Кіріспе

Екі денелі Кеплер орбиталық механикасында, орталық теңдеуі – дененің эллипстік орбитадағы нақты орны мен бірдей кезеңдік дөңгелек орбитадағы біркелкі қозғалыс кезінде болатын орны арасындағы бұрыштық айырмашылық. Ол шын аномалияның (ν) орташа аномалиядан (M) алынған айырымы ретінде анықталады және әдетте орташа аномалияның (M) және орбиталық эксцентриситеттің (e) функциясы түрінде беріледі.

Талқылау

Көне заманнан бері аспан денелерінің қозғалысын болжау мәселесі, оны бір дененің екінші дененің айналасындағы орбиталық қозғалысына келтіру арқылы жеңілдетілді. Дене орбитасының бойындағы орнын есептеуде, көбінесе қозғалыстың дөңгелек екенін болжау ыңғайлы. Бұл алғашқы жуықтама – уақытпен көбейтілген тұрақты бұрыштық жылдамдық. Эллипстік қозғалыстың жуық дөңгелек орнын түзетудің әртүрлі әдістері бар, олардың көпшілігі күрделі және Кеплер теңдеуін шешуді қажет етеді. Керісінше, орталық теңдеу қолдануға ең оңай әдістердің бірі болып табылады. Эксцентрицитет кішкентай болған жағдайларда, орталық теңдеумен анықталған орын, мәселені шешудің басқа әдістерімен салыстырылатын дәлдікке ие болуы мүмкін. Күн жүйесіндегі денелер немесе жасанды Жер серіктері сияқты көптеген қызығушылық тудыратын орбиталар дерлік дөңгелек орбиталар болып табылады. Эксцентрицитет артқан сайын және орбиталар эллипстік болған сайын, теңдеудің дәлдігі төмендейді, ең жоғары мәндерде толығымен сәтсіздікке ұшырайды, сондықтан ол мұндай орбиталар үшін қолданылмайды. Теңдеудің қазіргі заманғы түрі кез келген дәлдік деңгейінде қысқартылуы мүмкін, ал ең маңызды терминдермен шектелгенде, толық дәлдік қажет болмаған жағдайда, нақты орынның оңай есептелетін жуықтамасын бере алады. Мұндай жуықтамалар, мысалы, Кеплер теңдеуінің итеративтік шешімдері үшін бастапқы мәндер ретінде қолданылуы мүмкін. Кеплер оны нақты қозғалысты алу үшін орташа қозғалысқа қосылатын немесе алынатын есептеу арқылы анықталатын өзгермелі шама ретінде анықтады және қолданды. Астрономияда уақыт теңдеуі деген термин де ұқсас мағынаға ие. Орталық теңдеудің қазіргі заманғы түрі үшінші дененің екі дене қозғалысына тигізетін әсерін зерттеу, яғни perturbation analysis аясында әзірленді.

Мысалдар

Орбиталық эксцентрицитет Орталықтың максималды теңдеуі (көрсетілгендей қысқартылған қатар) e7 e3 e2 Венера 0,006777 0,7766° 0,7766° 0,7766° Жер 0,01671 1,915° 1,915° 1,915° Сатурн 0,05386 6,174° 6,174° 6,186° Марс 0,09339 10,71° 10,71° 10,77° Меркурий 0,2056 23,68° 23,77° 23,28°