Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Паразиттік құрттарды парализге түсіріп, организмнен шығаруға қолданылатын препарат.
Drug used to expel parasitic worms by paralyzing them
Сантонин – бұрын антигельминттік препарат ретінде кеңінен қолданылған зат. Ол түссіз, жалпақ призмалардан тұратын органикалық қосылыс, жарық әсерінен сәл сарға айналады және спирт, хлороформ және қайнаған суда ериді. АҚШ Фармакопеясына сәйкес, сантонин "түссіз, жарқыраған, жалпақ, призмалық кристалдар түрінде болады, ауызға алғаш салғанда иісіз және дәмсіз, бірақ кейін ащы дәм сезіледі; ауамен әрекеттескенде өзгermейді, бірақ жарыққа ұшырағанда сарға айналады. Суық суда нашар ериді, 15°C температурада 40 бөлік спиртте, 250 бөлік қайнаған суда және 8 бөлік қайнаған спиртте ериді; сондай-ақ 140 бөлік эфирде, 4 бөлік хлороформда және сілтілік ерітінділерде ериді. 170°C-қа дейін қыздырылғанда сантонин ериді, егер тез суытылса, аморфты масса түзеді, ол еріткіштің аз мөлшерімен жанасқанда бірден кристалданады. Жоғары температурада ішінара сублимацияланады, ал тұтанғанда қалдық қалдырмай жанып кетеді. Сантонин спиртпен ылғалданған лакмус қағазына бейтарап реакция береді. Сантонин калий гидроксидінің спирттік ерітіндісімен жарық қызғылт қызыл сұйықтық береді, ол біртіндеп түссізденеді. Сантониннің сілтілік ерітіндісін қышқылмен толық қанықтыру арқылы толық тұнбаға түсіруге болады".
Santonin is a drug which was widely used in the past as an anthelminthic. It is an organic compound consisting of colorless flat prisms, turning slightly yellow from the action of light and soluble in alcohol, chloroform and boiling water. According to the US Pharmacopoeia, santonin occurs "in colorless, shining, flattened, prismatic crystals, odorless and nearly tasteless when first put in the mouth, but afterward developing a bitter taste; not altered by exposure to air, but turning yellow on exposure to light. Nearly insoluble in cold water; soluble in 40 parts of alcohol at 15 °C. (59 °F. ), in 250 parts of boiling water, and in 8 parts of boiling alcohol; also soluble in 140 parts of ether, in 4 parts of chloroform, and in solutions of caustic alkalies. When heated to 170 °C. (338 °F. ), santonin melts, and forms, if rapidly cooled, an amorphous mass, which instantly crystallizes oil coming in contact with a minute quantity of one of its solvents. At a higher temperature, it sublimes partly unchanged, and, when ignited, it is consumed, leaving no residue. Santonin is neutral to litmus paper moistened with alcohol. Santonin yields, with an alcoholic solution of potassium hydroxide, a bright pinkish red liquid, which gradually becomes colorless. From its solution in caustic alkalies, santonin is completely precipitated by supersaturation with an acid".
Оқшаулау
Ол сантoникадан (Artemisia maritima var. stechmanniana өсімдігінің жайылмаған гүл бастарынан) алынады. Басқалары А. cina немесе А. chamaemelifolia түрлерін туынды түрлер деп санайды. Сантониннің құрылымын анықтау алғашқы кезде қарқынды зерттеулердің нысаны болды. Сантониннен алынған алғашқы фотоөнім люмисантонин болып табылады. Бұл өзгерісте C3 карбонил тобы C2-ге, C4 метил тобы C1-ге, ал C10 көміртегі инверсияланады.
It is derived from santonica (the unexpanded flower heads of Artemisia maritima var. stechmanniana). Others refer to A. cina or A. chamaemelifolia as being the derivative species. The determination of the structure of santonin was the subject of intense early work. The initial photoproduct obtained from santonin is lumisantonin. In this rearrangement, the C 3 carbonyl group moves to C 2, the C 4 methyl moves to C 1, and the C 10 carbon inverts.
