бөлігі болды. Бұл томдар 1951 жылы «Үкімет және халық 1939-1941» және 1970 жылы «Үкімет және халық 1941-1945» аттарымен жарияланды. Бұл жұмысы оның саясатқа қатысу шешімімен тоқтатылды, бұл шешімге Эваттың сыртқы саясатына наразылығы ықпал етті.
Саяси мансап
1949 жылғы сайлауда Хаслюк жаңадан құрылған Перт аймағындағы Куртин округінен либералдық партияның алдын ала сайлауында жеңіске жетті. Бұл номиналды түрде Лейбористер партиясының округі болғанымен, ол Перт қаласының бай жағажай маңындағы елді мекендерінде либералдық партияның табиғи ықпалында болды. Хаслюк сол жылы Коалицияның үлкен жеңісінің нәтижесінде шамамен 14 пайыздық айқын дауыспен жеңіске жетті. 1951 жылы премьер-министр Роберт Мензиес Хаслюкты Аумақтар министрі етіп тағайындады, ол осы лауазымды он екі жыл бойы атқарды. Бұл оған Австралияның отарлық иелігі – Папуа-Жаңа Гвинеяны, сондай-ақ Австралияның ең ірі абориген халқы тұратын Солтүстік Территорияны басқару жауапкершілігін жүктеді. Ол Папуа-Жаңа Гвинеялықтарға қатысты сол кездегі кең таралған әкелік көзқарасты бөлісіп, аборигендерге қатысты ассимиляция саясатын ұстанды, бірақ екі халыққа қатысты маңызды реформаларды жүзеге асырды. Папуа-Жаңа Гвинеяның тұңғыш премьер-министрі Майкл Сомар өз елінің Иан Смитпен дауласу қорқынышы болмай, өзін-өзі басқаруға қол жеткізуіне «қатысты Пол Хаслюк» еңбегі себеп болғанын айтты. Хаслюк 1963 және 1964 жылдары қысқа мерзімге Қорғаныс министрі болды, содан кейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Ол Австралияның Вьетнам соғысына белсенді қатысқан кезінде осы лауазымды иеленді. Ол Австралияның АҚШ және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы антикоммунистік үкіметтермен қарым-қатынасын нығайтуға жұмыс істеді және Австралияның Қытай Халық Республикасын мойындауына қарсы болды.
Басшылыққа кандидат
1967 жылы желтоқсанда премьер-министр Харольд Холт жоғалып, суға батып кеткен деп болжанғанда, Хаслюк қазынашы Уильям Макмахонның премьер-министр болмауына қатысты шешімді қабылдады, оған ол өте төмен баға берген еді. Өзінің үлкен амбициялары болмаса да, Хаслюк негізінен Макмахонға балама ретiнде өз кандидатурасын ұсынды. Ақырында, Макмахон кандидат болмады, себебі уақытша премьер-министр Джон МакЭуэн оның Country Party партиясы Макмахон басқаратын үкіметте қызмет етпейтінін мәлімдеді. Таңдау Хаслюк, Джон Гортон, Билли Снедден және Лес Бьюри арасында болды, бірақ соңғы екеуі жеңімпаз болуға лайық деп есептелмеді. Көптеген либералдық депутаттар Хаслюкті 64 жасында тым қарт, тым консервативті және лейбористтердің көшбасшысы Гоф Уитлэммен бәсекелесуге жеткіліксіз бейнелі емес деп санайтын. Сондықтан олар жас және агрессивті Гортонды таңдады.
