Кіріспе
Классикалық балет пен қазіргі заманғы бидің үйлесімі. Қазіргі заманғы балет – классикалық балет пен қазіргі заманғы би элементтерін қосатын би жанры. Ол классикалық балет техникасын және көбінесе классикалық пуант техникасын пайдаланады, бірақ жоғарғы дене қозғалысының кең ауқымын қамтиды және дәстүрлі, классикалық балетке тән қатаң дене сызықтары мен формаларымен шектелмейді. Оның көптеген ерекшеліктері 20-шы ғасырдың қазіргі заманғы биінің идеялары мен инновацияларынан, соның ішінде едендегі жұмыс және аяқтардың ішке бұрылуынан туындайды. Бұл стильде дененің икемділігін көрсететін көптеген қозғалыстар бар.
Contemporary ballet is a genre of dance that incorporates elements of classical ballet and modern dance. It employs classical ballet technique and in many cases classical pointe technique as well, but allows a greater range of movement of the upper body and is not constrained to the rigorously defined body lines and forms found in traditional, classical ballet. Many of its attributes come from the ideas and innovations of 20th century modern dance, including floor work and turn in of the legs. The style also contains many movements emphasizing the body's flexibility.
Тарих
Джордж Баланчин қазіргі заманғы балеттің алғашқы төңкершісі деп есептеледі. Алайда, қазіргі заманғы балеттің нағыз бастауы ресейлік өнер продюсері Серж Дягилевке тиесілі. Дягилев өнерді жалпыхалыққа түсіндіруді қалаған. Ол сурет салу, музыка, театр және басқа да өнер түрлерін біріктіретін бағдарлама құрды, оны халыққа ұсыну үшін. Бұл бағдарлама Ресейде табысқа ие болғаннан кейін, Дягилев классикалық балетке жаңаша көзқараспен қарап, оны еуропалық көрермендерге жеткізуге шақырылды. Ол 1909 жылы тұңғыш қойылымын көрсеткен Дягилевтің орыс балет труппасын құрды. Бірақ Дягилев хореограф болған жоқ, ол өзінің туындысын дамытуды бірнеше белгілі хореографтарға тапсырды, солардың бірі – Джордж Баланчин. Баланчин дамытқан би стилі, классикалық балет пен қазіргі заманғы балеттің арасында жатыр, қазіргі стандарттар бойынша ол неоклассикалық балет деп аталады. Ол классикалық және романтикалық балет дәстүрлерінен өзгешелену үшін иілген қолдарды (кейде аяқтарды да), ішке бұрылған аяқтарды, ортадан қалып қоятын поздарды және дәстүрлі емес костюмдерді – трико, туникалар мен «пудрылы» (powder puff) тутуларды, «кеспе» (pancake) тутулардың орнына пайдаланды. Баланчин Пол Тейлор сияқты заманауи бишілерді өзінің «Нью-Йорк Сити Балет» компаниясымен билеуге шақырды, сондай-ақ заманауи би хореографы Марта Грэммен жұмыс істеді, бұл оның заманауи техникалар мен идеялар туралы білімін кеңейтті. Тарп 1976 жылы ABT және Барышников үшін «Push Comes To Shove» хореографиясын жасады, ал 1986 жылы өзінің компаниясы үшін «In The Upper Room» шығармасын құрды. Бұл екі туынды да заманауи балеттің ерекше заманауи қозғалыстарын, классикалық білім алған бишілермен үйлестіргендігі үшін жаңашыл деп есептелді. Тарп сонымен қатар 1957 жылы Роберт Джоффри құрған «Джоффри Балетімен» де жұмыс істеді. Ол 1973 жылы олар үшін «Deuce Coupe» хореографиясын жасады, онда поп-музыка мен заманауи және балет техникаларының қосындысы қолданылды. «Джоффри Балеті» көптеген заманауи туындыларды орындады, олардың көпшілігін негізін қалаушы Джеральд Арпино хореографиялады. Басқа да белгілі заманауи хореографтар: Джорма Эло, Уильям Форсайт, Марк Моррис, Джири Килиан, Алонзо Кинг және Трей МакИнтайр.