Антелминттік қолдану
Сантонин паразиттік құрттарды (гельминттерді) парализге түсіреді, осы арқылы олардың организмнен шығуына жағдай жасайды. Сантонин құрттың алдыңғы (бас) бөлігін парализге түсіретін ал эми артқы бөлігіне, концентрациясына қарай, күш беру әсерін тигізеді. Осының салдарынан құрт өзін-өзі үйлестіре алмайды және иесіндегі орнын сақтап тұру қабілетін жоғалтады. Ішек тазартатын дәрі қолданғанда құртты оңай шығарып жіберуге болады. 1880 жылдардағы тәжірибелер көрсеткендей, тіпті 40 сағат өткен соң да, сұйылтылған сілтідегі қаныққан ерітіндіде қолданғанда сальтонин дөңгелек құрттарға өлімдік әсер тигізбеген. Сантонин бұрын АҚШ және Ұлыбритания фармакопеяларында тіркелген, бірақ қауіпсіз аскарицидтердің пайда болуымен қолданыстан шығып, қазір көптеген елдерде дәрі ретінде тіркелмеген.
Santonin paralyzes parasitic worms (helminths), allowing them to be passed out of the body. Santonin has the effect of paralyzing the anterior (front) end of the worm, while having a stimulant effect on the posterior end, depending on the concentration. Because of this, the worm cannot coordinate itself, and loses its ability to maintain its position in the host. By using a purgative, the worm can easily be passed out. Experiments in the 1880s showed that even after 40 hours, santonin had no lethal effect on roundworms using a saturated solution in dilute alkali. Santonin was formerly listed in U. S. and British pharmacopoeia, but it has fallen out of use with the development of safer ascaricides and is no longer registered as a drug in most countries.
Реакциялар мен қасиеттері
Сантонинді негіз катализделген гидролиз арқылы, содан кейін көп қадамды қайта құру процесі арқылы сантоникалық қышқылға (C15H20O4) түрлендіруге болады. Сантонин сілтілерде осы карбоксил қышқылының тұздарын жасайды. Сантонин, сірке қышқылындағы ерітіндісі, шамамен бір ай бойы күн сәулесіне ұшырағанда (түссіз) фотосантоникалық қышқылға (C15H22O5) айналады, ол көбінесе аз уытты деп есептеледі. Соңғысының этил эфирі сантониннің спирттік ерітіндісін күн сәулесіне ұшырату арқылы алынады (Sestini). Сантонинді жарыққа ұшыратқанда сары түс пайда болады. Сантонин оптикалық солға бұрылатын қасиетке ие.
Santonin can be converted to santonic acid (C15H20O4) via based catalyzed hydrolysis followed by a multistep rearrangement process. Santonin dissolves in alkalies with formation of salts of this carboxylic acid. Santonin, in acetic acid solution, when exposed to sunlight for about a month, is converted into (colorless) photosantonic acid (C15H22O5) which is generally regarded as less toxic. The ethyl ester of the latter is obtained when an alcoholic solution of santonin is exposed to sunlight (Sestini). A yellow coloration is developed upon exposure of santonin to light. Santonin is optically levorotatory.
Ұсынылған биосинтез
Альфа-сантониннің толық биосинтезі анықталмаған, бірақ альфа-сантонин партенолидке өте ұқсас. Ұсынылған биосинтез фернезил дифосфатының (ФДД) сесквитерпен синтетазасы арқылы (+) гермакрен А-ға циклизациялануымен басталады. (+) гермакрен А гидроксилазасы изопропенил бүйір тізбегін гидроксилдейді. Гермакратриен 12-олдың гермакратриен 12-оин қышқылына аралық зат гермакратриен 12-ал арқылы NADP+ тәуелді дегидрогеназа(лар) арқылы тотықтырылады. Гермакратриен 12-оин қышқылы кейін C6 орнында гидроксилденеді, одан кейін лактонизация (+) костунолидті құрайды. (+) костунолидтің метилен тобы екінші сақина жабылуына дейін тотығытылады деп ұсынылған. Бициклді декалин сақина жүйесі эудесмил катионы арқылы, содан кейін C1 орнында гидроксилдену арқылы қалыптасады. C3 орнындағы тотығудан кейін β-кетогидроксил пайда болады, ол H2O-ны жою арқылы альфа-сантониннің ұсынылған биосинтез жолын аяқтайды.
The full biosynthesis of α santonin has not been elucidated but α santonin bears much similarity to parthenolide. The proposed biosynthesis begins with the cyclization of farnesyl diphosphate (FPP) to (+) germacrene A by a sesquiterpene synthase. (+) germacrene A hydroxylase then hydroxylates the isopropenyl side chain. The oxidation of germacratrien 12 ol to germacratrien 12 oic acid via the intermediate germacratrien 12 al is done by NADP+ dependent dehydrogenase(s). Germacratrien 12 oic acid is then hydroxylated at C6 subsequently followed by lactonization forming (+) costunolide. It was proposed that the methylene of (+) Costunolide is reduced before the second ring closure. The bicyclic decalin ring system is formed via the eudesmyl cation followed by hydroxylation at C1. Further oxidation at C3 forms the β ketohydroxyl which upon elimination of H2O completes the proposed biosynthetic pathway of α santonin.
