Кіріспе

Бұрынғы герцогтік Тюрингия, Германия Саксия Веймар (Sachsen Weimar) - қазіргі Тюрингиядағы Веттин әулетінің Эрнестин тармағы ұстаған Саксия герцогтіктерінің бірі. Басты қала және астана Веймар болды. Веймар тармағы Веттин әулетінің ең аға тармағы болды.

Лейпцигтің бөлімшесі

15 ғасырдың аяғында қазіргі Тюрингияның көп бөлігі, соның ішінде Веймар айналасындағы аймақ Саксонияның Веттиндік сайлаушылары иеленді. 1485 жылғы Лейпциг келісімінің негізінде Веттин жерлері Саксониялық кургер Эрнест пен оның кіші інісі Альберт III арасында бөлінді, ал Тюрингиядағы батыс жерлер сайлау мәртебесімен бірге отбасының Эрнестин тармағына берілді. Эрнесттің немересі Саксонияның электоры Иоанн Фредерик I 1547 жылы Виттенбергтің капитуляциясында сайлау мәртебесін жоғалтты, ол Лютерандық Шмалькальдия Лигасының Габсбург императоры Карл V-ге қарсы көтерілісіне қосылғаннан кейін жеңілді, тұтқындалды және тыйым салынды. Дегенмен, 1552 жылғы Пасау бейбітшілігіне сәйкес, ол кешірілді және Тюрингиядағы жерлерін сақтауға рұқсат етілді. 1554 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Иоанн Фредерик II Готта тұратын "Саксония герцогы" болды. Оның сайлау мәртебесін қайта алуға тырысуы сәтсіз болды: 1566 жылы қарақшы барон Вильгельм фон Грумбах бастаған көтеріліс барысында герцогты император Максимилиан II өмір бойына тыйым салып, түрмеге қамады.

Эрфурт ауданы

Иоанн Фредерик II-ге Веймарда оның інісі Иоанн Вильгельм алмасты, ол қысқа уақыт ішінде корольдің ықыласынан айырылды. 1572 жылы Максимилиан II Эрфурт бөлінісін жүзеге асырды, ол арқылы Эрнестин жерлері герцог Джон Вильгельм мен тұтқындалған Джон Фредерик II-нің екі тірі қалған ұлы арасында бөлінді. Джон Вильгельм Саксония Веймар герцогтігін сақтады, ал оның кіші немерелері Кобург пен Айзенах айналасындағы оңтүстік және батыс аумақтарды алды. Бұл бөлініс көптеген бөліністердің алғашқысы болды; келесі үш ғасыр бойы герцогтар бірден көп ұлы болған кезде жерлер бөлінді және герцогтар тікелей мұрагерлері жоқ кезде қайта біріктірілді, бірақ барлық жерлер Веттин отбасының Эрнестин тармағында қалды. Нәтижесінде Саксония Веймар герцогтығы бір емес, бірнеше рет қысқарды және өсті. Бұл кезеңдегі Тюрингия мемлекеттері әртүрлі көлемдегі бірнеше жалғаспайтын аумақтардан тұратын. Саяси билік жоқ болғандықтан, осы кішігірім мемлекеттердің билеушілері өздерінің резиденцияларында сәнді монархиялық үйлерді құрып, үлкен мәдени жетістіктерге қол жеткізді. 1573 жылы герцог Джон Вильгельм қайтыс болды, оның орнын оның ұлы Фредерик Вильгельм I бағындырды. 1602 жылы оның өліміне байланысты Саксония Веймар қайтадан оның інісі Иоанн II мен Фредерик Вильгельмнің кіші ұлы Иоанн Филипп арасында бөлінді, ол Саксония Альтенбургінің аумағын алды. Джонның ұлы герцог Иоганн Эрнст I Саксония Веймар 1617 жылы анасы Доротея Мария Анхальтты жерлеу кезінде әдеби жеміс-жидек қоғамын құрды.