Техника
Қазіргі заманғы балет өз жаттығу әдістері мен техникасы үшін заманауи би және классикалық балеттен нәр алады. Бишілерге түрлі стильдерді игеруге мүмкіндік беру үшін жаттығу бағдарламасы көбірек әртараптанды. Классикалық техникадан өзге, американдық бишілер үшін Джордж Баланчиннің ерекше жылдамдығы мен стилі жиі қолданылатынымен қатар, бишілер заманауи биді де зерттейді. Бұған қоса, көптеген бишілер түрлі кросс-тренинг түрлерін жасайды. Пилатес пен йога көбінесе бұлшықеттерді босату және дене құрылымын дұрыстау үшін қолданылады. 1920 жылдардың соңынан бері пилатес жарақаттардың алдын алуға көмектесетін кросс-тренингтің танымал түрі болып табылады, бірақ соңғы кезде Гиротондық кеңею жүйесі де жиі қолданылуда. Қазіргі заманғы хореографияда бишілердің омыртқасы иілгіш болуы керек және олар денені қалай нығайтуға болатынын білуі тиіс. Бұл классикалық және неоклассикалық балеттен өзгеше, онда бишілер "көтерілуге" тиіс және жоғарғы денесін жабық ұстауы керек. Бишілерге көбірек әмбебап болу үшін, алдымен классикалық балеттен білім алып, содан кейін оған заманауи техниканы қосып үйрену қажет. Қатаң жаттығуларға қарамастан, бишілер аяқтардың қарқынды қозғалыстарынан туындаған ауыр жарақаттарға жиі ұшырайды.
Киімдер
Киім-кешектер мен аяқ киімдер де басқа би стилінен ерекшеленеді. Қазіргі заманғы балетте бишілерге пуантты аяқ киім, қарапайым балеттік аяқ киім киюі немесе тіпті аяқ киім кимеуі де талап етуі мүмкін. Музыка, декорация, киім-кешектерге де осы универсалды көзқарас қолданылады. Қазіргі заманғы балетке белгілі бір стандарттарды орындау қажет емес. Ол қазіргі биге қарағанда көбірек нұсқауларға ие болғанымен, классикалық балеттің шектеулеріне бағынбайды. Классикалық балетке туту, пуантты аяқ киім және декорациялар керек. Қазіргі заманғы балет түрлі киімдерді пайдаланады, олар дәстүрлі нұсқалардан қазіргі заманғы туника сияқты үлгілерге дейін өзгереді. Музыкалық таңдау да әртүрлі болуы мүмкін. Классикалық балетте хореография көбінесе классикалық музыкаға қойылады. Ал қазіргі заманғы балетте музыка дәстүрлі классикалық музыкадан бүгінгі танымал музыкаға дейін ауысуы мүмкін.
Қазіргі күн
Қазіргі таңда әлемде көптеген заманауи балет топтары мен хореографтар бар. Атақты компаниялардың қатарында Nederlands Dans Theater, Hubbard Street Dance Chicago, Complexions Contemporary Ballet және Alonzo King LINES Ballet компаниялары бар. Сонымен қатар, көптеген дәстүрлі "классикалық" компаниялар да заманауи туындыларды үнемі қояды. Кәсіби балет бишісі деп саналатын, классикалық білім алған бишілердің көпшілігі өте жан-жақты болуы керек және классикалық балеттен неоклассикалық балетке, заманауи балетке және қазіргі биге дейін әртүрлі стильде билей алуы тиіс. Олардан әйелдер үшін балет техникасын толық меңгерумен қатар, мінсіз балет техникасы талап етіледі, бірақ сонымен бірге Пол Тейлор сияқты заманауи хореографтардың туындыларын балет пуантарында немесе жалаң аяқ орындауға, немесе Охад Нахариннің жұмысындағы Gaga стиліне де үйренуге дайын болу керек. Балет топтарының көпшілігінде компания үшін жаңа, көбінесе заманауи туындылар жасау үшін ресми хореограф болады. Мысалы, Дуайт Роден Complexions Contemporary Ballet компаниясының көркемдік жетекшісі және басты хореографы болып қызмет етеді. Әрі, көптеген заманауи хореографтарға компаниялар жаңа туынды жасау үшін шақыру жіберіледі немесе компания бұрыннан бар туындыны қою құқығын сатып алады, ал оны сахналау үшін ресми репетитор келеді. Бұрын айтылғандай, Твила Тарп – белгілі хореограф, оның туындылары кеңінен қойылады.