Кіріспе

Американдық суретші (1955 жылы туған)

Вилла Шалит (1955 жылы туған) – американдық әлеуметтік кәсіпкер және стратегиялық кеңесші. Ол суретші, театр және теледидар продюсері, фотограф және автор/редактор ретінде кеңінен танылған.

Ерте өмір

Шалит 1955 жылы Нью-Йорк қаласында кино және кітап сыншысы Джин Шалит пен Нэнси Шалит (Льюис) отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы орыс еврей тегінен шыққан. Оның есімі американдық жазушы Уилла Кэтерден алынған. Ол алты баланың екіншісі болды. Шалит Нью-Джерси штатының Леониа қаласында өсті. Әкесі отбасын көпшілік назарынан қорғады. Оның інісі Пулитцер сыйлығының иегері, журналист Энтони Льюис болды; ал оның әпкесі, Льюистің жесірі – отставкадағы Массачусетс штатының бас судьясы Маргарет Маршалл, ол «Гудриджге қарсы Қоғамдық денсаулық сақтау департаменті» ісі бойынша шешім шығарып, әлемдегі бірінші рет бір жынысты некелерді заңдастырды. Шалит 15 жасында пышақ ұстаған күш көрсетушінің зордығына ұшырады. Ол осы оқиға туралы: «Өмірдің бір сәтте қалай өзгеретінін және қауіпсіздіктің қаншалықты иллюзия екенін түсіндім. Сондай-ақ, кейбір оқиғалардан өмір бойы сақаю қажет екенін де білдім», – деді. Ол бұл түсінік Руанда әйелдерімен ортақ тіл табуға өте пайдалы, болғаны қатыгез жаттығу болғанын түсіндірді. 1974 жылы Бруклиндегі Сент-Анн мектебін бітірді. 1978 жылы Оберлин колледжін классика мамандығы бойынша бітірді. Ол адам беті мен денесінен жасалған қалыптардан мүсіндер жасады. Оның бес бұрынғы АҚШ президентінің мүсіндері олардың президенттік кітапханаларында сақталады. Оның өнер туындыларының басқа да мысалдары АҚШ Олимпиада комитетінің Колорадо-Спрингс қаласындағы оқу орталығында, Санта-Фе колледжіндегі Фогельсон кітапханасында (қазіргі Санта-Фе өнер және дизайн университеті) және Нью-Йорктегі соқырларға көмектесетін еврей қоғамында қойылған. Ол сондай-ақ Мұхаммед Али, Билл Гейтс, Клинт Иствуд, Стинг, азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі Роза Паркс, хореограф Альвин Эйли, скрипкашы Исаак Стерн, мүсінші Луиза Невелсон, прима-балерина Наталья Макарова және 14-ші Далай-ламаның өмірлік мүсіндерін жасады. 1986 жылы Шалит Нобель сыйлығының лауреаты Тони Моррисон және Гилберт Мозеспен бірлесіп Моррисоннің «Эмметті армандау» атты пьесасы үшін маскалар мен костюмдер жасады. 1994 жылы Шалит және оның өмірлік мүсіндер жасау өнері «Эмми» сыйлығын жеңіп алған «Вилла: Масканың артында» атты деректі телефильмінде көрсетілді. Ол 1989 жылдан 1994 жылға дейін Санта-Фе колледжінде тұрақты суретші болып жұмыс істеді. 1998 жылы Шалиттің «Түрмедегі әйелдер: Іштен сыртқа қарау» атты көрмесі Вашингтондағы Ұлттық әйелдер өнері мұражайында ұсынылды. Инсталляцияда Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы Бексар округінің ересектерді ұстау орталығының тұтқындарының портреттері көрсетілді.