Отыз жылдық соғыс

Отыз жылдық соғыс басталғанда герцог Иоганн Эрнст I 1620 жылы Ақ тау шайқасында жеңілген Пфальцтің "Қысқы патшасы" Фредерик V-нің басшылығымен протестанттық Богемиялық иеліктерін қолдады. Император Фердинанд II титулын алып тастағаннан кейін, ол католик Габсбургтер әулетінің қатал қарсыласы болып қалды және 1626 жылы Эрнст фон Мансфельдтің венгрлік жорығында қайтыс болды. Оның 1620 жылдан бері регент болған інісі Вильгельм қайтыс болғаннан кейін билік басына келді. Алғашында протестанттық мәселелерді де қолдаған, Швеция королі Густав Адольф қайтыс болғаннан кейін ол 1635 жылғы Прага бейбітшілігіне сәйкес келуді таңдады, оның Альбертиндік туыстары императормен келіссөздер жүргізді. Кардинал Ришельедің басшылығымен француз қызметіне кірген оның кіші інісі генерал Бернард Саксен Веймардың қарсылығына қарсы. Дегенмен, көптеген неміс иеліктері сияқты, Веймар жерлері де соғыс әрекеттері мен оба эпидемиясы салдарынан қираған. 1638 жылы герцог Джон Эрнест қайтыс болғаннан кейін Эрнестин Саксониясының Эйзенах және Саксония Кобург бөлімшесі жойылып кеткен кезде Саксония Веймары Вильгельмге оның игіліктерінің үлкен бөлігі мұра болды. Алайда 1640 жылы ол өзінің кіші ағалары Эрнест I мен Альберт IV-ті қатыстыруға мәжбүр болды, осылайша Саксен-Готтың герцогтігін және қысқа өмір сүрген Саксен-Эйзенахты (қайта) құрды, ол 1644 жылы герцог Альберт қайтыс болғаннан кейін қайтадан таратылды. 1672 жылы герцог Фредерик Вильгельм III Саксен Альтенбург герцогының, герцог Иоанн Филипптің ұрпағы мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін, герцогтың жерлерін қайта орналастыру болды. Оның ағасы герцог Иоганн Эрнст II Саксен Веймар герцогтігінің бір бөлігін мұра етті, ол 1602 жылы Саксен Веймар аумағынан бөлінді. Иоганн Эрнст II дереу кеңейтілген Саксония Веймар жерлерін өзіне және оның кіші ағалары Иоганн Георг I және Бернхард II арасында бөлісті, олар Саксония Эйзенах және Саксония Йена герцогтіктерін алды, олар Бернхардтың ұлы герцог Иоганн Вильгельм 1690 жылы қайтыс болғаннан кейін Саксония Веймарға қайта оралды.

Веймар классицизмі

1741 жылы Джон Георгийдің ұрпағы Вильгельм Генрих қайтыс болғаннан кейін, герцог Эрнест Август I Саксония Веймар да Саксония Эйзенах герцогтігін мұра етті. Содан кейін ол екі герцогтікті де жеке одақта басқарып, тұңғыштық қағидасын жүзеге асыру арқылы өз иеліктерінің дамуын шешен түрде алға жылжытты. 1748 жылы оның орнын басқан ұлы Эрнест Август II 1758 жылы қайтыс болды, содан кейін императрица Мария Тереза оның жас жесірін, герцогиня Анна Амалияны елдің регенті және оның сәби ұлы Карл Августтың қамқоршысы етіп тағайындады. Энергиялы Анна Амалияның регенттік билігі және жазушы Кристоф Мартин Виланд тәрбиелеген Карл Августтың билігі Саксония Веймар тарихында биік нүкте болды. Әдебиет пен өнердің екі бағышталған меценаты Анна Амалия мен Чарльз Август өздерінің сотына жетекші неміс ғалымдарын, соның ішінде Иоганн Вольфганг фон Гёте, Фридрих Шиллер және Иоганн Готфрид Хердерді тартты және Веймардағы резиденциясын Веймар классицизмі деп аталатын дәуірде маңызды мәдени орталыққа айналдырды. 1804 жылы герцог Карл Август өзінің ұлы және мұрагері Карл Фредерикті Ресей императоры Александр I-нің әпкесі Ұлы герцогиня Мария Павловнаға үйлендіріп, Еуропа саясатына кірді. Алайда, сонымен бірге ол Пруссияға Француз империясына қарсы Төртінші коалиция соғысына қосылды және Йена Ауерштедт шайқасында жеңілгеннен кейін 1806 жылы Рейннің Наполеондық конфедерациясына қосылуға мәжбүр болды. 1809 жылы тек герцог тұлғасында біріккен Саксен-Веймар мен Саксен-Эйзенах ресми түрде Саксен-Веймар-Эйзенах герцогтігіне біріктірілді.