Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Совет теңіз флотының адмирал Нахимов класының крейсері
Soviet Navy's Admiral Nakhimov class cruiser
«Красный Кавказ» (орыс тілінде "Красный Кавказ" – "Қызыл Кавказ") – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылысы басталған, бірақ Ресей революциясы кезінде толық аяқталмаған Совет теңіз флотының крейсері. Советтер оның дизайнын көп өзгертіп, 1932 жылы аяқтады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Одесса қаласын қоршау кезінде, Севастополь қаласын қоршау кезінде және 1941–1942 жылдардың қысында Керчь-Феодосия операциясында совет әскерлеріне көмек көрсетті. 1942 жылдың 3 сәуірінде Гвардия атағымен марапатталды. 1947 жылдың мамыр айында оқу кемесі ретінде қайта жіктеліп, 1952 жылы нысана ретінде пайдаланылды.
Krasny Kavkaz (from Russian: "Красный Кавказ" – "Red Caucasus") was a cruiser of the Soviet Navy that began construction during World War I, but was still incomplete during the Russian Revolution. Her design was heavily modified by the Soviets and she was completed in 1932. During World War II she supported Soviet troops during the siege of Odessa, siege of Sevastopol, and the Kerch–Feodosiya operation in the winter of 1941–42. She was awarded the Guards title on 3 April 1942. She was reclassified as a training ship in May 1947 before being expended as a target in 1952.
Қызмет тарихы
1913 жылғы 18 қазанда Россуд кеме жасақтаушы зауытында Ресей империясының әскери-теңіз күштері үшін "Адмирал Лазарев" атты крейсерге шартты түрде жатақталды. 1917 жылғы қазан революциясы кезінде кеме құрылысы 63% аяқталғанда тоқтатылды. 1918 жылдың екінші жартысында гетман Павло Скоропадскийдің Теңіз департаменті кемені аяқтау жұмыстарымен айналысты. 1919 жылғы 25 қаңтарда кеме ресми түрде "Гетман Петро Дорошенко" деп қайта аталды, бірақ Миколаев қаласы одан кейін көп ұзамай Антанта күштерінің бақылауына өтті. Кеме корпусы салыстырмалы түрде зақымдалмағандықтан, кеңес үкіметі кемені өзгертілген жоба бойынша аяқтауға шешім қабылдады. 1926 жылғы 14 желтоқсанда "Красный Кавказ" деп аталды және 1932 жылғы 25 қаңтарда пайдалануға берілді. "Красный Кавказ" бастапқыда төрт екі мұнаралы қондырғыда сегіз зеңбірекке арналған еді, бірақ кеменің кішкентай және жеңіл конструкциялы корпусы бұл мүмкін емес еді. Жаңа 57 калибрлі Б1К зеңбірегін орнату үшін үш екі мұнаралы қондырғы да практикалық емес болып шықты, сондықтан кеңес үкіметі төрт МК 1 180 бір 180 мм зеңбірек мұнарасын, әр жағында екі-екіден орнатуға келісті. Осы мұнараларды орналастыру үшін кеменің үстін қайта жаңарту қажет болды және барлық бастапқы казематтық B7 Pattern 1913 зеңбіректер алынып тасталды. Оның қосалқы қару-жарағы 30 калибрлі 76,2 мм Lender АА зеңбірегінің төрт қондырғысынан тұрды. Бастапқы ішкі торпедалық түтікшелері төрт үш торпедалық қондырғымен ауыстырылды. Оған әуе кемесін басқаруға арналған кран орнатылды, бірақ 1935 жылға дейін артқы түтікшесіне катапульта орнатылмады, ол кезде Германиядан Heinkel катапульты импортталды. Сондай-ақ, кеме 120 минаны орналастыруға арналған рельстерге жабдықталды. 1932 жылғы мамыр айында, оны пайдалануға бергеннен кейін көп ұзамай, жеңіл крейсер "Коминтерн" совет крейсерімен соқтығысып, кеменің мұрын бөлігіне ауыр зақым келтірді. Кеме кең ауқымды жөндеуден өтті және жалпы ұзындығын арттырды. 1933 жылы ол Түркия, Грекия және Италия порттарына сапар шекті. "Барбаросса" операциясына дейін, шамамен 1940 жылы қайта жабдықталды, катапульты алынып тасталды және оның ұшаққа қарсы қару-жарағы күрт арттырылды. Оның төрт 76,2 мм Lender АА зеңбірегі төрт итальяндық Minizini екі зеңбірекпен 47 калибрлі қондырғыларымен ауыстырылды және ол жартылай автоматты 34 K зеңбірегіне арналған төрт бірлік қондырғысын, сондай-ақ алты АА пулеметін алды. 34 K зеңбірегіне арналған екі жеке қондырғы да орнатылды, біреуі артқы негізгі зеңбірек мұнарасының артында, әр жағында орналасқан. Бұл зеңбіректердің кейбіреулері бұрын алынған болуы мүмкін, көздері нақты емес. 1942 жылдың соңында Потиде жөндеу жұмыстары жүріп жатқанда, ол торпедалық түтікшелерінің артқы жұбын түсірді және батып кеткен совет крейсері "Червона Украинадан" құтқарылған тағы екі Minizini қондырғысын алды. Сонымен қатар, 37 мм АА зеңбірегінің теңіздік нұсқасына арналған он жеке қондырғы орнатылды. 1944 жылға қарай ол әрқайсысының үстінде төрт еселенген Vickers .50 МК III пулеметін алып жүрді және ол Oerlikon 20 мм зеңбірегін қолданған болуы мүмкін.