Өндіруші

1985 жылы Шалит Джеймс Лесейннің «One Man Band» пьесасын Бродвейден тыс қойды. Шалит Ев Энслердің «Вагина монологтары» атты зорлық-зомбылыққа қарсы алғашқы қайырымдастық көрсетілімінің продюсері болды, онда Вупи Голдберг, Сьюзан Сарандон, Винона Райдер, Калиста Флокхарт, Лили Томлин және тағы басқалар қатысты. Ол сондай-ақ 1997 жылы Ев Энслердің «Necessary Targets» пьесасын Хелен Хейс театрында (Бродвей) Мерил Стрип, Анжелика Хьюстон және Черри Джонс қатысуымен оқыды, ал 2001 жылы Мэдисон Сквер Гарденде Опра Уинфри, Королева Латифа, Гленн Клоуз, Клэр Дэйнс және тағы да көптегендермен V Day-дің маңызды шарасын ұйымдастырды. Шалит 1998 жылдың ақпан айында Нью-Йорк қаласында, сондай-ақ сол кездегі Бірінші ханым Хиллари Клинтонның Кеннеди орталығында Натали Портман мен Джена Малоунның қатысуымен пьесаның екінші оқылысын ұйымдастырды. 1999 жылдан 2003 жылға дейін Шалит Нью-Йорк қаласының Вестсайд театрында Бродвейден тыс қойылымды продюсерлік етті, кейіннен 2002 жылы HBO-дағы осы қойылымның атқарушы продюсері болды. Ол V Day-дің 2002 жылғы іс-қимылдары туралы «Until the Violence Stops» деректі фильмінің атқарушы продюсері болды. Ол 2002 жылы Бродвейден тыс Энслердің «Necessary Targets» пьесасын продюсерлік етті, 2004 жылы Оңтүстік Африканың Кейптаундағы Артскейп Театр орталығында Кэрол Капланның «Jocasta Rising» пьесасын продюсерлік етті және 2004 жылы Бродвейде Август Уилсонның «Ma Rainey's Black Bottom» пьесасының қайта қойылымының продюсері болды, онда Вупи Голдберг қатысты.

Суретші

Шалиттің Ауғанстан, Руанда және Израильде түсірген фотосуреттері «Чикаго Трибьюн», «Нью-Йорк Таймс», «Интернешнл Геральд Трибьюн», «Парад» журналы, «Мари Клер» журналы, «O, The Oprah Magazine» басылымдарында жарияланып, «Ассошиэйтед Пресс» ақпарат агенттігі арқылы таратылды.

Авторы және редакторы

1992 жылы жарық көрген "Lifecast: Behind the Mask" атты кітабында Далай-ламаның және басқа да көрнекті тұлғалардың мүсіндерін құю әдістері мен тәжірибесі егжей-тегжейлі сипатталған. Кітаптан түскен табыс "Touch Foundation" қорына аударылды, ол соқыр және көру қабілеті нашар адамдарға арналған "Please Touch" көрмелерін ұйымдастыруға демеушілік етеді. 2005 жылы Йоко Ономен бірлесіп Шалит "HarperCollins" баспасынан "Джон Леннонның естеліктері" кітабын шығарды. Кітапта Джонды жақсы білген Пит Тауншенд, сэр Элтон Джон және Дэвид Геффен сияқты адамдардың, сондай-ақ оның ізімен келген Боно, Алисия Киз және Карлос Сантана сияқты әртістердің жекелеген естеліктері жинақталған. Кітапта Ани Лейбовицтің фотосуреттері де бар. Шалит "Мен өзімді табамын: әйел болып өсу туралы ойлар" атты эсселер мен естеліктер жинағын редакциялады, ол 2006 жылғы сәуір айында "Hyperion" баспасынан жарық көрді. Жинаққа Мэрил Стрип, Майя Анжелу және Америка Феррера сияқты белгілі әйелдердің очерктері енген.