Фотохимиялық
Күн сәулесіне ұшыраған кезде α-сантониннің химиясы алғашқы баяндалған органикалық фотохимиялық реакция болып ерекшеленеді. Троммсдорф 1834 жылы α-сантонин кристалдарының күн сәулесіне ұшырағанда алдымен сары түске енгенін, содан кейін "жарылған" дегенді хабарлады. Осы қатты фазалық реакцияның өнімін Мацуура 1968 жылы фотоқайтаорналасу өнімі деп анықтады, одан кейін кристалдық тормен бақыланатын Диелс-Альдер реакциясы және [2+2] фотоциклоқосылу жүреді. Ал, ерітіндіде жарыққа ұшырағанда мономерлік қаңқалық қайтаорналасу өнімдері пайда болады. Фотодимеризация механизмі толыққанды зерттелді.
The chemistry of α santonin upon exposure to sunlight has the distinction of being the first reported organic photochemical reaction. Trommsdorff reported in 1834 that crystals of α santonin first turned yellow upon exposure to sunlight before "exploding". The product of this solid phase reaction was identified by Matsuura in 1968 as the product of photorearrangement, followed by a lattice controlled Diels–Alder reaction and [2+2] photocycloaddition. On the other hand, exposure to light in the solution phase results in the formation of monomeric skeletal rearrangement products. The mechanism of the photodimerization has been investigated in detail.
Фармакологиялық қолданылуы
Сантонинді 1830 жылдары неміс химиктері Түркменстан өсімдігі – Артемизия синадан химиялық затты бөліп алу арқылы жасады. Сол кезде Артемизия көбінесе гельминтке қарсы ем ретінде қолданылып, көп жылдық өсімдік болғандықтан кеңінен қолжетімді болды. Сол кездегі таралған емдік құрал – 500 мл суға 5-10 г шөптен жасалған тұндырма болатын. Ішек тазару процесін жеңілдету үшін кастор майы қолданылуы мүмкін. 1843 жылға қарай Германияда сантонині бар қантты дражелер пайда болды. Сантонин 19 ғасырдың ортасынан 1950 жылдарға дейін антигельминттік препарат ретінде қолданылды, көбінесе ішек тазартатын дәрімен бірге берілетін. Сантонин дөңгелек құрт – Ascaris lumbricoides жұқтыруын және жалпы аскаридозды (жіп құрт жұқтырулары да бар) емдеу үшін қолданылды. Ол лента құрт жұқтыруларын емдеуде тиімсіз. Сантонин ішек құрттарына қарсы дәрілердің көптеген түрлерінің құрамында негізгі компонент ретінде кездесетін. Ол құрттарға қарсы дражелер, ұнтақтар, сірнелер және тониктер сияқты әртүрлі тиімділікке ие көптеген түрлерде сатылды. 1926 жылы Шығыс және Ресей сауда компаниясының өкілі жапондық өндірушілердің ішек паразиттерін жою мақсатында үкіметтің қолдауымен сантонинді барлық кондитерлік өнімдерге, тәттілерге және тониктерге қосып жатқанын мәлімдеді; сол кезде Жапония Ресейден жылына бес тонна сантонин импорттады. 1911 жылғы «Британника энциклопедиясы» әдеттегі дозасы 2-5 грамм екенін көрсетеді. (Бұл жалғыз доза еді; көптеген емдеу схемалары 3 күн бойы күніне 3 дозаны қарастырды, ал 1950-ші жылдарда сантонинді қолдану азайған кезде «3 шай қасықтан күніне 3 рет 3 күн бойы» емдеуі кең таралған; ересектерге арналған дозадағы нақты доза 20-30 миллиграммға жуық болды, бірақ 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында сантонинді «бір реттік» дозалары (әсіресе супозиторий арқылы) жиі қолданылды.) 1911 жылғы жағдайда тіркелген жалғыз британдық препарат – «trochiscus santonini» (сантонин дражесі) болды, бірақ «sodii santoninas» (сантонин содасы) препараты да бұрын АҚШ Фармакопеясында ресми препарат ретінде тізілген. Сантонині бар коммерциялық препараттар (көбінесе ішек тазартатын дәрілермен бірге) АҚШ-тың дәрілік тізімдерінде 1950-ші жылдарға дейін кездесетін; 1955 жылғы «Заманауи дәрілік энциклопедия және терапевтік көрсеткіш» Massengill компаниясы шығарған Lumbricide және Winthrop Stearns (қазір Winthrop Sanofi) жасаған жалпы сантонин препаратын тізімдеді. Сантонин несеп көпіршігінің әлсіздігін емдеуде де аз дәрежеде қолданылды. Бұл емдеу тәсілі 20 ғасырдың басында тоқтатылды. Сантонинді дозалау формалары әртүрлі болды; 19-шы және 20-шы ғасырларда асқарлармен жұқтыруды емдеуге арналған сантонин дражелері немесе супозиторийлер емдеудің ең көп таралған түрі болды, ал 1950-ші жылдары АҚШ нарығында қалған екі сантонин препараты сұйық дәрілер болды.
