Кіріспе

Америкалық баскетболшы және жаттықтырушы (1952–2010)

Морис Лукас (18 ақпан 1952 – 31 қазан 2010) – Америка баскетбол ассоциациясы (ABA) және Ұлттық баскетбол ассоциациясы (NBA) лигаларында ойнаған американдық кәсіби баскетболшы. Ол төрт мәрте NBA All-Star атанды және 1977 жылы «Портленд Трейл Блейзерс» командасымен NBA чемпионатында жеңіске жетті. Ол ABA тарихындағы үздік командасына енді. Лукас университеттер арасындағы баскетболда «Маркет Голден Иглз» командасы үшін ойнады. Ол кәсіби карьерасын ABA-да, «Сент-Луис Спиритс» және «Кентукки Колонелс» командаларында екі жыл ойнаудан бастады. Содан кейін ол 12 маусым бойы NBA-да «Трейл Блейзерс», «Нью-Джерси Нетс», «Нью-Йорк Никербокерс», «Феникс Санс», «Лос-Анджелес Лейкерс» және «Сиэтл Суперсоникс» командаларында өнер көрсетті. «Трейл Блейзерс» командасының 1976–77 жылғы чемпиондық құрамындағы бастапқы қуатты шабуылшы, ол алаңдағы басты рөлі үшін «Қорғаушы» деген лақап атқа ие болды, бұл сол маусымдағы NBA финалдық ойындарының екінші матчында айқын көрінді.

Колледж

Лукас екі жыл бойы бас жаттықтырушы Ал МакГайрмен бірге сол кездегі Маркет Уорриорс командасы үшін колледж баскетбол ойнады, оларды 1974 жылы NCAA чемпионатына дейін жеткізді. Ұлттық жартылай финалда Лукас Маркетті Канзасқа қарсы 64–51 есебімен жеңіске жеткізді, бұл ойында 18 ұпай, 14 доптарды қайтару және 4 блок көрсетті. Маркет титул үшін өткен ойында Солтүстік Каролина штатынан 76–64 есебімен жеңілді, ал Лукас ойынның барлық 40 минуты бойы ойнады, командасын 21 ұпай және 13 доптарды қайтару бойынша жетектеді.