Laid down on 18 October 1913 at the Rossud Dockyard as Admiral Lazarev for the Imperial Russian Navy as a cruiser of the , she was launched on 8 June 1916. Construction was abandoned in 1917 during the October Revolution when the ship was 63% complete. In the second half of 1918, the Marine Department of Hetman Pavlo Skoropadskyi was engaged in completion of ship. On 25 January 1919, the ship was formally renamed in "Hetman Petro Doroshenko", but Mykolaiv was captured shortly afterward by the Entente. The hull was relatively undamaged and the Soviets decided to finish the ship to a modified design. She was renamed Krasny Kavkaz on 14 December 1926, and completed to a modernized design, being commissioned on 25 January 1932. Krasny Kavkaz was initially intended to accommodate eight guns in four twin turrets, but this was impossible given her small and lightly constructed hull. Three twin turrets mounting the new 57 caliber B 1 K gun under development also proved impracticable and the Soviets had to settle for four MK 1 180 single 180 mm gun turrets, two at each end. Her superstructure was massively revised to accommodate these turrets and all of the original casemated B7 Pattern 1913 guns were removed. As completed her secondary armament was only four 30 caliber 76.2 mm Lender AA guns mounted between her funnels. Her original internal torpedo tubes were replaced by four triple torpedo mounts mounted on each side of the main deck abaft the forecastle break. She was given an aircraft handling crane, but a catapult wasn't installed aft of her rear funnel until 1935 when a Heinkel catapult was imported from Germany. She was also fitted for mine rails with a capacity of up to 120 mines. The light cruiser Soviet cruiser Komintern collided with her in May 1932, shortly after her commissioning, and badly damaged her bow. It was extensively rebuilt and increased her overall length by over In 1933 she made port visits in Turkey, Greece and Italy. She was refitted before Operation Barbarossa, probably about 1940, her catapult was removed, and her anti aircraft armament was greatly increased. Her four 76.2 mm Lender AA guns were exchanged for four Italian Minizini twin gun 47 caliber guns and she received four single mounts for the semi automatic 34 K guns as well as six AA machine guns. Two single mounts for 34 K guns were also fitted, one on each side of the quarterdeck just aft of the rearmost main gun turret. Some of these guns may have been received earlier, the sources are unclear. While under repair at Poti in late 1942 she landed her aft pair of torpedo tubes and received two more Minizini mounts salvaged from the sunken cruiser Soviet cruiser Chervona Ukraina. Ten single mounts for the naval version of the 37 mm AA gun was also fitted. By 1944 she was also carrying one quadruple Vickers .50 machine gun MK III mount on top of each of her superfiring main gun turrets and she may have been using Oerlikon 20 mm cannon.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Красный Кавказ, крейсерлер Червона Украина, Коминтерн және бірқатар эсминстермен бірге 22 маусымда Севастопольдегі Қара теңіз флотының базасын қорғауға арналған қорғаныс миналық қойылым жасады. Ол Одессаны қорғаған Кеңес әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті және 1941 жылдың қыркүйек айында Одессаға 157-ші атқыштар дивизиясын жеткізген конвойларды сүйемелдеді. Сондай-ақ, Севастопольден 3-ші теңіз полкінің бір батальонын Румыния шебінде, Фонтанка мен Дофиновка маңындағы румындық жағалау батареяларын жою мақсатында сәтті десанттық операцияға алып барды. Ол 3-6 қазан аралығында 157-ші атқыштар дивизиясын Одессадан Севастополға эвакуациялаған конвойларды сүйемелдеді және 15-16 қазан түнінде соңғы эвакуациялық конвойды сүйемелдеді. Севастополь қоршауы кезінде ол артиллериялық қолдау көрсетті, Қрымның басқа аймақтарынан Севастопольге кесілген әскерлерді эвакуациялады және Кавказ портынан күштер мен жабдықтар жеткізді. Ол 7-13 желтоқсан аралығында Новороссийск пен Туапседен Севастопольге 388-ші атқыштар дивизиясын, ал 21-22 желтоқсан аралығында 354-ші атқыштар дивизиясын тасымалдауға көмектесті, аралықта неміс позицияларын бомбалады. Керчь-Феодосия операциясы барысында Красный Кавказ 1941 жылдың 29 желтоқсанында Феодосия портына кірді, күштерді түсірді және жағалаудағы Кеңес әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. Ол Оккупанттардың артиллериясы мен миномет атысынан жиырма жеті рет зардап шекті. 1 және 3 қаңтарда ол Керчь түбегіндегі Кеңес плацдармына жабдықтар мен күштер жеткізді. Қайту жолында II./StG 77 құрамындағы неміс Junkers Ju 87 Stuka пикиру бомбалаушыларынан ауыр зақым алды. Корпусының корма бөлігіне түскен төрт жақын жарылыс рульдік басқаруды, сол жақ винтті зақымдады, бір винтті жыртып тастады және кормадағы тесіктердің көбеюіне себеп болды, нәтижесінде суға бату деңгейі артты. 1943 жылдың 6 қазанында Таман плацдармынан неміс әскерін эвакуациялауға тырысқан үш эсминецтің жоғалуы Сталинге өзінің тікелей рұқсатысыз ірі теңіз күштерін жөнелтуге тыйым салуға әкеп соқты, бұл Красный Кавказдың соғыстағы белсенді қатысуын тоқтатты.