Бас губернатор
1969 жылдың басында Гортон Хаслукке генерал-губернатор қызметін ұсынды, ол оны қабылдады. Деректерге сәйкес, Гортон кабинеттегі потенциалды бәсекелес болуынан қош ұяттанған. Хаслюк 1969 жылдың 10 ақпанында Парламенттен отставкаға кетті, ол Батыс Австралиядан сайланған Өкілдер палатасының алғашқы мүшесі болды. 1969 жылдың 30 сәуірінде ол генерал-губернатор ретінде ант берді. Бұл Хаслюкке премьер-министр болудың екінші мүмкіндігінен айырды. Гортон 1971 жылы отставкаға мәжбүр болды, және либералдар егер ол қолжетімді болғанда, Макмахонның орнына Хаслюкке бұрылуы мүмкін еді. 1972 жылғы сайлауда Уитлэм Макмахонды жеңіп, премьер-министр болды. Бұл Уитлэм мен Хаслюк жылдар бойы бір-біріне өшпенділікпен қарағандықтан, қиын жағдай тудырды. 1965 жылы Өкілдер палатасында болған бір оқиғада, Хаслюк "Сіз осы палатаға келген ең ұятты адамдардың бірісіз" дегеннен кейін Уитлэм оған стақан су лақтырған. Күтпегендей, Хаслюк пен Уитлэм бір-бірімен толық сыпайылықпен қарым-қатынас жасады, бұл жақын арада өзара құрметке айналды. Олардың ресми іс-қағаздарында ешқандай қиындықтар болған жоқ. Орын алған өзгерістердің белгісі Уитлэмнің жеңісінен кейін көп ұзамай көрінді. Әдеттегі тәртіп бойынша, Макмахон Еңбек партиясы толық министрлік құрамын алғашқы съезде таңдағанша, уақытша премьер-министр ретінде қызметін жалғастыруы керек еді. Бірақ Уитлэм осы уақытқа дейін күте алмады және Хаслюктан Уитлэм мен оның орынбасары Ланс Барнардты Еңбек партиясының жеңісі анықталғаннан кейін екі адамнан тұратын уақытша үкімет ретінде ант беруін сұрады. Хаслюк дереу келісті, ал Уитлэм мен Барнард толық Еңбек министрлігі ант бергенге дейін 27 министрлік портфельді бірлесіп басқарды. 1973 жылы Хаслюктің ресми хатшысы сэр Мюррей Тиррелл 26 жыл бойы алты генерал-губернаторға қызмет еткеннен кейін зейнеткерлікке шықты. Оның орнын Дэвид Смит басты. 1974 жылдың сәуір айында (18 мамырда сайлау өтетін) либералды оппозиция Сенаттағы бюджеттік заңдарды тоқтатуға тырысқанда Хаслюк Уитлэмді парламентті таратуға келісім берді. Хаслюктің генерал-губернатор лауазымы 1974 жылдың шілдесінде аяқталуы керек еді. Уитлэм оның өкілеттігін ұзартуды ұсынды, бірақ Хаслюк әйелінің Яралумлада бастапқыда келісілген бес жылдан артық тұрудан бас тартқанын айтып, бас тартты. Хаслюктің генерал-губернатор ретіндегі соңғы ресми ісі 1974 жылдың 9 шілдесінде 29-шы Парламентті ашу болды. Екі күннен кейін оның орнын басушы сэр Джон Керр ант берді.
Зейнетақы және мұра
Хаслюк зейнеткерлікке Пертке кетіп, 1993 жылы қайтыс болғанға дейін мәдени және саяси істерде белсенді болып қала берді. Ол Карракатта зиратына жерленді. Сол кезеңнің тарихшылары, егер 1975 жылы Хаслюк генерал-губернатор болып қалғанда, сол жылғы конституциялық дағдарыс басқаша аяқтар еді дегенге сенімді. Хаслюк өзінің 1979 жылғы «Генерал-губернатордың кеңсесі» кітабында және Кьюэл лекциясында осы туралы айтқан. Ол 1985 жылы Австралия Ұлттық кітапханасының ауызша тарих сериясы үшін Клайд Камеронмен жасаған сұхбатында одан да ашық айтты, ол 2010 жылға дейін жарияланбады. Ол 1975 жылы Сенаттың «Қаржыландыруды» мақұлдаудан бас тартуы туралы Уитлэмнан басқа ешкіммен талқыламағанын күмәнданатынын айтты. Сондай-ақ, Керрдің премьер-министр болып тағайындалғанға дейін Малкольм Фрейзердің кеңесін тыңдауы қателік болғанын мәлімдеді. Хаслюк пікірінше, «генерал-губернатордың міндеті – саяси жағдайларда адал делдал болу емес». Хаслюк қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Николас Хаслюк әкесінің жеке күнделіктері мен жазбаларын «Саясаттың мүмкіндігі» деген атпен жариялады. Бұл кітап Пол Хаслюктің көптеген замандастары туралы көптеген сынды пікірлерді, саяси және жеке баяндамаларды қамтыды. Бұл материалдардың жариялануы кейбір адамдарды қатты ренжітті. Ал басқалары бұл пікірлерді пайдалы тарихи ақпарат ретінде қарастырды. Перт қаласындағы Сент-Жорж террасасының жаяу жолына орналасқан, Батыс Австралия тарихындағы көрнекті тұлғаларды еске алу үшін жасалған 150 қола тақташа 1979 жылғы WAY жобасының бөлігі ретінде аяқталды. Олардың бірі Хаслюкқа арналған. Виндзор сарайындағы Сент-Джордж шіркеуінен алынған, ол Австралиядағы жалғыз болуы мүмкін, оның гербтік туы 1995 жылы Перттегі Сент-Джордж соборының оңтүстік трансептісіне ілінді. Тудың үстіндегі Екатерина дөңгелектері оған Арм колледжі берген гербтік елтаңбадан алынды. Тудың астындағы елтаңбада жеті бұрышты Австралияның одақтастық жұлдызы және Батыс Австралияның Ксанторреясының бейнесі бейнеленген.
