Кіріспе

Бейсбол термині

Бейсбол мен софтболда ұсталмаған үшінші соққы (кейде тасталған үшінші соққы немесе ұсталмаған үшінші соққы деп аталады) ұстағыш тақтадағы үшінші соққыны таза ұстай алмаған кезде болады. Үлкен Бейсбол Лигасында (MLB) ұсталмаған үшінші соққыға қатысты нақты ережелер Бейсболдың ресми ережелерінің 5.05 және 5.09 тармақтарында қарастырылған: (1) бірінші базада жүгіруші болмағанда немесе (2) бірінші базада жүгіруші және екі аут болғанда, соққышы дереу жүгіруші болады. Соққы жарияланады, бірақ төреші соққышыны шығармайды. Төреші сондай-ақ "ұстамағанын" көрсете алады. Содан кейін соққышы бірінші базаға жетуге тырыса алады және оны таңбалау немесе сыртқа шығару қажет. Екі аут және базалар толы болғанда, үшінші соққыны ұстай алмаған ұстағыш допты алғаннан кейін үй базасына күшпен шығу үшін немесе кез келген басқа базаға лақтыру арқылы жүгірушіні күшпен шығаруға тырыса алады. "Ұсталмаған" соққыға тек ұстағыш түсірген соққылар ғана емес, сонымен қатар ұстағыш ұстауға тырыспас бұрын жерге тиген соққылар да жатады. "Бірінші базада жүгіруші болмағанда немесе екі аут" шартының мақсаты – ұстағышқа үшінші соққыны қасақана тастап, содан кейін екінші базада, үшінші базада немесе үй базасында күшпен шығару мүмкіндігімен әділетсіз қос немесе үш аут жасаудан, сондай-ақ соққышыны бірінші базада шығарудан алдын алу. Бұл жағдайдың логикасы "ішкі ұшқыш" ережесіне әкелгенге ұқсас. Ұсталмаған үшінші соққының нәтижесіне қарамастан, питчерге статистикалық түрде соққы тіркеледі, ал соққышыға статистикалық түрде бір соққы қойылады. Атақты мысал ретінде, Коле Калхун Джастин Верландердің 3000-ші мансаптық соққысынан кейін базаға жетті, содан кейін Андрельтон Симмонстың бірден үйге соққысы тиді. Ұсталмаған үшінші соққы ережесінің арқасында питчер бір иннингте үштен астам соққыны тіркеуі мүмкін. Көптеген питчерлер ресми MLB ойынында бір иннингте төрт соққы жасады, бірақ бес соққыдан тұратын иннинг ешқашан болған емес. Кішкентай лигада, Ти-болл және Кіші лига дивизиондарында, соққышы үшінші соққыдан кейін шығарылады, ұстағыш допты таза ұстап алған-алмағанына қарамастан. Кішкентай лигада (немесе Үлкен дивизионда), Жастар, Үлкендер және Үлкен лига дивизиондарында, соққышы ұсталмаған үшінші соққыдан кейін бірінші базаға жылжуға тырысуы мүмкін. Little League Major Division Softball және көптеген басқа жастар бейсбол лигалары (мысалы, USSSA) да осы ережені сақтайды.

Тарих

Ұсталмаған үшінші соққы ережесі бейсболдағы ең көне ережелердің бірі болып саналады және 1845 жылғы Никербокер ережелерінде ресми түрде бекітілген: «Үш допқа соққы беріліп, өткізіліп жіберіліп, соңғысы ұсталса, ойыншы қолдан шығарылады». Дегенмен, бұл ереже одан да ертерек пайда болған. 1796 жылғы жастарға арналған ойын-сауық ойындары туралы неміс кітабында «Ағылшын бейсболы» деген тарау бар, онда осыған ұқсас ереже сипатталған. Ондағы мақсат – тіпті үш рет жұмсақ лақтырылған допқа тигізе алмаған нашар ойыншыға да базаны айналып өтуге мүмкіндік беру болған, сондықтан үшінші рет өткізіп жібергеннен кейін доп ойынға қосылып, ол бірінші базаға жүгіре алатын еді. Ойында ұстағыш болмауы мүмкін, ал болса, ол соққышының артында тұрып, соққыны секіріп тұрып ұстайтын, сондықтан доп ұсталған-ұсталмағаны туралы сұрақ туындамайтын еді, керісінше, ол алаңға шығарылып, ойынға қосылатын. Фелдинг қолғаптары болмағандықтан, қателіктер жиі кездесетін, сондықтан соққышының бірінші базаға қауіпсіз жету мүмкіндігі жоқ емес еді. 2006 жылы 6.09 ережеге (Ережелер нөмірленгеннен кейін 5.09(а)(2) түсіндірмесі) қосымша түсіндірме енгізілген кезде ереженің қолданылуы өзгертілді:

5.05(а)(2) түсіндірмесі: Үшінші соққыда өзінің жағдайын түсінбеген және бірінші базаға жүгіру процесінде емес, үй тақтасын қоршап тұрған топырақ шеңберінен шыққан соққышы, ойыннан шығарылады. Бұл түсіндірме ереженің қолданылуына қатысты ресми тұжырым болып табылады. Осы өзгеріске дейін соққышы дугоутқа кірмес бұрын кез келген уақытта бірінші базаға жүгіруге тырыса алатын еді. Жаңа ереже жоғарыда айтылған даулы ойынға әсер етпес еді, өйткені соққышы топырақ шеңберінен шықпаған.