Кіріспе

Бөлшектердің энергиясын өлшейтін эксперименталдық құрал.

Эксперименталды бөлшектер физикасында калориметр – бөлшектердің энергиясын өлшейтін детектор. Бөлшектер калориметрге еніп, оның ішінде бөлшектер душын (жауын) тудырады, олардың энергиясы калориметрде жиналып, өлшенеді. Энергия толығымен өлшенуі мүмкін, бұл үшін бөлшектер душының толық қамтылуы қажет, немесе энергияның үлгісі алынуы мүмкін. Әдетте, калориметрлер бөлшектердің бағытын және жиналған энергияны анықтау үшін көлденеңге бөлінеді, ал бойлық сегментация душ даму барысындағы пішініне сүйене отырып, бөлшектің табиғатын анықтауға мүмкіндік береді. Калориметрияны жобалау – бөлшектер физикасының белсенді зерттеу саласы.

Электромагниттік және адрондық

электрон, позитрон және фотондар сияқты. (Екеуінің арасындағы айырмашылықтар үшін бөлшектердің шашырауы түрлерін қараңыз.) Калориметрлер белсенді материалдарының сәулелену ұзындығы (ECAL үшін) және ядролық өзара әрекеттесу ұзындығы (HCAL үшін) арқылы сипатталады. ECAL-дар әдетте 15–30 сәулелену ұзындығына терең, ал HCAL-дар 5–8 ядролық өзара әрекеттесу ұзындығына терең болады.

Біртекті және сынама алу

ECAL немесе HCAL үлгілік калориметр немесе біртекті калориметр болуы мүмкін.

Жоғары энергия физикасының эксперименттеріндегі калориметрлер

Физикалық бөлшектердің көптеген эксперименттері калориметрияның әлдебір түрін пайдаланады. Көбінесе, бұл өзара әрекеттесу нәтижесінде пайда болатын бейтарап бөлшектерді анықтау және өлшеудің ең тиімді жолы болып табылады. Сонымен қатар, калориметрлер "жоғалған энергияны" есептеу үшін қажет, ол материямен сирек әрекеттесетін және детектордан шығып кететін бөлшектерге, мысалы, нейтриноларға байланысты болуы мүмкін. Көптеген эксперименттерде калориметр орталық тректер және мюон детекторлары сияқты басқа компоненттермен бірігіп жұмыс істейді. Барлық детектор компоненттері физикалық құбылысты қайта құру мақсатына қол жеткізу үшін бірлесіп жұмыс істейді.