Кіріспе
Джон Флетчердің "Әйелді басқар және әйел ал" атты сахналық комедиясы - Джон Флетчердің жазған кешкі комедиясы. Ол алғаш рет 1624 жылы қойылды және 1640 жылы жарияланды. Бұл екі жұптың жалған сылтаумен үйлену туралы хикаяны баяндайтын интригалы комедия. Пьесаны 19 қазан 1624 жылы Ревельс шебері Сер Генри Герберт сахнаға қоюға рұқсат берді. Оны сол маусымда екі рет патша сарайында "Корольдің адамы" труппасы қойды. 1640 жылғы кварто Оксфорд университетінің баспагері Леонард Личфилдтің Оксфордта басылған нұсқасы. Кейін 1679 жылы екінші Бомонт және Флетчер фолиосында қайта басылды. Флетчердің көптеген пьесалары сияқты, бұл пьеса да Реставрация дәуірінде жаңадан қойылды; қайта өңделген нұсқасы 1697 жылы және одан кейін бірнеше рет басылды, бұл пьеса драматургтің ең танымал туындыларының біріне айналды. Сыртқы дәлелдер, Герберттің жазбалары мен 1640 жылғы квартоның мәліметтері бойынша, пьеса Флетчердің жеке туындысы болып табылады. Пьесаның стилі мен мәтіндік ерекшеліктері Флетчердің жеке авторлығын растайды: "Флетчердің пьесаға жауапкершілігі ешқашан күмәндалмаған". Бұл оның бір авторлық құрастырусыз жазған соңғы пьесасы. Пьесаның атауы ежелгі мақалға сілтеме жасайды ("Кез келген еркек әйелді басқара алады, бірақ оны үйлендірген еркекке ол оңай болмайды"), бұл кеңес беретін еркектердің осындай оңай тәжірибесі бар екенін көрсетеді, бірақ егер сізде осындай әйел болса, бұл оңай шаруа емес.
Rule a Wife and Have a Wife is a late Jacobean stage comedy written by John Fletcher. It was first performed in 1624 and first published in 1640. It is a comedy with intrigue that tells the story of two couples that get married with false pretenses. The play was licensed for performance by Sir Henry Herbert, the Master of the Revels, on 19 October 1624. It was performed by the King's Men, who performed it at Court twice in that season. The 1640 quarto was printed at Oxford by Leonard Lichfield, the printer to the University of Oxford. It was later reprinted in the second Beaumont and Fletcher folio of 1679. It was revived in the Restoration era in an adaptation, like many of Fletcher's plays; the revised version was printed in 1697 and repeatedly thereafter, and proved to be among the dramatist's most popular works. External evidence, including Herbert's entry in his records and the 1640 quarto, assigns the play to Fletcher alone. The play's internal evidence of style and textual preferences confirms Fletcher's solo authorship: "Fletcher's sole responsibility for it has never been questioned." It is the last play he wrote on his own with no co author. The play's title refers to an old saying ("Every man can rule a shrew but he that has her"), which suggests that men who offer advice have such easy expertise — but if you actually have such a wife, it's not that easy.
Ән
Генри Перселлдің "There’s not a Swain" әні дәстүрлі түрде осы пьесада 3-ші актінің басында орындалады. Ән 1694 жылғы сәуір айындағы "Gentleman’s Journal" журналында жарияланған, онда ол "Мырза Генри Перселлдің ноталары, Н. Хенли мырзаның әуеніне сәйкес сөздер" деп аталған. Әннің әуені, сөздерсіз, Перселлдің Шекспирдің "Жазғы түнгі арманы" пьесасының музыкалық бейімделуі "Фейлер патшайымында" рогатка ретінде кездеседі. Ән сонымен қатар "Joyful Cuckoldom" пьесасында да кездеседі, онда ол "Rule a Wife and Have a Wife" пьесасынан алынғандығы туралы ескерту жасалған.
Орнату
Испаниядағы қала және шағын үй.
Қысқаша мазмұны
Бірінші актінің бірінші көрінісі Хуан мен Переспен басталады, екеуі де офицерлер, төменгі елдердегі соғысқа сарбаздарды тартуға жасаған әрекеттері туралы әңгімелеседі. Олар соғыстан жалыққан және бай әйелге үйленіп соғыстан құтылу жолын іздейді. Келесі сахнада Санкио мен Алонзо өздерін соғысқа алуға рұқсат беруді ойластырады. Олар соғыстың қауіптерін, жыныстық жұқпалы аурулардың қауіптерімен салыстырады. Бай әйелге үйленудің ең дұрыс шешім екендігіне келеді. Соғыс қаупі бар бұл пьеса, ер адамдардың неліктен идеалды емес некеге келісетінін түсіндіруге көмектеседі. Маргарита – бай мұрагер. Ол Леон атты сарбазға тұрмысқа шығады, ол оның басқа біреумен қарым-қатынаста болуына қарсы емес. Бірақ Леон бұған наразы болады, наразылығы оның құда болғанда бақытты болмайтынын көрсетеді. Ол Маргаританы эротикалық құштарлығын басып тастауға итермелейді. Енді бір-біріне сенгендерін көрсету үшін, олар герцогтің келесі сүйіктісін қорлау үшін бірігеді, баспалдақ астынан естілетін шудың оның жанын алуға келген шайтан екенін ойлатып, оны қорқытады. Шындығында, бұл шуды мас Какафого шығарады. Осы уақытта, оқиғаның екінші бөлігінде Маргаританың қызметшісі Эстифания капитан Переске үйленеді. Ол Маргаританың бай үйінің өзіне тиесілі екенін көрсету арқылы оған үйленеді. Бірақ Эстифания кейін Перездің кедей екенін біледі – өзі сияқты. Дегенмен, ол Перездің әсем заттарын (tchotchkes) Какафогоға кепілге береді, ол оған олардың құны болмаса да, зор байлық береді. Бұл Перезді таң қалдырады, сондықтан ол Эстифанияға мойынсұнады. Осы екі оқиғада Какафого екі жұпты татуластыруға көмектеседі. Перес пен Маргарита өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін пайдалана алатын серіктер тапқан, ал Эстифания мен Леон өздерін жалған көрсету арқылы серіктерін алдаған, "жалғандық ашылғанда оларды жеңіп, мойынсұнуға мәжбүрлеген, содан кейін үйлесімді шешім табу үшін біршама мойынсұнған". Шекспирдің "Құдалық" пьесасында ер адам әйелді бағындырса, Флетчердің екі сюжеті екі бағындырушыға – еркек пен әйелге мүмкіндік береді. Соңында екі бақытты неке болады – күйеуі әйеліне билік ететін және әйелі күйеуіне билік ететін, бұл сюжетке шешім береді. Алайда, күмәнді автор осы төртеу туралы аудиторияға көптеген түсініксіздіктер қалдырады.