Кіріспе

Американдық ақын Юрий Тарновский (3 ақпан 1934 жылы туған) - украиндық-американдық жазушы және лингвист, Нью-Йорк ақындар тобының құрылтайшы мүшелерінің бірі, авангардтық украин диаспорасы жазушыларының тобы, және New Poetry журналының негізін қалаушы және редакторы, сондай-ақ АҚШ-тың инновациялық жазушылардың бірлесіп Fiction Collective мүшесі. Ол украин және ағылшын тілдерінде көркем әдебиет, поэзия, драма, аударма және сын шығармаларын жазады.

Алғашқы жылдар

Юрий (Джордж Орест) Тарновский 1934 жылы 3 ақпанда Украинаның батысындағы, ол кезде Польшаның билігі астында болған Турка қаласында дүниеге келген. Оның анасы мектеп мұғалімі, әкесі мектеп директоры болған. Балалық шағы (1934-1940) Польшада, Ржешов қаласының маңында, содан кейін украиндық этнос жерлерінде, Саноктың маңында және Туркада өтті. 1944 жылы отбасымен бірге Германияға көшіп барады. Соғыстан кейін Тарновский Бавариядағы Ной-Ульмдегі босқындар лагерінде тұрды. Ол алдымен украин, содан кейін неміс орта мектептерінде оқыды (Ульмдегі Кеплер Обершюле). Ол 1952 жылы ақпанда Мюнхендегі украин орта мектебін бітірген соң, отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп барып, Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында қоныстанды. Ол Ньюарк инженерлік колледжіне, қазіргі Нью-Джерси технология институтына оқуға түсіп, 1956 жылы электр инженері бакалавры дәрежесін алып, үздік бітірді.

Кәсіби өмірі

Мектепті бітіргеннен кейін Тарновский Нью-Йорк штатының Пукипси қаласында IBM корпорациясына қосылды және 1992 жылға дейін сонда қалды. IBM-де ол алдымен электронды инженер, содан кейін компьютерлік ғалым болып жұмыс істеді, негізінен орыс тілінен ағылшынға автоматты тіл аудармасында. Ол Нью-Йорк штатының Йорктаун-Хайтс қаласындағы IBM-дің Томас Дж. Уотсон ғылыми-зерттеу орталығында, Сиракузадағы АҚШ әскери мектебінде және Вашингтондағы Конгресс кітапханасында қолданбалы лингвистер топтарын басқарды. Оның басшылығымен жасалған бағдарлама 1964 жылы Нью-Йоркте өткен дүниежүзілік көрмеде көрсетілді және әлемде бірінші болып практикалық қолданыста болды. 1964-1965 жылдары IBM-ден демалыс алып, Испанияда тұрып, уақытын әдеби шығармашылыққа арнады. Кейін IBM-де жұмыс істеуді жалғастыра отырып, Нью-Йорк университетінде теориялық лингвистиканы оқыды, 1982 жылы PhD дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы "Таным семантикасы" трансформациялық генеративтік грамматика саласында Ноам Чомскийдің "Қосымша кеңейтілген теориясының" семантикалық компонентімен айналысады және ыдырау семантикасына қарсы пікір білдіреді. Ол Ноам Чомски мен Хиллари Путнамның көзқарастарын бір тұжырымдамаға біріктіруде революциялық деп сипатталған. Тіл білімі бойынша білімін аяқтағаннан кейін, Тарновский табиғи тілдерді компьютерлік өңдеу және жасанды тілдерді әзірлеу, сондай-ақ Жасанды интеллект саласында, сарапшы жүйелерде жұмыс істеді. IBM-дегі жұмысы үшін ол бірқатар марапаттар алды. Ол есептеу және лингвистика тақырыптары бойынша көптеген мақалалар жазды. IBM-ден ерте зейнетке шығу бағдарламасы бойынша кеткеннен кейін, Тарновский Нью-Йорктегі Колумбия университетінің Харриман институтының құрамына кірді және славян тілдері кафедрасының украин әдебиеті мен мәдениеті профессоры, сондай-ақ украин зерттеулерінің координаторы болды (1993-1996). "Білім семантикасы" 2016 жылы Киев Могила академиясының Ұлттық университетінде Znannyeva Semantyka деп жарияланды. Бұл украин тіліндегі трансформациялық генеративтік грамматика саласындағы алғашқы басылым және Тарновский украин тілі үшін негізгі трансформациялық генеративтік лингвистика терминдерін әзірлеген ағылшын украин және украин ағылшын сөздіктерімен толықтырылды.

