Кіріспе

1972 жылы Айзек Башевис Сингердің романы "Дұшпандар, махаббат тарихы" – Исаак Башевис Сингердің романы, алғаш рет 1966 жылдың 11 ақпанында «Еврей Daily Forward» газетінде бөлім-бөлім жарияланды. Ағылшыл тіліне аудармасы 1972 жылы жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл Нью-Йорк қаласы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше жыл өткен соң. Иман жоғалтқан, бірақ Талмудты оқуды әлі де ұнататын еврей Ерман Бродер, еврей емес, оның әкесінің Польшадағы үйінде қызметші болып жұмыс істеген және Холокост кезінде оны туған ауылындағы сарайда жасырып, аман сақтаған Ядвига Прач атты поляк әйеліне үйленген. Германның отбасының көп бөлігі Холокост кезінде қаза болды, соның ішінде, оның ойынша, бірінші әйелі Тамара және олардың екі баласы да, куәгердің айтуынша, атылып өлтірілген. Бродэр Америкаға виза алғаннан кейін Ядвигаға үйленді, мүмкін, оның ішінде міндеттілік сезімінен. Ол оны Бруклинге алып келді, және олардың Кони-Айлендтегі пәтерінде ол үй шаруасын жақсы атқарады, борщ, карп басы және халламен маццо шары сияқты еврей тағамдарын қалай дайындауды үйренеді, бірақ олардың арасында мейірімді сәттер болғанымен, бұл бақытты одақ емес. Ол оны бетіне "дехкан" деп атайды және оның яһуди дініне өту тілегін қысыммен қабылдамайды. Ол оған кітап сатушы болып жұмыс істейтінін және жұмысы үшін шығыс жағалау бойымен саяхаттауға тура келетінін айтады, бірақ шындығында Манхэттендегі Милтон Ламперт есімді раввиннің көмекшісі болып жұмыс істейді, ол өзіне назар аударуды жақсы көретін және ісі қиын адам, ал Ядвиганың жолда деп ойлаған түндері ол Бронксте пәтер жалдап, сол жерде концлагерьтен аман қалған Маша және оның анасы, дінге берілген Шифра Пуа үшін ақы төлейді. Герман үлкен еврей қауымынан оқшауланады, себебі ол Холокосттың естеліктерімен мазаланып жүреді - ол көбінесе өзін қандай бөлмеде болса да, онда жылдар бойы өмір сүруге тура келсе қалай болар екенін ойлайды - сондай-ақ, ол өзінің біршама күмәнді жұмысынан ұялады және Ядвига мен Машамен екі өмірін жасырғысы келеді. Романдық қарым-қатынас одан да қиынға түседі, Герман еврей газетіндегі құпия хабарламаны оқып, оған жауап бергенде Тамараның тірі екенін және Нью-Йоркте екенін біледі. Романның комедиялық жағы Германның үш әйелі бір-бірінен жасыруға тырысатын әрекеттерінде, ал трагедиялық жағы Германның және басқа кейіпкерлердің оларды өмірге бейімдеуге және келісімге келуге қабілетсіздігінде.

Сыни қабылдау

The New York Times газеті "Синджердің керемет өткір юморы қара да, ащы да болып кетті, секстік жағдайлар жай, ирония мен өзіне-өзі сыналы қарау аз" деп жазды және "Дұшпандарды" "құтылу мен үміт сыйламаған, көңіл көншітпейтін, жабырқаулы роман" деп сынады. "Таймс" әдеби қосымшасы (Лондон) романның "үлкен моральдық нюанстарын" жоғары бағалап, оны "аңызға толы туындылар жинағына құнды қосымша" деп атады, ал "Нью-Йорк кітаптар шолуы" "Дұшпандардың өз алдына діни роман екенін" атап өткен соң, кітаптың "жаңалыққа, өткірлікке және байқауға, сонымен қатар гений жазушының мейірімді қиялын және осы әлемнің маңызды, бірақ қатыгездікпен шектелген мүмкіндіктерін түсінуін" қосатынын жазды.

Бейімделулер

Кітап Сара Шульманмен театрға бейімделді және 2007 жылы Филадельфиядағы Вилма театрында тұңғыш рет қойылды. 1989 жылы кітап негізінде Пол Мазурский режиссерлік еткен аттас фильм шықты. Роман Бен Мурмен опера ретінде бейімделді; ол 2015 жылы Палм-Бич операсында тұңғыш рет қойылды. 2022 жылы бастапқыда бөлім-бөлім жарияланған роман алғаш рет стандартты идиш тілінде шведтік Olniansky Tekst Farlag баспасынан кітап түрінде жарық көрді. Марио Мойшеле Альфонсо кітапты «Форверт» газетінің онлайн нұсқаларынан стандартты идиш тіліне аударды, ал кітапты Эмиль Калин мен Николай Ольнянский өңдеді.