Құрметтер
1966 жылы Хаслюк құпия кеңесші болып тағайындалды. 1969 жылғы 21 ақпанда генерал-губернаторлыққа тағайындалғаннан кейін, ол Қасиетті Михаил және Георгий орденінің Ұлы крестінің иесі (GCMG) атанды. Генерал-губернатор қызметін атқару кезеңінде, 1970 жылғы 29 мамырда Елизавета II оны Корольдік Викториан орденінің Ұлы крестінің рыцары (GCVO) етіп тағайындады, бұл оның жеке құқығымен жасалған тағайындама болды. Хаслюк 1971 жылғы 14 қазанда Парсы империясының құрылғанына 2500 жыл толуына арналған естелік медалін алды. 1979 жылғы 24 сәуірде ол "Жартер" орденінің серігі (KG) болды. Хаслюк федералды округі Сер Пол және оның әйелі леди Александра Хаслюк есімдерімен аталды.
Поэзия
Жинақталған өлеңдер, Хоторн баспасы, 1969 жыл. Ашық мүмкіндік, Хоторн баспасы, 1971 жыл. Австралиядағы ақын, Хоторн баспасы, 1975 жыл. Қараңғы шатыр (өлеңдер), Freshwater Bay Press, 1984 жыл.
Саяси жазу
Қара австралиялықтар: Батыс Австралиядағы түпкілікті саясатқа шолу, 1829–1897, Мельбурн университетінің баспасы (Мельбурн), 1942, 2-басылым, 1970. Қауіпсіздік семинары, Ф. В. Чешир, 1948. Үкімет және халық, Австралия соғыс ескерткіші, I том: 1939–41, 1951, II том: 1942–45, 1970. Австралиядағы түпкілікті халықтың әл-ауқаты, П. Брокенша, 1953. Салу кезі, Папуа – Жаңа Гвинеядағы Австралия әкімшілігі, 1951–1963, Мельбурн университетінің баспасы, 1976. Бас губернатор кеңсесі, (PDF) Мельбурн университетінің баспасы, 1979. Сэр Роберт Мензис, Мельбурн университетінің баспасы, 1980. Дипломатиялық куәгер: Австралияның сыртқы істері, Мельбурн университетінің баспасы, 1980. Қараңғылықтың көлеңкелері: аборигендер мәселелері, 1925–1965, Мельбурн университетінің баспасы, 1988. "Саясат мүмкіндігі", Николас Хаслюк редакциялаған, Text Pub. (Мельбурн), 1997.
Өмірбаян
Mucking About: An Autobiography, Melbourne University Press, 1977, жаңа алғы сөзбен қайта басылған, Батыс Австралия университеті (Недландс, Австралия), 1994. "Уақыт жарығын жасаған" (Австралия Ұлттық кітапханасы, Канберра), 1995.
Санаулы зерттеулер мен шолулар
«Уақыт жарыққа айналғанда». Питер Райан, «Қысқа ғұмырлар», Даффи және Снеллгроув, Сидней, 2004, «Пол Хаслюк», 91–104 беттер.