Krasny Kavkaz, in company with the cruisers Chervona Ukraina, Komintern and a number of destroyers, laid down a defensive mine barrage protecting the Black Sea Fleet base at Sevastopol on 22 June. She provided gunfire support to Soviet forces defending Odessa and escorted convoys bringing the 157th Rifle Division into Odessa during the month of September 1941. She also transported one battalion of the 3rd Marine Regiment from Sevastopol in a successful amphibious assault behind Romanian lines to destroy Romanian coastal batteries near Fontanka and Dofinovka. She escorted convoys from 3–6 October that evacuated the 157th Rifle Division from Odessa to Sevastopol and escorted the final evacuation convoy during the night of 15–16 October. During the siege of Sevastopol she provided gunfire support and evacuated cut off troops from elsewhere in the Crimea into Sevastopol and brought in reinforcements from Caucasian ports. She helped to transport the 388th Rifle Division from Novorossiysk and Tuapse to Sevastopol between 7 and 13 December and the 354th Rifle Division between 21 and 22 December, bombarding German positions in the interim. During the Kerch–Feodosiya operation, Krasny Kavkaz sailed into the harbor of Feodosiya on 29 December 1941 and disembarked reinforcements and provided gunfire support for Soviet troops already ashore. She was hit seventeen times by Axis artillery and mortar fire in retaliation. On 1 and 3 January she ferried supplies and reinforcements for the Soviet bridgehead on the Kerch Peninsula. On the return voyage she was severely damaged by German Junkers Ju 87 Stuka dive bombers from II./StG 77. Four near misses close to her stern damaged her steering, her left propeller shaft, blew off one propeller and put enough holes in her stern that flooding caused her draft to increase by
She was awarded the Guards title on 3 April in recognition of her performance. The loss of three destroyers attempting to interdict the German evacuation of the Taman Bridgehead on 6 October 1943 caused Stalin to forbid the deployment of large naval units without his express permission and this meant the end of Krasny Kavkazs active participation in the war.
Соғыстан кейінгі тарих
Соғыс аяқталғаннан кейін оның қызметі туралы көп мәлімет белгілі емес, тек 12 мамыр 1947 жылы оқу кемесі ретінде қайта тағайындалғаны ғана белгілі. 1951 жылы «Красный Кавказ» КС 1 «Комет» (АС 1 «Кеннел») кемеге қарсы зымыранын сынау үшін нысаналық кеме ретінде белгіленді. 1952 жылдың көктемінен бастап «Красный Кавказ» инертті зарядтармен жабдықталған «Комет» зымыраларымен сынақтан өтті, нәтижесінде үш кішкентай тесік пайда болды – біреуі корма бөлігінде, екеуі теңіз қалқандарындағы салмақтарда. Сонымен қатар, 10 м² көлемде үлкен тесік пайда болды. Осы сынақтар барысында «Красный Кавказ» бағытын сақтап, су бетінде қалып қойды. 1952 жылдың 21 қарашасында экипажсыз, 18 түйін (33,3 км/сағ) жылдамдықпен теңізге шығарылып, жарылғыш бөлігі бар «Комет» кемеге қарсы зымырасын сынауға мүмкіндік берілді. Сынақ кезінде кеме дерлік бірден батып, екіге бөлініп, үш минут ішінде суға кетті. Кеменің апатқа ұшыраған орны шамамен 15 миль (24,14 км) қашықтықта, Феодосия шығанағының оңтүстік ұшындағы Чауда (мыс) мысының оңтүстігінде орналасқан.
Little is known about her activities after the end of the war other than she was redesignated as a training ship on 12 May 1947. Krasny Kavkaz was assigned as a target ship for testing of KS 1 Komet (AS 1 Kennel) anti shipping missile in 1951. Since spring 1952, Krasny Kavkaz was tested against Komet missiles with an inert charge, resulting in three neat little holes, one on the aft and two on the weights on the marine fenders, however, there was also a massive 10 m² exit hole. During these tests, Krasny Kavkaz managed to stay afloat, continuing on course. On the 21 November 1952, she was put out to sea at 18 knots (33.3 km/h) and without crew to allow for the testing of a Komet anti ship missile with a proper warhead. During testing, she sunk almost instantaneously, splitting into two and sinking within three minutes. Her estimated wreck location is roughly 15 miles (24.14 km) south of the cape Чауда (мыс), on the southern tip of the Feodosia Gulf.