Santonin was developed in the 1830s by German chemists by extracting the chemical from Artemisia cina, a plant from Turkmenistan. At the time Artemisia was often used as an antihelminthic remedy, and as a perennial it was widely accessible. A common remedy at the time used an infusion of 5 10 g herb in 500ml water. Castor oil could be used to help the expulsion process. It was reported that by 1843 candy lozenges were available in Germany which contained santonin. Santonin was used from the mid 19th century to the 1950s as an anthelminthic, typically administered with a purgative. Santonin was used in treatment of infestation by the roundworm Ascaris lumbricoides and in ascarid parasitoses in general (including threadworm parasitosis). It is ineffective in treatment of tapeworm infestation. Santonin was often found as a major ingredient of patent remedies for intestinal worms. It was sold in numerous formulations with varying degrees of effectiveness, such as worm lozenges, powders, syrups, and tonics. It was reported by an official of the Eastern & Russian Trading Company that during 1926, Japanese manufacturers were mixing santonin into nearly all pastry, confections, and tonics as part of a government sponsored effort to eradicate intestinal parasites; Japan at the time imported five tons of santonin from Russia annually. The Encyclopædia Britannica (1911) notes that the typical dose was 2 to 5 grams. (This was a total dose; many regimens called for 3 doses daily over 3 days, and the "3 teaspoons 3 times a day for 3 days" regimen was typical around the '50s when use of santonin was starting to wane; actual doses per dose were closer to 20 30 milligrams per adult dose in a typical "'50s regimen", but "one shot" doses of santonin (especially via suppository) were common in the late 19th century early 20th century.) The only formerly registered British preparation (as of 1911) was the "trochiscus santonini" (santonin lozenge), but the preparation "sodii santoninas" (soda of santonin) was also formerly listed as an official preparation in the U. S. Pharmacopoeia. Commercial preparations containing santonin (usually containing a purgative laxative as well) also appeared in US drug formularies as late as the '50s; the Modern Drug Encyclopedia and Therapeutic Index of 1955 listed Lumbricide (produced by Massengill) and a generic santonin preparation made by Winthrop Stearns (now Winthrop Sanofi). Santonin also was used in a lesser extent in treatment of atony of the bladder. This usage largely dropped off after the early 20th century. Dosage forms varied for santonin; in the 19th 20th centuries, santonin lozenges or suppositories designed for single dosage treatment of ascarid infestation were the typical form of treatment, whilst in the 1950s the two remaining santonin preparations on the market in the United States were liquid medications.
Сантонин және абсент
Абсент, әрине, тужонға байланысты көбірек жаман атқа ие болғанымен, бұл сусында сантониннің шамалы мөлшері де бар. Кейбір зерттеушілер импрессионизм өнері, әсіресе Ван Гогтың туындылары, тужон мен оның болжамды психотроптық әсерінен емес, сантониннің белгілі бір қосымша әсері – "сары көру" немесе ксантопсиядан шабыттанған болуы мүмкін деп болжайды. Дегенмен, бұл пікірге қарсы шығушылар бар, атап айтқанда Арнольд пен Лофтус (1991) сантонин мөлшері ксантопсияны тудыру үшін жеткіліксіз екенін көрсеткен.
While absinthe is certainly more infamous for its content of thujone, the liquor does also contain small amounts of santonin It has been speculated by some parties that Impressionist art—in particular, Van Gogh's artwork—may have been inspired not by thujone and its presumed psychotropic effects, but on the "yellow vision" or xanthopsia which is a known side effect of santonin. This has been disputed, however, most notably by Arnold and Loftus (1991) who have noted the santonin content would have been insufficient to cause xanthopsia.