Кіріспе

Карвакрол немесе цимофенол, C6H3(CH3)(OH)C3H7 – монотерпеноидты фенол. Оның өзгеше ерекшелігі – биязы қызылшаның күшті, жылу иісі.

Табиғи пайда болуы

Карвакрол Origanum vulgare (орегано) эфир майында, биязы ұсақ жапырақты раушан майында, қымыз шөбінен алынатын майда және жабайы бергамотта кездеседі. Биязы ұсақ жапырақты раушанның (тимьян) түрлерінің эфир майы 5%-дан 75%-ға дейін карвакролдан тұрады, ал Satureja (сарышөп) түрлерінің майы 1%-дан 45%-ға дейін құрайды. Origanum majorana (маржорам) және Крит диттанисі карвакролға бай, тиісінше 50% және 60–80%. Бұған қоса, текила мен Lippia graveolens (мексикалық орегано) – ерік гүлділер тұқымдасына жататын өсімдіктерде де табылады.

Синтез және туындылар

Карвакролды бірнеше жолмен синтетикалық түрде дайындауға болады. Цимол сульфон қышқылының каустикалық калиймен қосылуы десульфондануға алып келеді. 1-метил-2-амино-4-пропилбензолға азот қышқылының әсер етуі диазотизацияны тудырады. Кафр мен йодты немесе карвонды мұздық фосфор қышқылымен ұзақ қыздыру да көрсетілген. Карвонды палладий-көміртек катализаторымен сусыздау белгіленген. Ол 50% калий ерітіндісі арқылы Origanum майынан шығарылады. Бұл 20 °C температурада 0 °C балқу температурасымен және 236–237 °C қайнау температурасымен кристалдар массасына айналатын қою май. Темір хлоридімен тотығу оны дикарвакролға, ал фосфор пентахлориді – хлорцимолға айналдырады. Cladosporium herbarum және Fusarium verticillioides/F. moniliforme, Rhizoctonia solani/R. solani, Sclerotinia sclerotiorum және Phytophthora capsici сияқты саңырауқұлақтар.