Әлеуметтік кәсіпкер

Травмадан кейінгі аймақтардағы әйелдердің экономикалық әлеуетін арттыру үшін Шалит АҚШ нарығында палестиналық және израильдік әйелдердің бірлескен өнімдеріне қол жеткізуге жұмыс істеді. Шалиттің Fair Winds Trading компаниясы Руандадан қолмен жасалған тауарларды импорттаушы болды және Macy's компаниясымен бірлесіп, Rwanda Path to Peace жобасы аясында руандалық қолмен тоқылған себеттерді, соның ішінде Джанет Нкубананың Gahaya Links ұйымы жасағандарын АҚШ-та сатуға көмектесті. Сондай-ақ, O, The Oprah Magazine журналымен серіктестік құрып, қолмен жасалған әшекейлер мен әйнек білезіктерді шығарды. 2015 жылы Macy's және Rwanda Path to Peace 10 жылдық серіктестіктерін тойлады. 2010 жылы Fair Winds Trading компаниясы Macy's, Клинтон қоры және Клинтон Буш Гаити қорымен бірлесіп Heart of Haiti желісін іске қосты. Бұл желі гаитилік суретшілердің қолөнерінен жасалған өнімдерді қамтыды және 2010 жылғы Гаити жер сілкінісінен кейін елді қайта құруға көмектесу мақсатында жүзеге асырылды. Шалит Macy's басшылары, Марта Стюарт және Рейчел Ройдің қатысуымен Гаитиге сапар ұйымдастырды, олар жергілікті шеберлермен кездесті. 2010 жылы Macy's қолмен жасалған гаитилік тауарларды сатуда АҚШ-тағы ең ірі сауда желісі болды, одан кейін West Elm және Anthropologie желілері келді. 2011 жылы Шалит Road to Market, ltd коммуникациялық фирмасын құрды, онда ол жаһандық брендтік стратегияларды әзірлейді және әлеуметтік әділет міссияларымен және әлемдік қозғалыстармен жұмысын жалғастырады. Шалит сонымен қатар әйел дизайнерлерге арналған Maiden Nation онлайн-платформасын құрды. Сайтта Рейчел Рой, Лорен Буш, Йоко Оно, Глория Штайнем және Чан Лудың жұмыстары ұсынылған. 2014 жылы Шалиттің досы Энн Глауберге қуық безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылғанда, олар Нью-Йорктегі Рузвельт қонақүйінде ақпарат жинау жиналысын өткізді, онда Нью-Йорк пресвитериан/Уилл Корнелл медицинасының дәрігері Элисон Оушен, Ластгарден қорының Керри Каплан және басқа да мамандармен кездесті. Олар Lets Win онлайн-қоғамдастығын құрды, ол науқастар мен олардың отбасыларына асқазан безінің қатерлі ісігімен күресуде көмектесу үшін жаңа ғылыми негізделген емдеу туралы ақпаратты бөліседі. Шалит Lets Win компаниясының негізін қалаушысы және цифрлық директоры. Шалит Нью-Мексико штатында орналасқан Indigenous Ways атты жақтау ұйымының кеңесінің төрағасы болып қызмет етеді. Ол сонымен қатар 18by.vote ұйымының мүшесі, бұл жасөспірімдердің сайлауға қатысуын қолдау үшін құрылған бейтарап жастар ұйымы.

Қайырымдылық және белсенді

Шалиттің Touch Foundation соқыр және көру қабілеті нашар адамдарға танымал тұлғалардың және басқа да көрнекті адамдардың қолға тигізілетін бет-әлпеттерінің көшірмелерін ұсыну мақсатымен көрме жасады. Бұл көрме 1990 жылдан 2000 жылға дейін американдық мұражайлар бойынша гастрольде болды, оның ішінде Филадельфия өнер мұражайы және Мемфис штатындағы Мемфис Брукс өнер мұражайы бар. Шалит 1990 жылдан 1995 жылға дейін Санта-Фе колледжінің қамқорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол Энслермен бірге V Day-ді құрды және оның алғашқы атқарушы директоры қызметін атқарды. V Day – әйелдер мен қыздарға қарсы зорлық-зомбылықты тоқтатуға жәрдемдесетін жергілікті, ұлттық және халықаралық ұйымдар мен бағдарламаларға қаржылай көмек көрсететін коммерциялық емес ұйым. Атқарушы директор ретінде Шалит 2002 жылы Энслермен бірге Ауғанстан әйелдерінің революциялық қауымдастығының Талибанға қарсы күресін жариялау үшін "қауіпті жасырын сапарға" шықты. Бұл құпия желіге кіретін 2000-нан астам адам афған әйелдері мен қыздарына баспана, білім және медициналық қызметтер ұсынады – бәрі Талибанға қарсы тұрып. Шалит Біріккен Ұлттар Ұйымының Әйелдерді дамыту қорының (UNIFEM) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Этикалық сән бастамасының арнайы кеңесшісі болды. 2007 жылы Шалит Хадасса қорының директорлар кеңесіне сайланды. Қазіргі уақытта ол Израиль-Палестина бейбітшілік ұйымы, Американдық достары – Ата-аналар шеңбері (Ата-аналар шеңберінің отбасылық форумы) кеңесінде және Feminist.com кеңесшілер кеңесінде қызмет етеді. 2014 жылы Шалит Feminist.com ұйымы және Stony Brook университетіндегі Ерлер мен еркектік зерттеу орталығының бірлескен бастамасымен құрылған «Әйелдер мен ерлер – одақтастар» жобасын қолдаған алғашқы демеушілердің бірі болды.

Марапаттар

2006 жылы Women’s eNews Шалитті «21 ғасырдың 21 көшбасшысы» тізіміне енгізді. Холмс-репорт, қоғамдық қатынастар мамандарына арналған журнал, Шалиттің Руандадағы бейбітшілікке жол жобасына 2006 жылғы «Брендтеу және беделді жақсартудағы үлкен жетістік» сыйлығын табыстады. Бұл жоба Халықаралық сауда палатасының 2006 жылғы «Дүниежүзілік бизнес сыйлығы» төрешілері тарапынан БҰҰ Даму бағдарламасының Мыңжылдық даму мақсаттарын қолдау үшін «жоғары бағаланды».