АБА

1973 жылы Америка баскетбол қауымдастығының (АБА) «Каролина Кугарс» командасы АБА драфтының бірінші турында Лукасқа лиганың құқығын алды. 1974 жылы Лукас Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Чикаго Буллз» командасымен НБА драфтында 14-ші нөмірмен таңдалды. Алғашқы маусымында Лукас ойынға орташа есеппен 13,2 ұпай жинап, 10 ребоундқа қол жеткізді және 1974–75 жылдардағы АБА жаңадан келгендерінің екінші командасына ілікті. 1975 жылғы АБА плей-оффында Лукас ойынға орташа есеппен 16,3 ұпай, 14,7 ребоунд және 5 нәтижелі пас берді, ал «Спиритс» командасы бірінші раундта «Нью-Йорк Нетс» клубын 4–1 есебімен жеңіп, шығыс дивизионының финалында болашақ чемпион «Кентукки Колонелс» клубына есе жіберді. 1975 жылдың 17 желтоқсанында, «Спиритс» командасымен екінші маусымының ортасында Лукас Калдвелл Джонсқа айырбас ретінде «Кентукки Колонелс» клубына ауыстырылды. Лукас 1975–76 маусымында АБА All-Star атанды және ойынға орташа есеппен 17,0 ұпай және 11,3 ребоунд жинады. Екі команданың да ойыншылары алаңға шығып, Докинс пен Лукас алаңнан қуылды. «76ers» ойынды жеңіп, серияда 2–0 есебімен көшбасшылыққа шықса да, Лукастың әрекеттері серияның қарқынын «Блейзерс» командасының пайдасына өзгертіп жіберді. Шабыттанған «Портленд» үйдегі келесі екі ойында жеңіске жетті, содан кейін «Филадельфияда» жеңіске жетіп, «76ers» командасын өз алаңында жеңіп, серияны аяқтады. Sports Illustrated журналы Лукасты 1977–78 жылдарғы НБА алдын ала шолуының мұқабасында бейнеледі, лига бойынша күшті ойыншыларды көрсетті. Ол 1980 жылға дейін «Портленд» құрамында болды, содан кейін Кальвин Наттқа айырбас ретінде «Нью-Джерси Нетс» клубына ауыстырылды. 1981 жылдың 13 ақпанында Лукас мансабындағы ең көп – 6 блок жасап, сонымен қатар 31 ұпай жинап, 13 ребоундқа қол жеткізді, нәтижесінде «Нью-Джерси» «Индиана Пейсерс» клубын 103–100 есебімен жеңді. Бір жыл «Нетс» командасында ойнағаннан кейін Лукас Рей Уильямсқа айырбас ретінде «Нью-Йорк Никс» клубына ауыстырылды. 1982 жылы ол Трак Робинсонға айырбас ретінде «Финикс Санз» клубына жіберілді. «Финиксте» Лукас жарақат алған «Санз» командасына 1984 жылы Батыс конференциясының финалына жете көмектесті. Айырықша жағдай, Лукас 1984 жылы «Финикс» командасы жеңілген «Лос-Анджелес Лейкерс» клубымен 1985 жылғы маусымнан кейін келісімшартқа отырды. 1985 жылдың 4 желтоқсанында Лукас ойынды қосымша уақытқа жіберу үшін реттеу уақытының соңында 60 фут қашықтықтан сәтті лақтырды. «Лейкерс» «Юта Джазз» клубын 131–127 есебімен жеңді. «Лейкерс» 1986 жылғы Батыс конференциясының финалында «Хьюстон Рокетс» клубына есе жібергеннен кейін Лукас бір жылға «Сиэтл Суперсоникс» клубына ауысты, содан кейін 1988 жылы өзінің соңғы НБА маусымында «Трейл Блейзерс» клубына оралды. Он төрт жылдық кәсіби баскетбол мансабында – АБА-да екі және НБА-да 12 – Лукас 14 857 ұпай жинап, 1021 ойында 9 306 ребоундқа қол жеткізді. Ол бес рет All-Star атанды – АБА-да бір рет, НБА-да төрт рет. Ол 1978 жылғы НБА қорғаныс бірінші командасына, 1978 жылғы НБА екінші командасына және 1979 жылғы НБА қорғаныс екінші командасына енді.

Ойын-сауық мансабынан кейін

Лукас 1988–89 маусымында Майк Шулер мен Рик Адельманның басшылығымен «Портленд Трейл Блейзерс» командасының көмекші бапкері ретінде жұмысқа алынды. 2005 жылы Лукас Нейт Макмилланның көмекшісі болып «Трейл Блейзерс» командасына қайта оралды.

Жеке өмір

Лукастың үш баласы болды: Морис Лукас II, Дэвид Лукас және Кристин Лукас. Дэвид 2001-2005 жылдары Орегон мемлекеттік университетінде ойнады. Лукасқа 2009 жылдың сәуірінде несеп көпіршігінің қатерлі ісігіне байланысты операция жасалды. Денсаулығының жағдайы нашарлағандықтан, Лукас 2009–2010 маусымынан кейін бапкерлік қызметінен кетті. Лукас 2010 жылдың 31 қазанында Орегон штатының Портленд қаласында қайтыс болды. Оның туған қаласы Питтсбургте де еске алу шаралары өткізілді. "Блейзерс" командасы 2010–2011 маусымында жейделеріне 20 нөмірі бар маташалар тігіп, оның құрметін көрсетті.

Мұра

Портленд Трейл Блейзерс командасы 1988 жылғы 4 қарашада өткен салтанатты шарада оның 20 нөмірі бар футболкасын қызметтен шығарды. 1997 жылғы 23 тамызда АБА-ның 30 жылдық мерекелік жиынында Лукас, Джулиус Эрвинг, Дэн Иссел, Джордж Гервин, Рик Барри, Конни Хокинс сияқты АБА ардагерлерімен бірге АБА тарихындағы үздіктер құрамына енді. Лукастың Портленд командаласы және Даңқ залының мүшесі Билл Уолтонның ұлы, сондай-ақ бірнеше команданың бас жаттықтырысы болған Люк Уолтон оның құрметіне аталған.