Әдеби мансап

Тарновский - "Нью-Йорк" тобының құрылтайшыларының бірі, украиндық көшпелі авангард жазушылар тобының негізін қалаушы және "New Poetry" журналының негізін қалаушы және редакторы (1959-1972). Колумбия университетінде оқыған кезінде ол университетінің сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбалар кітапханасындағы топтың мұрағатын құруға ықпал етті. Оның өлеңдерінің бірінші томы Life in the City (1956, украин тілінде), оның қалалық мотивтері мен өлім тақырыбына шоғырлануы сыншылар тарапынан украин поэзиясындағы жаңа сөз ретінде қабылданды, ол украин әдебиетінің тілі мен тақырыптық дәстүрлерімен бұзылып, көптеген замандастарының ілесуіне жол салды. Соғыстан кейінгі Германиядағы неміс жастарының өмірімен айналысатын декларативті экзистенциалистік роман Жолдар (1961, украин тілінде) украин көркем әдебиетіндегі жаңа сөз деп саналады. Тарновскийдің алғашқы шығармаларының тамыры тек қана батыс әдебиетінде, атап айтқанда испан поэзиясында және француз символдар, сюрреализм және экзистенциализм философиясының поэзиясында жатыр. Уақыт өте келе оның техникалық және тілдік білімі әдеби шығармашылығына көбірек әсер ете бастады, соның нәтижесінде ол тілдің түбегейлі жаңа қолданысын қолданады, мысалы, поэзия жинақтарында Испаниясыз (1969, украин тілінде) және Сұрақнамалар (1970, украин тілінде) мен романдар Meningitis (1978, ағылшын тілінде) және Үш блондинка және өлім (1993, ағылшын тілінде). 1960 жылдары Тарновский ағылшын тілінде жазуға толық ауысты, алдымен көркем әдебиет, содан кейін поэзияда; бірақ кейіннен ол ағылшын тіліндегі шығармалардың украин тіліндегі нұсқаларын жасады (This Is How I Get Well (1978) және келесі бес жинақ). Ол америкалық жаңашыл жазушылар тобы Fiction Collective (кейін FC2) құрамына қосылды және онымен бірге америкалық сыншылардың жоғары бағасын алған Meningitis және Three Blondes and Death романдарын жариялады. (Мысалы, "Үш сары қыз және өлім" романын бір сыншы қазіргі американдық көркем әдебиеттердегі үйлер үстінде тұрған Мис ван дер Роге мен Гропиустың аспан қақпаларымен салыстырды.) 1991 жылы Украина тәуелсіздік алғаннан кейін Тарновский украин тілінде жазуға оралып, әдеби шығармалар мен баспасөз мақалаларын, жеке кітаптарын жариялады. Қазір оның шығармаларында постмодернизмге тән элементтер, мысалы полистилизм, коллаж, пастиш және көптеген, кейде қарама-қарсы ұстанымдар немесе маскалар (мысалы, поэзия жинағы Идеалдық әйел (1999), кітап ұзындығы өлең U ra na (1992) және Таяқ пен шұңқырлар қаласы (1999), сондай-ақ пьесалар циклі 6x0 (1998), барлығы украин тілінде). Бұл процесс оның үш томдық шығармаларын украин тілінде жариялауға әкеледі. 6x0 (1998, пьесалар жинағы), They Don't Exist (1999, өлеңдер жинағы 19701999), және I Don't Know (2000, Жолдардың жаңа нұсқасы, ағылшын тіліндегі жеті сынақ кітаптарының үзінділері және автобиографиясы Бос аяқпен үйге және артқа жүгіру). Экзистенциализм, абсурд және постмодернизмнің әсерін көрсететін Short Tails ағылшын тіліндегі әңгімелер жинағының украин тіліндегі нұсқасы 2006 жылы Украинада жарық көрді. 2012 жылы украин тілінде "Ауыру үшін гүлдер" атты жинағы жарық көрді. Соңғы жылдары Тарновский ағылшын тілінде жазуға көбірек көңіл бөледі. Осылайша, 2007 жылы оның шағын романдар жинағы (өз жанры) Like Blood in Water басылып шықты, ал 2011 жылы қысқа әңгімелер жинағының түпнұсқа нұсқасы Short Tails, украин тіліндегі нұсқаға қайта форматталған және кеңейтілген. Плацебо әсерінің трилогиясы, өзара байланысты шағын романдардың үш жинағы "Судағы қан сияқты (қайта қаралған басылым), Жирафтардың болашағы және Делфт көрінісі" 2013 жылы жарық көрді. Трилогия мен оның томдарын роман / роман ретінде қарастыруға болады, оларды дәстүрлі көркем әдебиеттегідей кейіпкерлер мен оқиғалар емес, экзистенциалдық үмітсіздік, өлімнен қорқу және шеттетудің ортақ тақырыптары біріктіреді, олар музыкадағы мотивтер сияқты оларды тұтастай біріктіреді. 2013 жылы оның көптеген жылдар бойы алғашқы поэзия кітабы "Модс Толленс" басылып шықты, оның аты "IPDs or Improvised Poetic Devices" ("IPDs немесе импровизацияланған поэтикалық құрылғылар") деп аталады. Оның тағы бір қысқа көркем шығармалар жинағы Crocodile Smiles, "Short Shrift Fictions" деп аталады, ол Short Tails-тің абсурдтылығын одан әрі кеңейтеді, 2014 жылы жарық көрді (2020 жылы кеңейтілген басылым). Оның "Өлі сүйіктім" атты әңгімелерінің бірі бұрын "Далкей Архив Пресс" баспасының "Еуропалық үздік көркем әдебиет" антологиясында жарияланды. 2019 жылы жарық көрген екі романының сюжеті ерекше реалистік. "Жылы Арктикалық түндер" - Польша мен Украинадағы алғашқы жылдары туралы әңгіме, ал "Жылу игуан�...

Кино түсіру

Түске дейінгі саяхат (укр. Подорож у сутінки, 1994, режиссер Юрий Мискив) - The New York Group тобының бес мүшесінің поэзиясы бойынша көркем фильм / видео монтаждау. Теңіздегі аквариум. Нью-Йорк тобының тарихы (укр. Теңіздегі аквариум. Історія Нью йоркської групи, 2016, режиссері Александр Фразе Фразенко) деректі фильм. Casi Desnudo (2019, режиссері Олександр Фразе Фразенко) - Тарновский туралы толық метражды деректі фильм.